PvdA en GroenLinks verdwijnen vandaag, maar nog niet overal helemaal

• Barbara Terlingen

  redacteur Politiek

Hij heeft zijn nieuwe Pro-trui al klaarliggen, de Maastrichtse GroenLinks-fractievoorzitter Luc Callemeijn. Straks, op pad naar de Brabanthallen voor een “toch wel historisch congres”, trekt hij hem ook zeker aan. De Oldenzaalse PvdA-fractievoorzitter Nick Kramer heeft zo’n trui nog niet en hij reist ook niet af naar Den Bosch.

Wat beiden gemeen hebben: ze blijven na vandaag allebei gewoon nog vier jaar fractievoorzitter voor ieder hun eigen partij, ook als de fusie vanmiddag een feit is en de partijen samen verdergaan als Pro.

Na 36 jaar GroenLinks en 80 jaar PvdA in het Nederlandse politieke landschap verdwijnen de partijen van het grote toneel, maar dus nog niet helemaal. Dat het in een paar gemeenten niet lukte om het landelijke fusieproces bij te benen, heeft soms principiële maar veelal praktische oorzaken.

In een stuk of tien gemeenten, waaronder Maastricht, Nijmegen, Oldenzaal, Winterswijk, Hengelo en Amsterdam, deden GroenLinks en PvdA nog afzonderlijk aan de verkiezingen mee en worden ze geen Pro. In Amsterdam stonden de twee partijen ook afzonderlijk op het stembiljet, maar vormen ze wel één fractie.

In Amsterdam was er lang verzet vanuit GroenLinks. Waar fuseren op veel plekken meer kans zou geven om de grootste te worden, was dat in Amsterdam anders. PvdA en GroenLinks zijn daar van oudsher groot. Ze waren er soms juist concurrenten, waarbij ideologische verschillen extra benadrukt werden.

Dat was op meer plaatsen zo. Toen de gesprekken over samenwerking in Maastricht in 2024 begonnen, stond niet iedereen enthousiast te juichen. Het ging veel over de cultuurverschillen en ideologie, maar gaandeweg groeiden leden er steeds meer in. “Alleen ging het wat te snel”, zegt Luc Callemeijn. Er is bewust voor gekozen de komende vier jaar nog afzonderlijk de gemeenteraad in te gaan. Het doel over vier jaar samen verder te gaan is er, maar daar “nemen ze nog even de tijd voor”.

Ook in Winterswijk en Oldenzaal hopen ze bij de volgende verkiezingen één partij te zijn. “Maar er is nog veel werk aan de winkel om twee zo gewortelde partijen met leden ineen te schuiven”, zegt Ubel Zuiderveld, secretaris van de PvdA in Winterswijk. Het lukte niet op tijd voor de verkiezingen. Zuiderveld verwacht geen problemen als de landelijke partij al wel Pro heet.

Spannend voor het nieuwe Pro is wel hoe het Europees verder moet. GroenLinks is nu aangesloten bij de Groenen en de PvdA bij de Sociaaldemocraten. Volgens de regels van het Europees Parlement mag een partij niet bij twee verschillende Europese fracties horen. Uiteindelijk zal Pro moeten kiezen. De leden stemmen daar vandaag nog niet over. Er komt eerst een raadpleging, in het najaar wordt er gestemd.

Deze Europese hobbel moet de nieuwe fusiepartij nog nemen en is symbolisch voor de verschillen die er nog altijd zijn. “Dat ze in Den-Haag verschillen willen overbruggen om een groot links blok te vormen, begrijpen we zeker. Voor de verkiezingen zeiden we nog: dit is geen Den Haag, dit is Oldenzaal en we kiezen ons eigen pad, maar die luxe kan links zich niet meer permitteren”, zegt de Oldenzaalse Nick Kramer.

Veel leden zijn nu dubbellid, maar Kramer ziet dat de PvdA’ers van oudsher wat meer op arbeid en de sociale democratie zitten en de GroenLinksers meer op duurzaamheid. Na de verkiezingen, waarbij Kramer rechtse en radicaal-rechtse partijen winst zag boeken, zag hij het denkproces bij de leden versnellen. “Je hoort nu vaker dat mensen een vuist willen maken tegen rechts, en de fusie daarbij als middel zien.”

“Tegelijkertijd heeft het ook iets verdrietigs te constateren dat door de veranderende situatie in de wereld en de polarisatie zoiets nodig is”, zegt Kramer. “Het liefst fuseer je omdat de bedoeling van beide partijen overeenkomt en niet omdat er sprake is van externe krachten.”

De komende vier jaar nemen ze in Oldenzaal nog even de tijd om rustig naar elkaar toe te groeien, zegt Kramer, die het congres vandaag overslaat omdat hij in zijn eigen gemeente nog veel te doen heeft. Alhoewel hij zelf nog jong is, begrijpt hij ook dat het verdwijnen van de PvdA na tachtig jaar bij velen “pijn doet”. Maar uiteindelijk, zegt Kramer, “gaat nog jaren de internationale zingen in rode hesjes ons land ook niet redden”.