Verdriet en trauma zitten diep na aardbeving Venezuela: ‘Mijn vrouw wil hier weg’

• Nina Jurna

  correspondent Latijns-Amerika

Een maand na de verwoestende aardbeving in Venezuela zoeken hulpteams, familieleden en vele vrijwilligers nog altijd tussen het puin naar overlevenden. De kans dat die gevonden worden is minimaal. Lichamen die tussen de ingestorte gebouwen worden gevonden, worden intussen zo veel mogelijk geïdentificeerd en begraven. Volgens de Venezolaanse regering zijn er tot nu toe meer dan 5000 doden en zo’n 16.000 gewonden geregistreerd.

Officiële cijfers van het aantal vermisten heeft de Venezolaanse regering niet bekendgemaakt, maar volgens de Verenigde Naties zou het aantal vermisten rond de 50.000 kunnen liggen. Er zijn ongeveer 700 gebouwen ingestort en kort na de aardbeving van 24 juni zijn tot begin juli meer dan 6000 mensen levend onder het puin vandaan gehaald.

In de kustplaats La Guaira, een van de zwaarst getroffen gebieden, bivakkeren mensen van wie de woning is verwoest in tentenkampen. In vier getroffen gebieden in het land zijn meer dan 20.000 Venezolanen opgevangen op zulke noodlocaties. Daar wordt eten en drinken uitgedeeld, krijgen mensen kleding en een tent toegewezen en is er psychologische ondersteuning.

Het verdriet en het trauma zitten diep. Voor Nery Quijada, moeder van twee kinderen uit La Guaira, betekent het dat ze nu wat tot rust kan komen en zich realiseert wat er eigenlijk allemaal is gebeurd. “Ik ben alles kwijtgeraakt. Hier heb ik in elk geval een dak boven mijn hoofd en worden ook mijn kinderen opgevangen. We worden hier verzorgd, er is eten en drinken. Wat de toekomst brengt weet ik niet”, vertelt ze.

Ze staat in de rij waar kleding uitgedeeld wordt. In het tentenkamp zijn veel hulporganisaties actief, zowel Venezolaanse als internationale. Volgens Quijada komen er ook veel vrijwilligers naar het opvangcentrum om steun te bieden. “Er komen heel veel mensen spullen brengen, kleding bijvoorbeeld, er is volop hulp”, zegt ze.

Verderop eet de 70-jarige Alfredo Rodriguez in zijn tent een kop soep. Als hij terugdenkt aan het moment van de aardbeving raakt het hem opnieuw. “Ik was aan het werk maar ben toen heel snel naar huis gegaan. Mijn God, dacht ik, zou mijn familie nog leven?”. Zijn vrouw en kinderen waren inmiddels gered. Nu wacht hij tot hij informatie krijgt over een mogelijke tijdelijke woning.

Aan de muren in de kustplaats hangen lange lijsten met namen van vermisten en foto’s van mensen die nog niet gevonden zijn. Voor een volledig ingestorte woning staat René Ramirez. Op 24 juni was hij thuis met zijn vrouw en drie kinderen toen alles begon te schudden. Met hulp van de buren werden hij, zijn vrouw en twee van hun kinderen gered.

“We hebben overal gezocht naar onze middelste zoon Moises van 10. Maar hij was op het moment van de aardbeving in het achterste deel van het huis, in de slaapkamer”, vertelt Ramirez terwijl hij naar de brokstukken wijst.

Na een intensieve zoekactie van hulpteams, de politie en vrijwilligers vonden ze na acht dagen het lichaam van Moises. “Ik heb hem toen begraven op de plek waar ook mijn vader, die al jaren geleden is gestorven, begraven ligt. Het is gelukt om ons zoontje een eervolle rustplaats te geven en hem niet hier tussen het puin te hoeven achterlaten”, zegt hij.

Veel overlevenden kunnen hun geliefden niet begraven. Overledenen die niet geïdentificeerd zijn of van wie het lichaam niet wordt opgeëist, worden door de staat begraven met een individueel registratienummer zodat ze later alsnog kunnen worden herbegraven door familieleden of geliefden.

Intussen is het de vraag hoe het verwoeste La Guaira zal worden herbouwd. De plek staat bekend als een badplaats waar veel toeristen naartoe komen, maar het is ook een plaats die vaker getroffen is door natuurgeweld. Eind jaren 90 door grote modderstromen waarbij toen ruim 20.000 doden vielen. En in 1812, ruim twee eeuwen geleden, was er in het gebied ook al een zware aardbeving met naar schatting 30.000 doden.

Toch wil Ramirez zijn ingestorte huis het liefst weer opnieuw opbouwen. La Guaira is zijn thuis. “Alleen wil mijn vrouw hier niet meer wonen. Ze is getraumatiseerd door wat er is gebeurd en ze is bang dat er weer een ramp zal plaatsvinden. Ze wil hier weg”, zegt hij.