Tientallen sterfgevallen in ICE-detentiecentra: ‘ze behandelen mensen als afval’

Als aanstichter moest hij dat bekopen: Soto werd overgeplaatst en in eenzame opsluiting gezet. Volgens zijn vrouw Gabriela hield hij er blauwe plekken aan over. “Nu zit hij al veel te lang in eenzame opsluiting”, zegt ze aan de gevangenispoort. “Bedoeld om iemand mentaal te breken. Hij ís gebroken en wil dat er een einde komt aan deze nachtmerrie.”

Eerder dit jaar had Gabriela een miskraam die ze wijt aan de stress rond Soto’s detentie. “Niet alleen is mij mijn zwangerschap afgenomen”, zegt ze met verheven stem. “Ik moet het al maanden doen zonder mijn echtgenoot, mijn kinderen zonder hun vader.”

Haar dochtertje huppelt tussen de waxinelichtjes. ‘Stop met het ontvoeren van onze mensen’, is op het asfalt gekalkt. Activisten houden telefoons tegen de ramen van de binnenrijdende busjes. “Er zitten gedetineerden, gijzelaars in die busjes”, stelt één van hen, die zich voorstelt als Casey. “Wij proberen vast te leggen wie dat zijn, zodat familieleden weten waar hun geliefden zich bevinden.”

Als medewerkers naar buiten rijden gaan er middelvingers omhoog. En een bord: ‘ook bij de Gestapo werden orders gevolgd’. “We hebben het eerder gezien in de geschiedenis”, zegt de man die het bord onder de neus drukt van gevangenbewaarders. “Het is illegaal en onmenselijk wat hier gebeurt.”

Stephen Miller, Trumps belangrijkste adviseur op dit dossier, zei eerder 3000 ICE-arrestaties per dag na te streven. Zoveel zijn het er nog niet. Hoewel na de dodelijke schietpartijen in Minneapolis ogenschijnlijk even gas werd teruggenomen, ligt het aantal arrestaties nu op recordniveau: afgelopen maand waren het er zo’n 1.600 per dag.

Als de avond valt worden achter de geblindeerde ramen contouren van de gedetineerden zichtbaar. Twee Turkse mannen komen de poort uitlopen. Meer dan een mapje documenten en de kleren die ze droegen tijdens hun arrestatie hebben ze niet bij zich.

Hen spreken lukt niet: linkse activisten springen ervoor en verhinderen ons uit eerste hand te horen hoe zij hun tijd in het detentiecentrum hebben ervaren.

ICE, dat een groot deel van de centra door private bedrijven laat runnen, heeft niet gereageerd op vragen van de NOS over de berichten over de slechte omstandigheden waarin de gedetineerden vastzitten.

Rafael Andrés Rubio Bohórquez wil wel praten. Hij kwam deze zomer na 158 dagen vrij uit Delaney Hall. Rubio werkt als data-analist voor de gemeenteraad van New York. Vorig jaar raakte de Venezolaan zijn tijdelijke beschermde status kwijt. Hij was bezig met een asielprocedure.

Na een reguliere afspraak werd hij gearresteerd door ICE. “Een schok”, zegt Rubio op het kantoor van zijn advocaten in New York. “Al kwam het gezien het huidige politieke klimaat natuurlijk niet helemaal uit de lucht vallen.”

Waarheen hij zou worden gebracht wist hij aanvankelijk niet. Via verschillende celcomplexen kwam hij terecht in Delaney Hall met negen celgenoten. “Werkende immigranten die belasting betalen, hun gezin onderhouden. De meerderheid had geen strafblad, voor zover je dat kan controleren.”

Cijfers van onderzoekscollectief TRAC onderschrijven dat beeld: zeventig procent van de arrestanten is niet veroordeeld. Waar dat wel zo is, gaat het veelal om kleine vergrijpen zoals verkeersovertredingen.

De afgelopen tijd kwamen drie mensen die werden vastgehouden in Delaney Hall om het leven. Physicians for Human Rights onderzocht de achtergrond van 39 doden die in Trumps eerste jaar vielen in ICE-detentie. In alle gevallen was volgens medisch experts van de organisatie(opent in nieuw venster) sprake van inadequate of te laat verleende medische zorg.

“De medische zorg is er heel slecht geregeld,” zegt Rubio. “Ik slik medicijnen tegen mijn hoge bloeddruk. Daarmee kun je niet zomaar stoppen.” Toch zat hij drie weken zonder. “Op een gegeven moment riep ik: ‘hé, ik denk dat ik hier ga flauwvallen’. Mijn handen voelen loeiheet, mijn oren rood en staan op ontploffen.”

Op de spoedeisende hulp bleek zijn bloeddruk inderdaad veel te hoog. “Met noodmedicatie wisten ze mijn bloeddruk weer omlaag te krijgen.” Het verbaast hem niet dat niet iedereen levend uit Delaney Hall komt. “Totaal niet. Ze behandelen mensen als afval.”