Oekraïne zoekt naar oplossingen voor de steeds grotere dreiging van ballistische raketten

• Christiaan Paauwe

  correspondent Midden- en Oost-Europa

Wanneer president Zelensky op bezoek is in Washington, staat er altijd een prioriteit op zijn lijstje: meer onderscheppingsrakketen voor de Oekraïense luchtafweer. Want tegen de dreiging van ballistische raketten, is Kyiv niet opgewassen.

Dat is terug te zien in het aantal slachtoffers. De afgelopen maanden sneuvelt elke keer een nieuw record aan burgerslachtoffers. Dat komt voor een belangrijk deel door het grote aantal ballistische raketten dat Rusland afvuurt op steden.

Ook afgelopen nacht weer. Bij de tweede grootschalige aanval van deze week kwamen zeker negen mensen om het leven in Kyiv en raakten tientallen gewond.

Oekraïense experts waarschuwen dat Oekraïne in de nabije toekomst geen structureel antwoord heeft op deze dreiging. Zeker omdat Rusland de productie heeft opgeschaald, de raketten gemoderniseerd zijn, en aanvalstactieken fijn geslepen.

Ballistische raketten verschillen van kamikazedrones en kruisraketten omdat ze een grote boog maken de atmosfeer in, en vervolgens met grote snelheid naar beneden komen. Vaak slaan ze in voor of slechts minuten nadat het luchtalarm is afgegaan.

Rusland gebruikt ze om militaire doelen, kritieke infrastructuur en fabrieken te beschieten, maar regelmatig treffen ze ook burgers.

Verwoeste energiecentrales en doormidden gezaagde flatgebouwen verspreid door een stad als Kyiv laten zien hoe moeilijk het is voor Oekraïne om deze dreiging het hoofd te bieden:

“De situatie nu is nog erger dan aan het begin van de invasie in 2022”, zegt militair analist Oleksandr Kovalenko. Toen beschikte Oekraïne niet over geavanceerde westerse luchtafweersystemen zoals de Patriot, en werd het land ook bestookt met ballistische raketten.

Maar na een aantal maanden raakten de Russische voorraden op. Destijds produceerde Rusland bijvoorbeeld slechts één Iskander per week. Dat is een ballistische raket die 500 kilometer ver komt en ook kernkoppen kan dragen.

Inmiddels produceert Moskou er volgens Kovalenko ruim duizend per jaar. Voor het neerhalen van een Iskander heeft Oekraïne minstens twee interceptorraketten nodig. Maar fabrikant Lockheed Martin produceert momenteel ongeveer zeshonderd PAC-3 interceptors per jaar, die ook aan de lopende band worden weggeschoten in het Midden-Oosten. Bovendien heeft Rusland verschillende andere geavanceerde raketten die ze op grote schaal produceren.

Oekraïne zet in op extra onderscheppingsmogelijkheden in eigen land. Tijdens een ontmoeting met president Trump in Ankara eerder deze maand, zei de Amerikaanse leider dat Oekraïne eigen interceptors voor de Patriot mag gaan bouwen. Deze week krabbelde Trump alleen weer terug en zei hij dat het nog niet zeker was.

Zelfs als dit wel doorgaat, zal het vermoedelijk een jaar of langer duren voordat Oekraïne de productie kan beginnen en opschalen. In de tussentijd ontwikkelt Oekraïne eigen alternatieven, zoals het onderscheppingssysteem Freyja. Maar ook dat zal niet in de nabije toekomst al op grote schaal inzetbaar zijn.

En daar komt nog iets anders bij: Rusland heeft na ruim vier jaar oorlog lessen kunnen trekken, de eigen raketten gemoderniseerd en tactieken aangepast. Bijvoorbeeld door massale aanvallen af te vuren met twintig ballistische raketten gelijktijdig op een doel.

Patriot-batterijen raken in dat geval overbelast, zegt analist Anatoli Chraptsjynsky. Hij is oud-officier van de Oekraïense luchtmacht en heeft een bedrijf dat radarsystemen tegen drones ontwikkelt. Bovendien heeft Rusland raketten zoals de Iskander ‘wendbaarder’ gemaakt, zodat ze in het laatste deel van de vlucht naar het doel gemanoeuvreerd kunnen worden.

Deze ontwikkelingen zijn niet alleen een probleem voor Oekraïne, benadrukt Chraptsjynsky. “Rusland heeft in deze oorlog zijn raketten getest op Europese en Amerikaanse luchtverdedigingssystemen. Dat wil zeggen dat ze nu weten hoe ze de Europese en Amerikaanse verdedigingslinies kunnen doorbreken”, stelt de analist.

Het belangrijkste antwoord van Oekraïne op deze steeds grotere dreiging uit de lucht, zijn tegenaanvallen met geavanceerde drones. Daarmee proberen ze de druk op te voeren op Rusland en ook fabrieken, opslagplaatsen en lanceersystemen van raketten uit te schakelen.

De hoop van deze ‘directe sancties’ is dat de oorlog voor Rusland zelf uiteindelijk niet meer te verdragen is, waardoor president Poetin aan de onderhandelingstafel wordt gedwongen. Maar er is nog geen aanwijzing dat de Russische leider dit overweegt.

In de tussentijd zet Rusland de productie en inzet van ballistische raketten door. “De vijand zal de druk blijven opvoeren”, zegt Kovalenko. “Want ze zijn zich bewust van onze tekorten.”