Opluchting bij organisatie songfestival, maar problemen nog lang niet voorbij

• Joris van Poppel

  verslaggever in Wenen

• Marko Šakić

  redacteur Binnenland

Met Bulgarije als onverwachte winnaar kan de organisatie achter het Eurovisie Songfestival opgelucht ademhalen. Want als Israël, dat tweede werd, had gewonnen, was de discussie over de rol van het land nog verder opgelaaid. Toch blijft de deelname van Israël omstreden. Hoe nu verder met het songfestival en de Nederlandse deelname?

Luid gejuicht werd er gisteravond in de Bulgaarse mediaruimte in Wenen. Maar ook bij veel fans en fanmedia, youtubers, influencers en podcastmakers gespecialiseerd in het Songfestival klonk opluchting nadat Bulgarije had gewonnen.

Winst van de Israëlische inzending Noam Bettan had kunnen leiden tot grotere problemen binnen de organisatie en meer afhakers voor de volgende editie. Sommige fans vreesden zelfs voor het eind van de songfestival. Zover is het niet gekomen. Met Bulgarije heeft het songfestival een onverwachte, feestelijke en relatief probleemloze winnaar gekregen.

Het winnende liedje gemist? Kijk en luister naar ‘Bangaranga’:

Toch was de zeventigste editie van het festival een van de meest gepolariseerde in de geschiedenis. Vooraf besloten vijf landen, waaronder Nederland, om niet mee te doen vanwege de deelname van Israël. Nederland stuurde geen artiest, de taakomroepen NTR en NOS zonden het festival op verzoek van de NPO wel uit. Welke landen terugkeren en welke nog een jaar thuisblijven, is de vraag.

De NPO zegt de afweging zorgvuldig en stap voor stap te gaan maken. Eerst komt er een evaluatie van de EBU, het samenwerkingsverband van publieke omroepen dat het songfestival organiseert, over het verloop van deze editie. De EBU zal met name kijken hoe het stemmen is verlopen en of er geen ongeoorloofde beïnvloedingscampagnes zijn geweest, zoals rond de Israëlische inzending vorig jaar. Deze week kreeg de Israëlische artiest daarvoor nog een waarschuwing.

Na de evaluatie van de EBU gaat de NPO in gesprek met omroep AVROTROS over de Nederlandse inzet voor volgend jaar. Jurre Bosman, bij de NPO directeur Media, lijkt vooral tijd te willen kopen. Hij verwacht pas na de zomer “met een plan en met nieuws hierover” te komen.

Bosman wil het festival in Wenen “eens even rustig laten bezinken”, zegt hij tegen de NOS. “Omdat er zoveel emoties bij zijn gekomen. En omdat we echt willen weten hoe de EBU zelf kijkt naar alle lessen kijkt van de afgelopen tijd.”

Ook staan gesprekken met andere landen gepland. “Het is goed om dat allemaal in ogenschouw te nemen en dan af te wegen wat een goede stap is voor Nederland en voor onze deelname aan het songfestival.”

Uiteindelijk volgt ook een gesprek met AVROTROS. “De bal ligt bij ons samen”, zegt Bosman over de omroep die jarenlang voor Nederland de deelname verzorgde. AVROTROS zegt het festival in Wenen en alles eromheen “zeer nauwgezet” te hebben gevolgd. Ook de omroep wil nergens op vooruitlopen. Duidelijkheid over 2027 kan dus nog wel even duren.

AVROTROS noemde afgelopen najaar drie argumenten(opent in nieuw venster) tegen de deelname van Israël. De omroep wees op het voortdurende en ernstige menselijke leed in Gaza en de aantasting van de persvrijheid, omdat internationale journalisten geen toegang hebben tot het gebied. Ook de inmenging van de Israëlische regering bij het songfestival in 2025 was een belangrijk argument.

De regels rond publieksstemmen zijn inmiddels aangescherpt en worden onderdeel van de EBU-evaluatie. Maar de humanitaire situatie in Gaza is nog altijd schrijnend en pers krijgt nog steeds geen toegang tot het gebied. Het zal dus lastig zijn voor AVROTROS om te besluiten toch weer mee te doen.

Ook andere omroepen die afhaakten zullen niet zomaar weer terugkeren. Spanje, IJsland, Ierland en Slovenië hebben duidelijk gemaakt dat zolang Israël meedoet, zij niet meedoen. Daar kwam gisteren de Vlaamse VRT bij. Die is volgend jaar aan de beurt om namens België een inzending te sturen.

De omroep kwam vlak voor de finale met een stevig statement(opent in nieuw venster). Omroepen die zijn aangesloten bij de EBU moeten stemmen over welke landen mogen meedoen aan het Eurovisie Songfestival, stellen de Vlamingen. De omroep wil een debat over de deelname van Israël.

Ook moeten de deelnemende landen volgens de omroep “duidelijk stelling nemen tegen oorlog en geweld”. Als dat niet gebeurt acht de VRT de kans klein dat volgend jaar een Belgische inzending op het podium staat.

Ook de Spaanse omroep herhaalde zijn standpunt in felle bewoordingen. “Eurovisie is een wedstrijd, mensenrechten niet. Er is geen plaats voor onverschilligheid”, aldus omroep RTVE.

De opluchting bij de EBU zal dus van korte duur zijn. De problemen voor de organisatie van het songfestival zijn ook na de veelbesproken editie in Wenen nog verre van voorbij.