Rust terug op militaire basis Cyprus na drone-inslag, ‘maar iedereen is bang’

• 

  Thijs Kettenis

  correspondent Zuidoost-Europa

De rust is teruggekeerd in het dorp Akrotiri, vlak naast de gelijknamige Britse militaire basis op Cyprus. Zo voelt dat alleen nog niet voor alle bewoners: een deel van hen besloot al dan niet tijdelijk ergens anders onderdak te zoeken.

Twee weken terug sloeg een Iraanse drone in op de basis. Afgeschoten in Libanon, bleek later uit onderzoek, waarschijnlijk door de militante beweging Hezbollah. Een loods werd getroffen, niemand raakte gewond, maar de schrik zit er sindsdien goed in.

“Het is rustig nu, maar iedereen is bang”, zegt Katerina Michael van achter de kassa in haar slagerij. “De zaken gaan niet zo goed nu. Het dorp is leeg, mensen zijn vertrokken.”

Akrotiri, in het zuidwesten van Cyprus, is een van de twee bases die het Verenigd Koninkrijk op het eiland heeft. Het gaat niet alleen om een vliegveld en omheinde kazernes, maar ook om de stukken grond eromheen – die gelden als Britse overzeese gebiedsdelen.

De Britten bedongen dat ze die mochten houden toen ze Cyprus in 1960 onafhankelijkheid verleenden. Daardoor is ongeveer 3 procent van Cyprus Brits grondgebied. Van de ongeveer 20.000 bewoners is ongeveer de helft Cyprioot en bestaat de andere helft uit Britse militairen en ondersteunend personeel met hun gezinnen.

In de dagen na de inslag onderschepten Britse straaljagers nog twee drones die op weg waren naar Cyprus, maar sindsdien is het rustig. “We voelen ons nu veiliger”, vervolgt Michael, en ze gaat verder met het snijden van biefstuk. Al blijft de situatie onzeker.

Cyprus heeft geen weet van wat er op de twee bases gebeurt, ook de regering niet. De Britten gebruiken ze in het algemeen voor militaire operaties en om inlichtingen in te winnen. Cyprus ligt zeer strategisch, met Turkije, Syrië, Libanon en Israël op een steenworp afstand.

De Britse premier Keir Starmer heeft president Nikos Christodoulides verzekerd dat Groot-Brittannië niet deelneemt aan de oorlog tegen Iran en dat de Amerikanen de bases op Cyprus niet mogen gebruiken voor aanvallen. Dat maakt Iran weinig uit: de bases zijn voor Teheran legitieme doelwitten.

“Cyprus is geen partij in de oorlog en wil dat ook niet worden”, benadrukt president Christodoulides keer op keer. Maar daarmee voorkomt hij niet dat die oorlog wel degelijk heel dichtbij komt.

Vooral in de dorpen rond de bases leidt dat tot spanning. “We weten niet zo goed wat we moeten doen nu”, vertelt Tasos Stavrinidis in een café. Hij heeft net een potje schaak gespeeld met een vriend. “Ik weet dat het niet eenvoudig is, maar het beste zou zijn als we het hier zelf voor het zeggen hadden, als de bases zouden sluiten.”

Dat vinden meer Cyprioten, en ook al langer: zij zien de Britse militaire aanwezigheid als een overblijfsel uit de koloniale tijd. Daarbij geven ze nu ook nog een gevoel van onveiligheid.

Ook als Cyprus het echt zou willen, zou het land nog niet makkelijk van de bases afkomen. “De Britten hebben in 1960 heel duidelijk gemaakt dat ze hier lang willen blijven”, zegt universitair hoofddocent rechten Nasia Hadjigeorgiou, van de University of Central Lancashire op Cyprus.

“Bovendien: voor een heronderhandeling van die deal heb je niet alleen de Britten nodig, maar ook de Cyprioten. En dan bedoel ik: Grieks- én Turks-Cyprioten.” Die liggen al decennialang met elkaar overhoop.

Sinds 1974 houdt Turkije een derde van het eiland bezet. De regering in Nicosia heeft daar niets te zeggen. Onderhandelingen over een hereniging mislukken keer op keer en staan nu al enkele jaren op een laag pitje. De kans op een snelle doorbraak is klein, en daarmee ook op een wijziging van de status van de Britse bases.

In het café is Stavrinidis daarom blij dat andere EU-landen nu te hulp schieten. Frankrijk, Duitsland, Nederland, Spanje en Italië hebben fregatten gestuurd om Cyprus te verdedigen bij een eventuele volgende aanval met drones of raketten.

Maar Stavrinidis heeft vooral vertrouwen in de oude bondgenoot Griekenland. “Wij voelen ons Grieks hier”, zegt hij met een glimlach. Ook Athene liet twee marineschepen naar Cyprus varen, en heeft daarnaast nog eens vier extra F-16’s op het eiland gestationeerd.