NOS NieuwsAangepast
Enkele uren na het overlijden van zijn vader is het Noorse kabinet langs geweest bij de nieuwe koning Haakon VIII. Op het paleis in Oslo ontving het nieuwe staatshoofd samen met zijn 22-jarige dochter Ingrid Alexandra premier Støre en de andere bewindslieden.
De ingelaste zitting was bedoeld om de regering officieel op de hoogte te stellen van het overlijden van het staatshoofd. Haakon (53) nam er ook de condoleances in ontvangst van de premier en zijn kabinet. De vergadering nam daarnaast een minuut stilte in acht.
Tijdens de ontmoeting werd bekendgemaakt dat Haakon het motto van zijn vader handhaaft: “Alles voor Noorwegen”. Dat is al de koninklijke lijfspreuk sinds het begin van de moderne Noorse monarchie in 1905.
Na afloop sprak de premier de natie toe. Hij zei dat het hele land rouwt om Harald en wenste het nieuwe koningspaar Haakon en Mette-Marit veel sterkte. “Een tijdperk is voorbij, een nieuw tijdperk breekt aan. De koning is dood. Leve de koning!
Het paleis in Oslo maakte de dood van de 89-jarige koning Harald vanochtend bekend. Hij overleed in het ziekenhuis in Oslo, waar hij elf dagen geleden was opgenomen wegens complicaties bij bloedarmoede.
Een mensenmenigte verzamelt zich inmiddels bij het paleis om te rouwen. Op het gebouw zijn rouwvlaggen met zwarte banden gehangen. De koninklijke standaard op het paleis werd na de bijeenkomst met de premier weer in top gehesen, als teken dat er een nieuwe koning is.
Het lichaam van Harald wordt overgebracht naar de Rode Salon van het Koninklijk Paleis in Oslo. Na een aantal dagen zal het dan worden overgebracht naar de paleiskapel. Daar kan het publiek langskomen om afscheid te nemen.
Een datum voor de uitvaart is nog niet bekend. In heel Noorwegen zijn komende zondag en woensdag rouwdiensten. Op een latere datum zal Haakon nog ook de koninklijke eed op de Grondwet moeten afleggen in de Storting (het parlement).
De website van de nationale Noorse omroep(opent in nieuw venster) NRK staat volledig in het teken van het overlijden van de koning. Wie wil, kan op de website een virtueel kaarsje aansteken. Al bijna 200.000 bezoekers deden dat.
Regeringsleiders en vorsten spreken vol lof over de overleden Noorse koning Harald V. Premier Jetten spreekt van “een groot verlies voor Noorwegen”. “Meer dan 35 jaar heeft hij land op een liefdevolle manier gediend.”
Koning Willem-Alexander en koningin Máxima memoreren hun vriendschap met de koning. “De keren die wij samen doorbrachten waarbij we Oslo en de regio noordelijker verkenden waren echt onvergetelijk.”
Ursula van der Leyen, voorzitter van de Europese Commissie, noemt Harald “een echte Europeaan en een levenslange dienaar van zijn volk”. “Meer dan drie decennia lang diende hij zijn land met warmte, nederigheid en een onwankelbaar plichtsbesef. In momenten van vreugde en verdriet bracht hij Noren samen.”
Bekijk hier een terugblik op het leven van Harald:
Voorzitter van de Europese Raad António Costa zegt dat Harald in binnen- en buitenland aanzien genoot. Dat wordt onderstreept door het grote aantal internationale reacties op zijn overlijden. In vrijwel alle steunbetuigingen komt terug dat Harald geliefd was in eigen land én met andere landen goede banden onderhield.
“Hij was gedurende vele decennia een veilige, gerespecteerde en verbindende kracht in zowel Noorwegen als de noordelijke regio”, zegt de de Zweedse minister-president Kristersson.
De Britse koning Charles benadrukt de warme band tussen zijn familie en de Noorse koninklijke familie. “Terwijl Noorwegen rouwt om het verlies van zo’n groots figuur, herdenk ik samen met mijn hele familie een zeer geliefd familielid en vriend wiens vriendelijkheid, mededogen en diepe plichtsbesef voelbaar waren over de zeeën en door de decennia heen.” Charles en Harald waren achterneven.
Andere internationale leiders die steun betuigen zijn onder anderen de Finse president Stubb, de Servische president Vuvic, de Italiaanse premier Meloni, de Israëlische president Herzog en de Pakistaanse premier Sharif.
Belangrijk voor het leger
Ook de militaire achtergrond van Harald blijft niet onbenoemd. “Zijn eigen militaire wortels maakten hem tot een kampioen van de Noorse krijgsmacht en een langdurige vriend van de NAVO”, schrijft secretaris-generaal van de NAVO Mark Rutte.
Harald voltooide in 1959 zijn opleiding bij de krijgsmacht en was daarna generaal bij de landmacht, generaal bij de luchtmacht en admiraal bij de marine. De koning bezocht militaire oefeningen en kazernes, en was aanwezig op veteranendag.
“Koning Haralds betrokkenheid bij de krijgsmacht heeft veel voor ons betekend”, schrijft het Noorse ministerie van Defensie. “Hij heeft bijgedragen aan een gevoel van trots in de gehele defensiesector, en wij hebben grote waarde gehecht aan zijn oprechte betrokkenheid en authentieke nieuwsgierigheid in ontmoetingen met onze soldaten.”
