Servië wil toch hulp van EU bij blussen natuurbrand

• Thijs Kettenis

  correspondent Zuidoost-Europa

Servië roept toch de hulp in van de Europese Unie bij de bestrijding van een enorme natuurbrand. Eerder deze week sloeg de regering de Europese blusvliegtuigen nog af, omdat Rusland een veel groter blusvliegtuig kon leveren.

Maar de brand, in het zanderige natuurgebied Deliblatska Pescara zo’n 50 kilometer ten oosten van Belgrado, is zo groot en de omstandigheden zijn zo lastig, dat Servië nu toch ook hulp uit Brussel wil. “Op aandringen van degenen die de brandbestrijding op de grond coördineren, en vanwege de verwachte enorm hoge temperaturen, heeft Servië het Burgerbeschermingsmechanisme van de Europese Unie geactiveerd”, verklaart het hoofd van de afdeling Noodsituaties van het ministerie van Binnenlandse Zaken.

Servië is geen lid van de EU, maar voert wel toetredingsonderhandelingen en kan daardoor wel aanspraak maken op hulp. Tsjechië, Slowakije en Roemenië sturen in totaal vier blushelikopters. Duitsland en Roemenië leveren daarnaast samen 124 brandweerlieden en 39 bluswagens.

Woensdag leidde de komst van een Russische Iljoesjin-76 nog tot chagrijn in Brussel. Dat enorme vrachttoestel kan in één keer 42.000 liter water over de vlammen uitstorten, en de EU beschikt niet over zulke grote vliegtuigen, verklaarde Belgrado die keuze.

Maar de goede relatie die Servië onderhoudt met Rusland is al langer een doorn in het oog van de Europese Commissie. Belgrado kan niet van twee walletjes eten, is de gedachte, en Brussel verwacht van een kandidaat-lid dat het eerst gebruikmaakt van Europese steun.

Een woordvoerder wond er bij tv-zender N1 geen doekjes om. “We herhalen dat de EU op Servië wil kunnen rekenen als een betrouwbare partner. Zoals we al meerdere keren hebben gezegd: relaties met Rusland en het regime van Poetin kunnen geen business as usual zijn op het moment dat Rusland een niet-uitgelokte en onrechtmatige oorlog voert op Europese bodem, tegen Oekraïne.”

Intussen meldt Rusland trots dat zijn Iljoesjin-76 al tien vluchten heeft uitgevoerd. “Het werk van het Russische team is uiterst effectief”, schrijft de Russische ambassade in Belgrado op Facebook. “Ze hebben ongeveer vijftig gebouwen weten te redden, en nieuwe brandhaarden gelokaliseerd. Dat kon voorkomen dat het vuur zich in de richting van bewoond gebied verspreidde.”

Niet alleen in Brussel, ook in Servië zelf is er forse kritiek op de manier waarop de regering de bestrijding van de brand aanpakt. Die brak al op 21 juli uit, maar werd volgens de brandweer pas op 5 augustus onbeheersbaar.

Het gevolg van incompetentie, veroorzaakt door jaren van vriendjespolitiek en mismanagement, briest de oppositie. In het politiek sterk gepolariseerde Servië, waar president Vucic de touwtjes vooralsnog stevig in handen heeft, is zoiets lastig te verifiëren. Maar ook experts wijzen erop dat deze brand, in een kwetsbaar en uniek zandgebied, niet zo uit de hand had hoeven lopen.

“In dat deel van Servië is het grootste neerslagtekort en de Donau staat laag. De droogte is veel erger dan elders in het land”, zei hoogleraar scheikunde Branimir Jovancicevic tegen N1. “Met zulke watertekorten was die brand te voorzien.” Hij waarschuwt ook voor het gebrek aan voorlichting over de gevolgen van de enorme rookontwikkeling en luchtvervuiling, die in de wijde omtrek tot overlast leidt.

President Vucic is intussen op een informele campagne door het hele land. Eerder had hij al aangekondigd dat er vervroegde parlementsverkiezingen komen, waarbij de verwachting is dat hij bij een overwinning van zijn partij premier wordt en zo de macht kan behouden. Zijn laatste termijn als president loopt immers begin volgend jaar af.

Donderdag maakte hij bekend dat de Serviërs 18 of 25 oktober naar de stembus mogen. Hem komt het slecht uit dat de branden in het land maar niet onder controle komen. Vucic vestigt de aandacht liever op successen die hij in dorpen door het hele land uitvent, evenals beloftes voor de toekomst, met een horde camera’s achter zich aan.

Vorige week zondag liet hij nog weten dat buitenlandse blushulp niet nodig was. Vier dagen later landde de Russische Iljoesjin op het vliegveld van de zuidelijke stad Nis.

Vanavond of morgen brengt Vucic dan toch een bezoek aan Deliblatska Pescara. “De situatie is moeilijk, maar onder controle. Ik ga daarheen om met onze brandweermensen te praten, om te kijken welke problemen er zijn.”