Ochtendspits op snelwegen ‘vrij gemiddeld’ • Geen treinen in hele land

De pont tussen Velsen-Noord en Velsen-Zuid in de buurt van IJmuiden vaart vandaag niet vanwege de staking. Een jongeman die in een trekker bij de pont aankwam, had dat niet meegekregen.

“Gaat ‘ie helemaal niet vandaag? Is er een landelijke staking? Ook voor de pont?”, zegt een jongen tegen de regionale omroep NH(opent in nieuw venster). “Dat meen je niet, dan kan ik beter omkeren. Ik ga in ieder geval niet zwemmen, haha. Anders moet ik maar rechtsomkeert.”

Op de perrons in het Friese Veenwouden (Feanwâlden) zijn geen reizigers te vinden. Als die er wel zouden zijn, zouden ze er niet met de trein kunnen gaan, maar zien ze wel een fraaie dubbele regenboog in de lucht.

Hoeveel het er zijn, is niet bekend, maar er zijn ook buschauffeurs die niet staken. In Sittard zijn meerdere bussen die rijden. De regionale omroep L1 sprak met(opent in nieuw venster) een chauffeur die op buslijn 332 rijdt.

De chauffeur is niet aangesloten bij een vakbond en krijgt dus geen vervangend inkomen als hij staakt. “Ik zal niet veel mensen moeten vervoeren, omdat de meeste mensen ervan uitgaan dat ik niet rijd. Maar ik zit hier toch, omdat ik anders niet betaald krijg”, zegt hij.

In Zwolle deden reizigers, soms in onwetendheid en soms tegen beter weten in, toch een poging om met het ov te reizen.

Waarom staakt de FNV, terwijl het kabinet heeft aangekondigd dat de bezuinigingen op de sociale zekerheid deels worden teruggedraaid? Omdat de nadruk ligt op “deels”, zegt politiek verslaggever Wilco Boom in het NOS Radio 1 Journaal. “Het kabinet heeft zeker handreikingen gedaan, maar niet alle eisen van de vakbond zijn ingewilligd.”

De versnelde verhoging van de AOW-leeftijd is weliswaar echt van tafel, maar bijvoorbeeld het plan om de duur van de werkloosheidsuitkering WW te halveren van twee naar één jaar is alleen uitgesteld, naar 2029. De verlaging van het maximumdagloon, waarop bijvoorbeeld zwangerschaps- en bevallingsuitkeringen worden gebaseerd, wordt wel teruggedraaid, maar de ingreep in de WIA, de uitkering voor mensen die niet meer kunnen werken door ziekte, staat nog overeind.

Vooral dat laatste ligt de FNV zwaar op de maag. De opbrengst van deze maatregel staat nog ingeboekt op de langetermijnbegroting van het kabinet. “En daardoor blijft dit volgens de bonden boven de markt hangen. Dit raakt ook de mensen die nu al afgekeurd zijn, dus niet alleen de nieuwe gevallen.”

De stakingen zullen niet meteen gaan helpen, zegt verslaggever Boom. Want de gesprekken tussen het minderheidskabinet en de sociale partners (werkgevers en werknemers) en de oppositie gaan pas verder na Prinsjesdag, volgende week dinsdag.

SnappCar laat weten dat vandaag extra veel gebruik wordt gemaakt van deelauto’s op het platform. “Het aantal boekingen is flink opgelopen. Het gaat om duizenden extra ritten”, zegt een woordvoerder. Volgens hem wordt ook op dit moment nog veel geboekt, omdat mensen vaak op het laatste moment kijken of ze een deelauto nodig hebben.

Het gaat vooral om compacte stadsauto’s, zegt hij. Het bedrijf was voorbereid op de acties in het openbaar vervoer; voor het weekend had SnappCar al aan autobezitters gevraagd om hun auto’s beschikbaar te stellen.

Ook deelautoplatform MyWheels zei gisteren dat het aantal geboekte ritten bijna vier keer zo hoog was als op een normale woensdag. Dat aantal loopt vermoedelijk nog op, omdat de meeste ritten pas kort voor vertrek worden geboekt. Ook bij deelauto-aanbieder Greenwheels merken ze dat er in het ov gestaakt wordt. Daar reserveren gebruikers hun auto vroeger dan gewoonlijk.

“Het is onacceptabel dat het minderheidskabinet zo veel bezuinigt op sociale zekerheid”, zegt FNV Spoor-bestuurder Henri Janssen. De bezuinigingen op arbeidsongeschiktheid, de AOW en de uitkering op werkloosheid zijn “oneerlijk, onnodig en onacceptabel”, stelt hij.

Volgens Janssen gaat het om geld van de werknemers. “En die hebben daar altijd voor gespaard. Daarom staken onze leden bij het spoor.” Wel begrijpt hij dat reizigers gefrustreerd kunnen zijn dat ze vandaag geen gebruik kunnen maken van het ov.

“Dat doet ons ook pijn. Maar zij moeten weten dat ze als we de strijd om de sociale zekerheid gewonnen hebben, kunnen terugvallen op een goede WW en de WIA.” Hij vindt dat gedupeerde reizigers hun woede niet moeten richten op de stakers, maar op het kabinet. “Als we deze strijd niet aangaan en niet winnen, zijn al die reizigers die ooit gebruik moeten maken van de WW of de WIA ook de dupe. We zien dat zij ook achter onze acties staan.”

Volgens Janssen is staken het enige middel om het kabinet van gedachten te laten veranderen. Hij sluit niet uit dat er “hardere acties” komen als de bezuinigingen niet van tafel gaan. Dat kan dan volgens hem gaan om een bredere staking, niet alleen in het openbaar vervoer.

De staking in het openbaar vervoer is aangekondigd door vakbond FNV en draait om de geplande bezuinigingen op de sociale zekerheid. De vakbonden willen dat die bezuinigingen volledig van tafel gaan. Hoewel het kabinet inmiddels heeft aangekondigd een deel ervan terug te draaien, vinden de bonden dat niet genoeg. Daarom gaan de aangekondigde acties door.

De staking van ov-medewerkers maakt deel uit van een bredere reeks acties in de aanloop naar Prinsjesdag. Werknemers uit verschillende sectoren komen in actie om druk te zetten op het kabinet en aandacht te vragen voor de gevolgen van de bezuinigingen.

Voor medewerkers in het openbaar vervoer gaat het daarbij ook om hun eigen zekerheid. Volgens FNV verrichten ov-medewerkers zwaar werk en hebben zij daardoor een bovengemiddelde kans om in de WIA terecht te komen. De vakbond vindt dat werknemers erop moeten kunnen rekenen dat er een goed sociaal vangnet is wanneer zij door ziekte of arbeidsongeschiktheid niet meer kunnen werken.