Test nieuwe pil stopt na zwangerschappen, deelnemers teleurgesteld

• Indy Scholtens

  redacteur Online

Hoofdonderzoeker en arts Rebecca Gomperts zag het “absoluut niet” aankomen. Haar onderzoek met mifepriston als hormoonvrij anticonceptiemiddel leek een veelbelovende oplossing voor veel vrouwen die kampen met klachten door hormonale anticonceptie. Toch werd het onderzoek deze week gestaakt: er waren meer zwangerschappen dan verwacht.

Tijdens het onderzoek van Women & More, waaraan 14 Nederlandse ziekenhuizen en meer dan 560 vrouwen meededen, namen deelnemers wekelijks 50 milligram mifepriston als anticonceptie. Het middel zou de eisprong verstoren en ervoor zorgen dat het baarmoederslijmvlies verandert, waardoor een bevrucht eitje zich niet kan innestelen.

Toch moeten de onderzoekers na een jaar concluderen dat het middel “niet veilig en effectief genoeg” is: een aantal deelnemers raakte alsnog zwanger, een deel buiten de baarmoeder. De bevruchte eicel nestelt zich dan meestal in de eileider en is niet levensvatbaar. Dat het onderzoek stopt vinden zowel de onderzoekers als deelnemers erg jammer, want wat wel naar voren komt, is hoe groot de behoefte is aan alternatieven voor huidige anticonceptiemiddelen.

De 21-jarige Vienna, die alleen haar voornaam wil geven, worstelde zeven jaar lang met het vinden van de juiste vorm van anticonceptie. Hormonen van de pil veroorzaakten bij haar mentale klachten, gewichtstoename en hevige en langdurige menstruaties. Via via hoorde ze vorig jaar van een veelbelovend nieuw onderzoek met het middel mifepriston als hormoonvrije anticonceptie.

De verwachting was dat dit haar problemen kon oplossen, doordat het middel hormoonvrij is, er weinig tot geen menstruatie plaatsvindt en het zou werken als anticonceptie. Tijdens het onderzoek ondergingen de deelnemers zwangerschapstesten, werd hun bloed gecontroleerd en werden er inwendige echo’s uitgevoerd. “Voor mij werkte het enorm fijn”, zegt Vienna. “Mijn menstruatie was enorm beperkt, pijnloos, mijn mentale welzijn verbeterde enorm en ik was zelfs weer wat afgevallen.”

Ze was verbaasd om dinsdag te horen dat het onderzoek werd stopgezet. De deelnemers hebben onder meer de instructies gekregen om direct met het middel te stoppen en over twee weken een zwangerschapstest te doen. Vienna begrijpt het besluit, maar hoopt op een nieuw onderzoek met een ander medicijn. Ze heeft bij haar ziekenhuis al aangegeven dat ze bij toekomstig onderzoek benaderd wil worden.

Ook Emma Messemaeckers (26) begrijpt de beslissing. Ze vindt het stoppen van het onderzoek wel “teleurstellend”, omdat mifepriston op “zo veel vlakken zo goed werkt”. Messemaeckers zag het onderzoek op LinkedIn voorbijkomen nadat ze haar derde spiraal had laten verwijderen. “Ik dacht: ‘Misschien is dit iets waarmee ik iets kan bijdragen en kan kijken wie ik ben zonder hormonale anticonceptie.'”

Vanaf het eerste moment merkte ze dat het mentaal en fysiek beter ging. Ze vindt het jammer dat het vinden van een langdurige oplossing zo ingewikkeld blijft. “Het voelt meer als een algehele frustratie over vrouwengezondheidszorg, dat het weer niet lukt”, zegt ze. “Ik ben zo vaak van het kastje naar de muur gestuurd.”

Messemaeckers twijfelt over welk anticonceptiemiddel ze nog wil uitproberen. “Mijn vriend zei: misschien moet je gewoon toegeven dat wat nu op de markt is niet voor je lichaam is.” Daarin is ze niet de enige: ze merkte dat collega’s, vriendinnen en kennissen ook frustratie uitten over anticonceptie en interesse toonden in het alternatieve middel.

Juist dat was de reden dat Gomperts tijdens haar promotieonderzoek in Zweden meer dan tien jaar geleden al op mifepriston stuitte. In een onderzoek in China werd het middel wekelijks gebruikt als een soort pil op aanvraag. “Daar is veel vraag naar”, zegt ze.

Ook andere onderzoeken uit het buitenland duidden erop dat mifepriston kon werken als anticonceptie. Hoewel 30 procent de eisprong behoudt, werd in die studies niemand zwanger. Het verschil met de Nederlandse studie: de tijdsduur en hoeveelheid proefpersonen. Doordat het onderzoek een jaar duurde en meer deelnemers had, kwamen nu problemen naar voren.

De deelnemers waren over het risico geïnformeerd en ondergingen elke maand een zwangerschapstest. Daardoor kwamen de zwangerschappen vroeg aan het licht. Het middel moet uiteindelijk veilig zijn en werken voor miljoenen vrouwen, aldus Gomperts. Geen enkel anticonceptiemiddel kan zwangerschappen volledig uitsluiten, maar bij gebruik van dit middel raakten meer vrouwen zwanger dan verwacht.

De onderzoeker benadrukt dat het middel nog steeds veilig is in abortus- en morning-afterpillen. Ook het onderzoek zelf ziet ze als waardevol. “We weten nu ook hoeveel vrouwen klachten hebben en dat vrouwen gebaat zijn bij dit middel om de problemen te bestrijden die te maken hebben met de menstruele cyclus.”