Verlamde ALS-patiënt kan weer communiceren door breinimplantaat

• Josta Bosma

  redacteur Wetenschap

Een man met de ziekte ALS, die daardoor is verlamd, kan door een hersenimplantaat weer een computer bedienen met zijn hersensignalen. Dat melden onderzoekers van de universiteit van Californië in het wetenschappelijk tijdschrift Nature Medicine(opent in nieuw venster).

Het is een nieuwe stap in de ontwikkeling van hersenimplantaten. Door dit apparaat kan de man weer communiceren en zelfs werken. “Ik voel me weer verbonden met mijn leven”, schrijft de 45-jarige man.

Bij de man zijn elektroden geïmplanteerd in hersengebieden die ervoor zorgen dat we kunnen bewegen: de motorische gebieden. Die elektroden worden met een stekker op het hoofd verbonden met een computer.

Door aan het uitspreken van woorden te denken, worden de motorische gebieden actief. Via slimme algoritmen worden die hersensignalen omgezet naar woorden op de computer. Hetzelfde kan de patiënt doen met het bewegen van de muis op het scherm. De man denkt, de muis beweegt.

De gevolgen van dit implantaat op het leven van deze patiënt zijn enorm. Hij kan weer communiceren met vrienden en familie, een computer aansturen en hij is zelfs weer volledig aan het werk.

“De impact is gigantisch op iemands leven”, zegt Mariska van Steensel. Zij is hoofdonderzoeker aan het UMC Utrecht Hersencentrum en doet zelf ook onderzoek naar dit soort breinimplantaten. “In eerder onderzoek zagen we dat het heel veel gevolgen heeft hoe je als mens wordt gezien als je niet goed kan communiceren.”

De patiënt kan dit apparaat al bijna twee jaar lang zelfstandig gebruiken, zonder hulp van de onderzoekers. “Wij hebben eerder een patiënt zeven jaar lang zelfstandig een implantaat laten gebruiken”, zegt Van Steensel. “Maar dat was een veel eenvoudiger model, daar moest de patiënt letter voor letter spellen. Dit is veel geavanceerder.”

Andere patiënten moeten nog wel geduld hebben, want dit implantaat komt nog niet op de markt. “Dit werkt nu heel goed, maar wel alleen bij deze man”, zegt Van Steensel. “Het is te vergelijken met een Rolls Royce, dat is niet voor veel mensen weggelegd. Maar een eenvoudiger, meer robuust systeem kan voor meer mensen werken.”

Dan is er ook nog een praktische kant: de stekker op het hoofd en een grote computer. In het ideale geval werkt het implantaat draadloos en zonder grote computer. “Wereldwijd zijn er een aantal bedrijven bezig met draadloze implantaten, zeker in China gaan de ontwikkelingen snel. Maar ook Europa en Amerika wordt hieraan gewerkt”, zegt Van Steensel.

Volgens haar gaat het nog een aantal jaren duren voordat dit soort breinimplantaten op de markt kunnen komen. Daarvoor moeten er nog flink wat stappen worden gemaakt. “We hopen dat meer mensen met spraakproblemen door verlamming baat hebben bij deze hersenimplantaten. Er is een gepassioneerd vakgebied dat hier hard aan werkt.”