NOS Nieuws
Exact een jaar na de Iaatste verkiezingen voor de Tweede Kamer staan de coalitiepartijen op fors verlies, als het gaat om de gunst van de kiezer. In de meest recente Peilingwijzer staat het D66 van premier Jetten, dat bij de verkiezingen van een jaar geleden nog de meeste stemmen haalde, nu op 13 tot 17 Kamerzetels. Dat zijn er 11 minder dan momenteel in de Tweede Kamer.
De VVD houdt nog 14 tot 18 zetels over in dit gewogen gemiddelde van de peilingen van Ipsos I&O en Verian/EenVandaag; een verlies van 6. Terwijl ook het CDA 4 lager uitkomt op 12 tot 16. Daarmee staat de minderheidscoalitie rond de 45, minder dan een derde van de Kamerzetels.
Verreweg de grootste in de Peilingwijzer blijft oppositiepartij PRO, op 25 tot 31 zetels. De partij van Jesse Klaver plukt volgens onderzoek van Ipsos I&O en Verian/EenVandaag nog altijd de vruchten van de onvrede van veel progressieve kiezers over het ‘rechtse’ regeringsbeleid waar D66 voor heeft getekend.
Spiegelbeeldig krijgt de VVD van zijn kiezers van vorig jaar het verwijt te veel naar links te zijn geschoven. Volgens Verian/EenVandaag is er wel een belangrijk verschil tussen de situatie bij D66 en die bij de VVD: waar het vertrouwen in Jetten bij zijn achterban nog vrij hoog is, vindt nog slechts 28 procent van de VVD-stemmers dat leider Dilan Yesilgöz bij de volgende verkiezingen weer lijsttrekker moet worden.
Ipsos I&O ziet hetzelfde. Yesilgöz, die onlangs nog liet weten juist wel leider te willen blijven tot en met de eerstvolgende verkiezingen, krijgt van kiezers de laagste waardering van de belangrijkste politiek leiders. Uitgedrukt in een rapportcijfer gaat het om een 3,7. Niet meer dan 8 procent van de VVD-kiezers zegt op de VVD te stemmen vanwege de leider.
Opvallend is dat het niet de PVV is die profiteert van de verder geslonken aantrekkingskracht van de VVD. De partij van Geert Wilders staat eveneens in de min op 18 tot 23 zetels. Overstappers van VVD en PVV zorgen er eerder voor dat JA21 (15-19) en Forum voor Democratie (10-14) groeien.
Ipsos I&O ziet in het onderliggende onderzoek een grote wispelturigheid bij kiezers. Enerzijds wordt de coalitiepartijen kwalijk genomen dat zij te weinig voor elkaar krijgen en zoeken veel mensen daarom op dit moment hun toevlucht elders. Anderzijds vindt zo’n driekwart van de oppositiestemmers dat hun partij per se moet vasthouden aan de eigen principes, “zelfs als de regering de begroting dan niet rond krijgt”. Dat begrotingsoverleg met de oppositie wordt dezer dagen gevoerd.
Bij de kleinere partijen zijn er drie die in de Peilingwijzer op 4 tot 6 zetels uitkomen: 50Plus, de Partij voor de Dieren en de SP. Ongeveer even groot is de ChristenUnie, met 3 tot 5, gevolgd door de SGP en Volt met 2 tot 4 en Denk met 1 tot 3.
Van BBB blijft in de huidige Peilingwijzer weinig over met 0 tot 2.
Politicoloog Tom Louwerse, de maker van de Peilingwijzer, benadrukt dat zetelpeilingen buiten verkiezingstijd volgens het beschikbare onderzoek weinig voorspellende waarde hebben voor de volgende uitslag. “Anderzijds reageren partijen er wel op. Dat zag je bijvoorbeeld recentelijk toen de peiling van Maurice de Hond, die niet is opgenomen in de Peilingwijzer, op 12 zetels uitkwam voor de VVD. Dat leverde veel stukken in kranten op en kritische vragen op partijbijeenkomsten.”
“Effect is ook”, aldus Louwerse, “dat het meer druk oplevert op deze partijen om in onderhandelingen concrete zaken binnen te slepen waarin het eigen profiel goed naar voren komt. Compromissen worden dan nog lastiger. Dat maakt begrotingsonderhandelingen zoals die nu worden gevoerd niet eenvoudig.”
