NOS Nieuws
-
-
“Servië is vrij” en “eindelijk worden we een normaal en vrij land”. Met dit soort leuzen vierden Serviërs gisteravond de verkiezingsoverwinning van de Studentenlijst en het einde van het bewind van de autocratische leider Aleksandar Vucic.
De partij die is ontsproten vanuit massale protesten tegen de regering, krijgt een meerderheid in het Servische parlement. Na een nacht vol feest over de verkiezingswinst, rijst de vraag hoe de partij wil gaan regeren en welke mensen dan deel moeten uitmaken van de regering.
Vucic, die tot zijn aftreden eind september ruim twaalf jaar aan de macht was, erkende gisteravond zijn nederlaag. Hij wordt door de studentenbeweging verantwoordelijk gehouden voor corruptie en vriendjespolitiek binnen de overheid. Ook is hij volgens de studenten schuldig aan de achteruitgang van de rechtsstaat en persvrijheid in het land.
Het speerpunt van de Studentenlijst was dan ook het aanpakken van de corruptie. Het tastbaarste voorbeeld daarvan en directe aanleiding voor de studentenprotesten was het instorten van nieuwe stationsgebouw Novi Sad, waarbij zestien mensen om het leven kwamen.
Volgens tegenstanders van Vucic was dat het gevolg van slecht uitgevoerde werkzaamheden door bouwbedrijven die de klus dankzij corruptie hadden gekregen.
Met de belofte dit soort corruptie binnen de overheid de kop in te drukken en schoon schip te maken, voerde de Studentenlijst campagne. Maar hoe deze ideeën nu concreet beleid moeten worden, is nog niet duidelijk. Zo is de partij een collectieve organisatie, waarbinnen alle besluiten met een intern referendum worden genomen.
Dit is geen efficiënte manier van besluitvorming, dus moeten er mensen worden aangewezen die beslissingen nemen. Met een meerderheid van zo’n 138 van de 250 zetels kan de partij bovendien een regering gaan vormen, maar onduidelijk is wie daarin moeten komen.
De campagne draaide volgens de studenten om de ideeën van de beweging en niet om de kandidaten op de kieslijst. Die werd aangevoerd door een cardioloog en verder staan relatief onbekende academici en experts op de lijst. Dat sluit weliswaar aan bij de wens van de Studentenlijst om een soort zakenkabinet van experts te vormen, maar aan politieke ervaring ontbreekt het.
Nu de verkiezingen zijn gewonnen, is het de vraag wie er in de ministersploeg moeten komen. Veelgenoemd voor een belangrijke post is Dejan Soskic, de voormalig president van de centrale bank van Servië. Hij zou, omdat hij als een van de weinigen internationale ervaring heeft, mogelijk premier of minister van Financiën kunnen worden.
De partij beloofde voor de verkiezingen alle overheidsinstellingen en overheidscontracten tegen het licht te houden en corruptie uit te bannen. Vast staat dat de Studentenlijst de corruptie zal willen aanpakken. Naar verwachting zal de partij beginnen bij leidinggevenden binnen de overheid. Ook de staatsveiligheidsdienst, die de laatste jaren steeds repressiever optrad, wordt tegen het licht gehouden.
Daarnaast heeft de partij ideeën over hoe het onderwijs beter kan. Maar lange termijnplannen over bijvoorbeeld de economie ontbreken. Dit soort plannen zullen dus de komende periode moeten worden gemaakt.
Dat nog niet vaststaat hoe het beleid eruit komt te zien en wie dat moet uitvoeren, leidt ook tot scepsis over de verkiezingswinst van de Studentenlijst. Een 60-jarige maatschappelijk werker zegt tegen persbureau Reuters dat het haar niet bevalt “dat het land ineens zo snel veranderd moet worden”. “Ik weet niet eens wie die mensen zijn die erachter zitten of wie het land gaan leiden.”
De vraag blijft hoe de partij concreet gaat regeren. Wanneer de euforie over de overwinning is gaan liggen, zal de Studentenlijst zich over dit soort vraagstukken moeten buigen.
Daarbij wordt de partij nauwlettend in de gaten gehouden door voormalig president Vucic, die naar verwachting niet bij de pakken neer gaat zitten. Hoewel hij gisteren zijn verlies erkende, herhaalde hij voor de verkiezingen meermaals dat hij verwacht dat de Studentenlijst als een kaartenhuis ineen zal storten. En als dat gebeurt, is er volgens hem geen alternatief, behalve hijzelf en zijn partij.
Toch kan de beweging ondanks de onervarenheid en het gebrek aan concrete plannen, rekenen op brede steun van de bevolking. De partij heeft namelijk voor elkaar heeft gekregen wat de oude politieke oppositie niet lukte: met een gebrek aan middelen, tegen de klippen van staatspropaganda op, Vucic op de knieën krijgen.
