NOS Nieuws
-
Wessel de Jong
verslaggever
-
Wessel de Jong
verslaggever
Rusland heeft de afgelopen weken met ballistische raketten acht à negen miljoen Oekraïense boeken vernietigd. Dat is ongeveer een derde van alle boeken die jaarlijks in Oekraïne worden gedrukt. Een groot deel daarvan is schoolboeken.
Vandaag is de eerste schooldag in Oekraïne. Veel kinderen zullen hun leerjaar beginnen zonder lesmateriaal. Als gevolg van een reeks van zeker zeven luchtaanvallen, die speciaal gericht lijkt op boekenmagazijnen en drukkerijen.
Brandlucht
De hal van drukkerij Ranok is nog helemaal intact, maar een penetrante brandlucht verraadt dat alleen de buitenkant nog staat. Als de deur naar de drukkerij opengaat, sta je meteen onder de blote hemel, waaruit in de nacht van 19 op 20 juli twee Russische ballistische raketten neerkwamen.
Een Heidelberger drukpers is zwartgeblakerd en bedekt onder het puin. Stapels papier zijn door het bluswater veranderd in een soort vuilwitte ijsschotsen. De Russische raketten vernietigden het grootste deel van het pand en de machines.
Iryna Nehodjoek, van uitgeverij Ranok, haastte zich naar de drukkerij in een Kyivse buitenwijk: “We probeerden nog te redden wat er te redden viel en zelf de brand onder controle te krijgen. En we probeerden te bedenken wat we morgen aan onze klanten zouden vertellen,” vertelt Nehodjoek, staand tussen de verbrande schoolboeken.
Per maand werden hier 800.000 boeken gedrukt. Het was een van de grootste drukkerijen van Oekraïne.
Nehodjoek denkt dat het een doelgerichte aanval was van de Russen. De drukkerij draaide op volle toeren in voorbereiding op de eerste schooldag. “Deze aanval vond plaats vlak voor 1 september, op het moment dat het grootste deel van de productiecapaciteit van het bedrijf werd ingezet voor het drukken van schoolboeken. Daarom is dit zo bedreigend, want zo vlak voor 1 september zullen de leerlingen van ons land zonder schoolboeken komen te zitten.”
Nehodjoek, manager van de online-salesafdeling, had de aanval nooit verwacht: “We produceren geen raketten, we produceren geen drones. We produceren cultuur, we doen aan wetenschap, we bouwen aan de toekomst van onze kinderen, aan onderwijs. Maar inmiddels hebben we begrepen waar de vijand precies op mikt.”
De Russen willen de Oekraïense onafhankelijkheid vernietigen. De Oekraïense taal is het sterkste symbool van die onafhankelijkheid.
Ook Russische boeken zijn, ironisch genoeg, getroffen door de raketaanvallen. ‘Kunstschatten van het Russische Imperium’ is nog te lezen op het rode kunstleren omslag. Het boek is dik van het bluswater, de randen zijn verschroeid. Het kunstboek ligt in een van de uitgebrande boekenstalletjes op de Potsjajna boekenmarkt in Kyiv, die volledig is uitgebrand.
Veel ouders kochten schoolboeken voor hun kinderen bij de tientallen kleine winkeltjes. Vlak bij de markt is nog één klein winkeltje waar wat leerboeken te vinden zijn. “Op dit moment is het moeilijk om boeken te vinden, omdat ze zijn verbrand of gebombardeerd,” zegt een vrouw die een paar lesboeken koopt.
‘Zonder geschiedenis geen volk’
“Die mensen, sorry hoor, die vernietigen mijn hele cultuur en vernietigen de geschiedenis. Zonder geschiedenis is er geen volk. Dat is de Russische aanpak. Die is erop gericht het Oekraïense volk kapot te maken.”
Een vader met een paar schoolboeken in zijn hand kijkt blij: “We hebben een maand lang gezocht, een hele maand lang, maar uiteindelijk hebben we ze gevonden. Ik heb zo’n slimme zoon, hij zal er alleen maar blij mee zijn.”
Begrijpt zijn zoon wat er met de boeken is gebeurd? Volgens de vader begrijpen de kinderen in Oekraïne precies wat er gebeurt. En wat zegt hij daarover? “De Russen zijn geen goede mensen.”
Een verkoopster in de winkel maakt zich zorgen over de toekomst. Ze is bang dat als er geen boeken zijn en het onderwijs achteruit gaat, ouders met hun kinderen naar het buitenland zullen vluchten, om daar onderwijs te krijgen.
Patriots
Nehodjoek van de uitgeverij heeft daarom een duidelijke oproep aan het westen: “Geef ons raketten voor de luchtverdediging, want Kyiv bevindt zich in een slechte situatie. Nog een paar van zulke aanvallen en we zullen de winter nauwelijks doorkomen. Met de winter voor de deur is dit heel actueel.”
Ze doelt op de Amerikaanse Patriots, het enige wapen dat helpt tegen de Russische ballistische raketten. Die hebben, na dit interview, nog meer boekenmagazijnen in de as gelegd.
