Onrust in Zaanstad na meerdere geweldsincidenten: ‘Het is niet meer leuk wonen hier’

Explosies, beschietingen en bedreigingen: het is onrustig in Zaanstad. In nog geen twee maanden tijd zijn er op verschillende plekken al elf geweldsincidenten geweest. Ook afgelopen weekend was het raak. Bij een huis aan de straat Rode Zee werd ’s nachts een Cobra naar binnen gegooid. “Het is hondsbrutaal, mensen zijn doodsbang”, zegt Jan Hamming, burgemeester van Zaanstad.

De angst is ook terug te horen in de buurt rondom de Rode Zee, in het noordoosten van Zaandam. “Ik had al twee camera’s hangen, maar dat is niet genoeg. Ik heb nu ook rolluiken besteld”, zegt een buurtbewoner die graag anoniem wil blijven.

Hij heeft beelden van een beveiligingscamera in bezit die laten zien hoe het er afgelopen zaterdag aan toe ging. “Je ziet gewoon dat iemand op slippers aankomt, zichzelf filmt, een explosief naar binnen gooit en wegrent. Het maakt ze niks uit.”

Ook op andere plekken in de stad zijn er de laatste tijd dus incidenten geweest. Zo was er een week geleden nog een explosie bij een woning aan de Zuiddijk, dicht bij het centrum van de stad. Dat pand was al gesloten, omdat er een week eerder een explosief werd gevonden dat niet was afgegaan.

Na een andere explosie, drie weken geleden bij een flat aan het Hof van Zaenden, zijn twee appartementen nog altijd niet bewoonbaar.

Volgens de politie zijn de incidenten niet allemaal aan elkaar te koppelen. “Er spelen op dit moment vier tot vijf verschillende conflicten die leiden tot deze ernstige geweldsincidenten.”

In sommige gevallen gaat het om een conflict in de relationele sfeer, maar over het algemeen zijn de incidenten volgens de burgemeester drugsgerelateerd.

Op de verschillende plekken in Zaanstad hoor je de impact van het geweld terug. Een aantal bewoners voelt zich zo onveilig dat zij overwegen om te verhuizen.

“Wij wonen hier nog maar net, maar er zijn veel incidenten. Ik wil echt weg hier. Dit is geen goede buurt”, vertelde een bewoner van de flat aan het Hof van Zaenden tegen NH Nieuws(opent in nieuw venster).

Ook bewoners die al langer in Zaanstad wonen, herkennen dat gevoel. “Wat is er nu weer aan de hand?”, vroeg een bewoner van de straat aan de Rode Zee zich afgelopen weekend af. “We wonen hier nu 56 jaar, we hebben het echt wel zien veranderen. We zouden wel wegwillen, maar waarnaartoe? Want het is voor mijn gevoel overal.”

Op de plekken waar de incidenten zijn geweest, zijn door de gemeente camera’s geplaatst. “Ik zie dat echt als een tijdelijke oplossing. Vanwege de school van onze kinderen kunnen wij hier niet weg, anders had ik dat allang gedaan. Het is niet meer leuk wonen hier.”

De politie heeft inmiddels negen verdachten aangehouden. Een groot deel van hen is jong. Een aantal is minderjarig, de jongste is 13 jaar. “We zien veel dat kinderen worden gebruikt als personeel van zware misdaad. De opsporing van de grote bazen die hierachter zitten, verdient daarom ook aandacht. Zij geven de opdrachten en moeten worden gepakt”, zegt burgemeester Hamming.

Naast de maatregelen zoals het sluiten van een woning en extra cameratoezicht, wil de gemeente vooral inzetten op preventie met bijvoorbeeld de hulp van jongerenwerkers.

Kamal Qebayli is een van de teamleiders van Jongerenwerk Zaanstad. Het is volgens hem moeilijk te zeggen waar het recente geweld vandaan komt. Volgens hem gaat het in de gebieden waar zij actief zijn juist heel goed. “Maar dat betekent ook dat wij op andere plekken niet of minder aanwezig zijn.”

Qebayli hoort via de jongerenwerkers ook terug dat jongeren worden geronseld voor gewelddadige klussen. “Wij proberen hen bewust te maken om daar niet in te trappen. We zetten in op talentontwikkeling. Dat dat gaat bloeien, zodat ze niet verleid worden voor andere dingen.”

De burgemeester wil onderzoeken of het mogelijk is om op de onrustige plekken een gebiedsverbod in te stellen voor minderjarigen. Het is niet duidelijk of dat ook juridisch haalbaar is. “Wat mij betreft moeten we alles verkennen om te zorgen dat deze misdadige sector er niet meer in slaagt om kinderen ’s nachts op straat te krijgen om bommen aan te leggen”, aldus Hamming.