NOS Nieuws
-
-
In Abu Dhabi spreken dinsdag gezanten uit de VS, Rusland en Oekraïne over een einde aan de oorlog in Oekraïne. Ook Europese vertegenwoordigers zijn afgereisd. Het is nog niet zeker of zij bij de gesprekken aan tafel zitten.
De onderhandelingen staan onder leiding van de Amerikaanse gezanten Steve Witkoff en Jared Kushner en zijn de vierde ronde van gesprekken onder Amerikaanse leiding. Witkoff en president Trumps schoonzoon Kushner willen afspraken maken over de-escalatie en veiligheidsgaranties voor na de oorlog. Het einddoel is volgens Witkoff “een alomvattend, duurzaam vredesakkoord”.
Pas maandagochtend maakte Europa bekend ook naar Abu Dhabi af te reizen. Er zijn zorgen dat de Europese stem te weinig wordt gehoord, terwijl de uitkomst van de gesprekken grote gevolgen kan hebben voor de veiligheid en toekomst van het continent.
De VS zei vorige week dat mogelijk wordt gesproken over een ‘nieuwe Europese veiligheidsstructuur‘ als onderdeel van een regeling om de oorlog te beëindigen. Dat leidde in Europese hoofdsteden tot onrust. In allerijl is een groep samengesteld die op moet komen voor de Europese en Oekraïense belangen. Daarin zitten vertegenwoordigers van de EU, de NAVO, Frankrijk, Duitsland en het Verenigd Koninkrijk.
Het is nog onduidelijk welke rol de delegatie precies krijgt. Mogelijk wordt die alleen zijdelings betrokken bij de gesprekken tussen de VS, Oekraïne en Rusland. Directe deelname wordt niet uitgesloten. Europa was sinds de Russische invasie van Oekraïne in 2022 niet meer direct betrokken bij de gesprekken.
Wat Rusland betreft zullen de gesprekken in Abu Dhabi zich niet beperken tot de situatie in Oekraïne. De samenstelling van de Russische delegatie laat volgens Russische media zien dat Moskou met de Amerikanen ook over andere internationale zaken wil praten.
Voor de gesprekken over Oekraïne is de insteek van het Kremlin voorspelbaar: Rusland wil categorisch geen staakt-het-vuren en zegt dat de gevechten ook tijdens onderhandelingen zullen doorgaan. Oekraïne moet zich neerleggen bij ‘de situatie aan de grond’ en de hele Donbas ontruimen. Moskou eist ook garanties dat Oekraïne nooit lid zal worden van de NAVO.
Gaat Oekraïne niet akkoord, dan gaan de Russische luchtaanvallen op Oekraïense steden onverminderd en in alle hevigheid door. “De strategie van Rusland is gericht op een economische en humanitaire uitputting van Oekraïne, die het regime in Kyiv geen andere keus laat dan de Russische voorwaarden voor een staakt-het-vuren te accepteren”, zei de Russische politiek commentator en tv-presentator Dmitri Soeslov tegen de NOS-ploeg in Moskou.
In Oekraïne wordt ook niet verwacht dat de nieuwe ronde tot een doorbraak zal leiden. Weinig wijst erop dat president Poetin serieus een dialoog wil aangaan, denken ze in Kyiv. Dat blijkt uit de delegatie die Moskou stuurt. In de tussentijd gaan de luchtaanvallen op Oekraïense steden dag en nacht door en ze eisen steeds meer burgerlevens.
Een lichtpuntje was het bestand onlangs rond Olesjky en de evacuaties van burgers uit het stadje. Het liet zien dat de twee landen afspraken kunnen maken en dat als Rusland stopt met vechten, de oorlog kan stoppen. Daar snakken Oekraïners naar, maar niet tegen elke prijs. Ze zijn ervan overtuigd dat Rusland nog altijd heel Oekraïne wil onderwerpen.
Daarnaast zijn er zorgen dat de VS straks weer de druk op zal voeren om het niet-bezette deel van de Donbas op te geven, dat wil Oekraïne niet.
De hoop is dat er op deelonderwerpen vooruitgang geboekt kan worden, bijvoorbeeld met het uitwisselen van krijgsgevangenen of een akkoord voor de veiligheid van commerciële scheepvaart op de Zwarte Zee. Kyiv blijft zoeken naar een uitweg uit deze oorlog, maar wil voorkomen dat een staakt-het-vuren alleen een opmaat is naar een volgende Russische inval.
Voor president Trump wegen de gesprekken zwaar na de nederlaag bij de tussentijdse verkiezingen afgelopen week. Hij heeft vanaf januari minder bewegingsruimte. Een Democratische meerderheid in het Congres kan dan bijvoorbeeld aansturen op strengere sancties of meer steun voor Oekraïne.
Daarnaast wil Trump graag met resultaten pronken tijdens zijn ontmoeting met de Chinese president Xi, later deze maand in Shenzhen. Dat zou een driegesprek kunnen worden waarbij ook Poetin aanschuift.
Amerikaanse analisten verwachten weinig van de gesprekken in Abu Dhabi. Het Institute for the Study of War constateert dat Rusland een delegatie stuurt met functionarissen die eerdere onderhandelingen hebben getraineerd. “Dit wijst erop dat het Kremlin niet geïnteresseerd is in onderhandelingen te goeder trouw.”
Ook John Herbst, voormalig Amerikaans ambassadeur in Oekraïne, schrijft dat de verwachtingen “heel bescheiden” moeten zijn.
De vorige ronde onder Amerikaanse leiding vond plaats in februari in Genève en leverde weinig op. Vorige maand blies onderhandelaar Witkoff de gesprekken nieuw leven in tijdens een bezoek aan Poetin. Kort daarvoor hadden de VS de sancties op de verkoop van Russische diesel opgeschort.
