NOS Nieuws•
Het minderheidskabinet heeft een deal gemaakt met GroenLinks-PvdA om de begroting van minister Sjoerdsma van Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking te redden, die dreigde te sneuvelen in de Eerste Kamer. Het kabinet is bereid dit jaar 380 miljoen euro extra uit te geven aan hulp voor arme landen. Met die toezegging gaat GroenLinks-PvdA (binnenkort Pro) zeer waarschijnlijk vóór stemmen, melden ingewijden.
Sjoerdsma is maanden bezig geweest om zijn begroting door de Kamers te loodsen. Hij had zowel partijen op rechts als partijen op links tegen de haren in gestreken. Beide kanten dreigden daarop tegen zijn begroting te stemmen in de senaat. Dat zou een politieke blamage zijn met grote gevolgen voor hulpprojecten.
De laatste keer dat een begroting is weggestemd in de Eerste Kamer is meer dan honderd jaar geleden. Koste wat kost wilde het kabinet dat voorkomen. Daarom zijn er afgelopen weekend verschillende overleggen geweest. Ook premier Jetten, de vicepremiers en minister Heinen van Financiën zijn daarbij aangehaakt. “Mijn probleem is ons probleem, dus we pakken altijd alles samen op”, zegt Jetten daar vandaag over.
VVD: liever extra bezuinigen
Maar die groepsverantwoordelijkheid ging niet vanzelf. De begroting is al sinds de start van het kabinet een graat in de keel. De begroting komt nog van het kabinet-Schoof, dat flink wilde bezuinigen op Ontwikkelingssamenwerking. Dat nu D66-minister Sjoerdsma de plannen door het parlement moest loodsen was een probleem van de minister zelf, werd lange tijd binnen het kabinet gedacht.
Minister Heinen van Financiën wilde hier liever geen extra geld voor uittrekken, ook omdat zijn VVD in de coalitieonderhandelingen het liefst juist nog meer op ontwikkelingssamenwerking had willen bezuinigen. De portemonnee trekken lag dus gevoelig in de coalitie.
Maar er is nu toch geld gevonden, om een meerderheid in de Eerste Kamer te bereiken. Omdat BBB, met elf zetels de op één na grootste partij, de begroting niet steunt, bleef alleen de route over links over.
GroenLinks-PvdA stelde direct voorwaarden aan steun. Die partij wilde het kabinet aanvankelijk alleen helpen als nog dit jaar de koppeling tussen het ontwikkelingsbudget en het bruto nationaal inkomen zou worden hersteld. Daarmee zou het bedrag dat Nederland uitgeeft aan ontwikkelingssamenwerking sneller weer gaan meestijgen met de groei van de economie.
Maar dat gaat niet gebeuren. Het kabinet houdt vast aan de afspraak uit het coalitieakkoord dat die koppeling pas vanaf volgend jaar stapsgewijs terugkeert. In plaats daarvan krijgt Sjoerdsma eenmalig 380 miljoen euro extra voor noodhulp en wederopbouw in verschillende landen. Het gaat om geld dat gereserveerd was voor komende jaren, maar dat nu eerder uitgegeven wordt.
UNRWA
Ondanks de deal die er nu ligt, klinkt er nog steeds kritiek op de manier waarop Sjoerdsma zijn begroting door het parlement heeft geloodst. Dat begon al in de Tweede Kamer. Struikelblok daar was de bezuiniging op UNRWA, de VN-organisatie die noodhulp biedt in de Palestijnse gebieden.
Om zich van steun van rechtse oppositiepartijen als JA21 te verzekeren, zegde de minister toe dat hij die bezuiniging, nog voorgesteld door het vorige kabinet, zou laten staan. Maar een paar dagen later liet hij de Kamer weten dat hij toch nog dit jaar miljoenen wilde overmaken aan UNRWA. Dat schoot het rechtse blok in het verkeerde keelgat. Later zei Sjoerdsma daar over: “Er zijn dingen niet goed gegaan. Dat ligt aan mij. Ik heb het onhandig gedaan.”
Het debat over de begroting van Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking in de Eerste Kamer staat gepland voor 16 juni.
