Opgravingen naar mysterieuze doodskist in kerk Zweeloo blijven onbestraft

Gravers die jarenlang zochten naar een loden doodskist onder een kerk in het Drentse Zweeloo, komen er met een waarschuwing vanaf. De gemeente Coevorden, waar Zweeloo onder valt, doet geen aangifte en deelt geen boete uit.

Tussen 2020 en 2025 werkten amateurhistoricus Willy Berends en het bestuur van de kerk in het geheim aan een ondergrondse speurtocht. Er zou volgens Berends mogelijk een loden doodskist van een priesteres uit de vroege middeleeuwen onder de kerk verscholen liggen.

Berends doet onderzoek naar de geschiedenis van Twente. Zijn interesse ging vooral uit naar de rol van zwerfkeien bij het ontstaan van kerken.

Volgens Berends hebben deze keien in Twente en in Drenthe vaak als offer- of altaarsteen in de buurt van kerkjes gestaan. Vaak werden de godshuizen gebouwd op plekken die in de voorchristelijke tijd een rol speelden bij heidense geloven, schrijft RTV Drenthe.

Gewapend met dieptemeters, metaaldetectors en een paar scheppen werd lange tijd onderzoek gedaan in de kerk. Soms werd er tot ruim twee meter diep gegraven. Op vier plekken werd naar aanwijzingen gezocht, maar de doodskist werd niet gevonden.

Toen de provincie Drenthe vorig jaar hoorde van het onderzoek, lieten zij weten dat de opgravingen illegaal waren. Er mocht weliswaar met een metaaldetector gezocht worden, maar graven was strikt verboden.

De kerk is een rijksmonument, daarom zijn voor een dergelijk onderzoek speciale vergunningen nodig. De provincie deed vervolgens een melding bij de Inspectie Overheidsinformatie en Erfgoed.

Volgens de gemeente Coevorden, waar Zweeloo onder valt, is er door de amateurhistoricus en het bestuur van de kerk met het openzagen van de kerkvloer weliswaar een overtreding begaan, maar de gemeente kiest ervoor om de speurders geen boete op te leggen.

Volgens de gemeente hebben de betrokken partijen niet eerder werkzaamheden uitgevoerd zonder omgevingsvergunning, zijn de werkzaamheden beperkt qua omvang en was er geen sprake van persoonlijk belang bij het plegen van de overtreding.

De gemeente laat het daarom bij een waarschuwing. Als er nog een keer gegraven wordt zonder omgevingsvergunning, dan wordt er wel een boete opgelegd.

Een woordvoerder van de Inspectie Overheidsinformatie en Erfgoed laat aan RTV Drenthe weten dat er nog een onderzoek loopt naar mogelijke vervolgstappen.

Welke maatregelen de inspectie kan nemen nu de gemeente Coevorden het bij een waarschuwing laat, is nog niet duidelijk. Eerst wil de inspectie met de gemeente in gesprek over de keuze om geen boete op te leggen of aangifte te doen. Daarna wordt bepaald of en welke stappen volgen.

Amateurhistoricus Willy Berends reageert verbaasd op het nieuws maar benadrukt: “De aanwijzingen dat de loden kist in Zweeloo lag, waren ontzettend sterk. Archeologen in Nederland nemen geen initiatief en instanties gaan zelf niet graven, dus als je wilt weten of het er ligt, dan zul je het zelf moeten doen.”