NOS Nieuws•
Eerst een “geweldige leider”, nu een man die “niet weet waar hij het over heeft”. De Duitse bondskanselier heeft in twee maanden tijd de grilligheid van de Amerikaanse president Trump leren kennen.
Nu Friedrich Merz openlijk steeds hardere kritiek levert op de Amerikaanse rol bij de oorlog in het Midden-Oosten, krijgt hij persoonlijke kritiek van Trump. Ook zegt de president in een bericht op sociale media dat de VS onderzoekt of het mogelijk is om Amerikaanse soldaten uit Duitsland weg te halen. Een beslissing daarover zal binnenkort vallen, beweert Trump.
Het zuidwesten van Duitsland is in de Koude Oorlog uitgegroeid tot een belangrijke standplaats voor het Amerikaanse leger. En nog altijd spelen de bases een rol in de weerbaarheid tegen Russische dreiging, maar ook bij de oorlog in Iran.
Belangrijke steunpunten
Op dit moment heeft de VS nog zo’ n 36.000 soldaten gestationeerd in Duitsland. Onder andere op de luchtbasis Ramstein, bij het militaire ziekenhuis in Landstuhl of rond het militaire oefenterrein bij Grafenwöhr. Daarnaast zitten de hoofdkwartieren van de gevechtscommando’s voor Europa en Afrika in Stuttgart. Bovendien heeft de VS een eenheid bij vliegbasis Büchel, waar Amerikaanse kernwapens liggen.
Ze behoren tot de belangrijkste Amerikaanse militaire steunpunten buiten de VS. Zo is Ramstein een draaischijf voor het verplaatsen van troepen en vracht, en nodig om de signalen door te geven waarmee het leger vanuit de VS drones aanstuurt naar de vaak verre conflictgebieden. En de twee Amerikaanse piloten die laatst boven Iran zijn neergestort, zijn door de Amerikanen na hun evacuatie naar het ziekenhuis in Landstuhl gebracht.
Lokale gevolgen
Hoe realistisch een afbouw van die troepen is, en wat die precies zou inhouden, is nog onduidelijk. Voor de Duitsers zou het ook lokaal gevolgen kunnen hebben: alleen al de Amerikaanse aanwezigheid in Ramstein levert de regio daar naar schatting 2 miljard dollar per jaar op, zo liet de burgemeester van de gemeente aan persbureau DPA weten.
De Duitse minister van Buitenlandse Zaken Wadephul reageert vooralsnog gelaten op het bericht. Hij wijst erop dat er in de VS al langer gesproken wordt over het mogelijk terugbrengen van het aantal militairen in Duitsland. Dat de bases in Ramstein, Landstuhl of Grafenwöhr of de hoofdkwartieren in Stuttgart sluiten, acht hij onwaarschijnlijk. Daarvoor zouden die ook voor de Amerikanen te belangrijk zijn.
Toch roept de timing van Trumps mededeling vragen op over zijn relatie met Merz. Bij het haardvuur in het Witte Huis begin maart oogde die nog goed. Trump strooide met lof en sloeg de bondskanselier amicaal op zijn knie, Merz hield zijn kritiek op de Amerikaans-Israëlische aanvallen op Iran in elk geval in het openbaar tactvol voor zich.
Hardere toon
Maar inmiddels is zijn toon dus een stuk harder. “De Amerikanen hebben duidelijk geen strategie. Daar wordt een hele natie vernederd door de Iraanse leiding”, zo sprak de bondskanselier begin deze week. Niet in Trumps bijzijn, maar in gesprek met Duitse scholieren bij een bezoek aan een middelbare school in het Sauerland. Of dat nu een uitglijder was van een kanselier die bekend staat als flapuit of niet, in Duitse media werd het niet onthaald als diplomatieke meesterzet.
Merz denkt dat het oké is dat Iran een atoomwapen heeft, reageerde Trump op zijn socialemediakanaal. “Hij weet niet waar hij het over heeft!” En: “Niet verwonderlijk dat het zo slecht gaat met Duitsland, economisch en in andere opzichten!” De post over het mogelijk weghalen van Amerikaanse troepen volgde even later.
Zorgen dat de belangrijke relatie met Trump verstoord is wuift de bondskanselier weg. “De persoonlijke verhouding tussen mij en de Amerikaanse president is, in elk geval in mijn optiek, onveranderd goed,” aldus Merz op een persconferentie in Berlijn.
Daar lijkt Trump, voor nu, anders over te denken. De bondskanselier zou meer tijd moeten besteden aan het beëindigen van de oorlog in Oekraïne en het repareren van zijn kapotte land, en minder tijd aan het zich bemoeien met degenen die de wereld veiliger maken, klinkt het de dag erop.
