Rotterdams klimaatcentrum in zwaar weer, directeur en Ban Ki-moon stappen op

• 

  Thomas Spekschoor

  verslaggever

• Sven Schaap

  redacteur Klimaat

Het Rotterdamse klimaatcentrum GCA dreigt failliet te gaan. Het centrum werd bijna tien jaar geleden nog met veel bombarie naar Rotterdam gehaald, maar zit in de financiële problemen doordat onder meer Nederland en het Verenigd Koninkrijk de financiering van het centrum hebben stopgezet.

Directeur Patrick Verkooijen heeft vandaag zijn ontslag aangekondigd. Ook voormalig VN-secretaris-generaal Ban Ki-moon, die jarenlang optrad als een van de gezichten van de organisatie, vertrekt bij het klimaatcentrum. Verkooijen wordt vervangen door Ameenah Gurib Fakim, oud-president van Mauritius, en door Rindra Rabarinirinarison, die voorheen minister van Economie en Financiën was in Madagaskar.

Uit documenten die de NOS heeft ingezien, blijkt dat zeker 20 van de 65 medewerkers ontslag boven het hoofd hangt. Maar daarmee zijn de financiële zorgen nog niet weg. In de stukken wordt zelfs gesproken over het geheel opheffen van het centrum als er op korte termijn geen fondsen worden binnengehaald. De NOS heeft daarover vragen gesteld aan GCA, maar het centrum wil daarop niet inhoudelijk reageren.

Het Global Center on Adaptation helpt vanuit Rotterdam vooral Afrikaanse landen om zich aan te passen aan klimaatverandering. Aan het centrum zijn onder anderen oud-premier Jan Peter Balkenende en topbestuurder Feike Sijbesma verbonden. Of de wijzigingen in de top van het centrum gevolgen hebben voor hun functie, is niet bekendgemaakt.

Nederland haalde het centrum in 2018 binnen. Grote namen als Ban Ki-moon en Microsoft-oprichter Bill Gates hielpen bij de oprichting. In de jaren daarna waren bijvoorbeeld koning Willem-Alexander, toenmalig premier Rutte en toenmalig Eurocommissaris Timmermans aanwezig bij evenementen die door het centrum werden georganiseerd.

Het lukt GCA tot nu toe niet om het financiële gat dat Nederland en het VK achterlaten te vullen. Directeur Verkooijen stelde eerder dat Denemarken en Noorwegen hebben toegezegd om nog meer geld in GCA te steken. Sindsdien hebben beide landen dat tegenover de NOS ontkend.

In de interne documenten is te lezen dat er voor dit jaar nog slechts 4 miljoen dollar aan fondsen is toegezegd. In 2024 was dat nog ruim vijf keer zo veel. Van die 4 miljoen dollar is slechts 1,4 miljoen beschikbaar voor het betalen van lonen, terwijl jaarlijks 6 miljoen nodig is. Daarom wordt al met het UWV gesproken over gedwongen ontslagen.

Voor veel medewerkers betekent ontslag niet alleen het verlies van hun werk. Een groot deel is van over de hele wereld door GCA naar Nederland gehaald en hun werkvisum is ook afhankelijk van hun werkgever. Verlies van hun werk kan betekenen dat ze met gezinnen terug moeten verhuizen.

GCA beschrijft in een intern document dat de organisatie begrijpt dat medewerkers hulp nodig hebben met hun werkvisum en vergelijkbare documenten. “Echter, gegeven de huidige financiële beperkingen, is de organisatie niet in staat om ondersteuning op dit niveau te bieden aan medewerkers”, staat er.

Als de komende maanden geen nieuwe fondsen worden gevonden, kan GCA niet verder, zo is in de documenten te lezen. Dat zou pijnlijk zijn voor de gemeente Rotterdam. Die stad won in 2017 de strijd tussen verschillende Nederlandse steden om GCA binnen te halen en zegde het centrum toe om tot zeker 2030 te betalen voor de huisvesting in een drijvend kantoor in de stad. Voor eind mei moet duidelijk zijn of GCA daar blijft.

Toen in september duidelijk werd dat Nederland de steun voor GCA zou stoppen, waarschuwden topdiplomaat Ban Ki-moon en directeur Verkooijen dat ze zich genoodzaakt voelden om in dat geval Nederland te verlaten. Juist Kenia, waar Verkooijen door president Ruto is aangesteld als hoogste bestuurder van de Universiteit van Nairobi, zou de nieuwe thuishaven worden.

GCA liet de NOS vorige week nog weten dat de plannen voor de verhuizing ongewijzigd zijn. In interne documenten valt echter te lezen dat de bouw en de opening van dat hoofdkwartier op de lange baan zijn geschoven in verband met de nijpende financiële situatie van GCA.