NOS Nieuws•
De Verenigde Staten hebben de volledige controle over het scheepsverkeer rond de Straat van Hormuz, claimt het hoofdkwartier van het Amerikaanse leger in het Midden-Oosten, Centcom. De blokkade van schepen die van en naar Iraanse havens varen is volgens het opperbevel in de regio een feit.
De blokkade is een reactie op de Iraanse blokkade die al wekenlang duurt. Amerika wil het scheepsverkeer van en naar Iran afknijpen om zo de druk op dat land op te voeren.
Dat gebeurt in de Golf van Oman en de Arabische Zee. Centcom meldt dat daar intussen twaalf oorlogsschepen en ruim 10.000 manschappen aanwezig zijn.
Van een letterlijke blokkade is geen sprake. Het gaat om een gebied waarbinnen Amerika al het scheepsverkeer wil controleren en mogelijk tegenhouden.
Het land zet daarbij allerlei militaire middelen in, beschrijft Ben Bekkering, onderzoeker bij Instituut Clingendael en voormalig viceadmiraal bij de marine: “Je trekt ergens een lijn en daar ga je omheen patrouilleren met schepen, drones en patrouillevliegtuigen”.
Zo houdt Amerika het scheepsverkeer in de gaten en kunnen schepen de blokkade niet ontwijken door hun locatie op de radar te verbergen.
Blokkeren
Schepen die van de VS geen toestemming krijgen om door te varen, moeten terug naar de haven waar ze vandaan komen. Centcom zegt dat dit sinds maandag negen keer is gebeurd.
Als een schip dat niet doet, komt de Amerikaanse marine in actie. Bekkering: “Als je een schip ziet aankomen, dan ga je dat oproepen en vervolgens houd je zo’n schip aan.” Dat kan door er een oorlogsschip op af te sturen of door een helikopter met mariniers het schip te laten enteren.
Het is nog onduidelijk wat er daarna gebeurt, onderschrijft Bekkering: “Wat ga je daar dan mee doen? Laat je het schip daar zitten of stuur je hem naar een haven? Welke haven wordt dat en wie gaat een plek beschikbaar stellen?”
De rollen omdraaien
De blokkade moet volgens Bekkering vooral gezien worden als een stap in het diplomatieke steekspel tussen de VS en Iran. “De Amerikanen willen graag controle over de situatie. De Straat van Hormuz was onder controle van Iran. Dus willen ze die terugpakken. Dat doen ze enerzijds door een blokkade en anderzijds door een alternatieve route op te zetten.”
Want Amerika wil niet alleen een blokkade opwerpen, maar ook voor bondgenoten de weg naar de Perzische Golf vrijmaken. Zaterdag stuurde het land twee oorlogsschepen door de Straat van Hormuz om te laten zien dat een veilige doorgang mogelijk is.
Voor de oorlog in het Midden-Oosten begon, passeerden dagelijks meer dan 130 schepen de smalle zeestraat. Sinds de Iraanse blokkade waren dat er nog maar een handvol per dag. Alleen schepen die 2 miljoen dollar tol betaalden en toestemming kregen van Iran konden erdoor. Amerika wil de rollen nu dus omdraaien.
Controle op zee is niet genoeg
Mart de Kruif, oud-commandant Landstrijdkrachten, reageert sceptisch op die Amerikaanse strategie: “Wat Amerika natuurlijk hoopt, is dat de blokkade zodanig is dat ze schepen van bondgenoten kunnen doorlaten. Dat is echt maar de vraag.”
Hij verwacht dat Iran nog genoeg militaire middelen bezit om schepen die door de zeestraat varen te bedreigen. De Kruif: “Dan zal Iran waarschijnlijk gaan ingrijpen en zijn schaarse wapens gaan inzetten tegen die schepen.”
Met de inzet van schepen en vliegtuigen kan Amerika volgens De Kruif de veiligheid van schepen niet garanderen. “Het is geen zeegevecht. Het is een gevecht over een doorgang op zee, die vanaf het land kan worden beheerst. Als je dan niet op land bent dan blijf je kwetsbaar.”
Controle op land ‘niet reëel’
Al weken wordt er gesproken over een mogelijke Amerikaanse grondoperatie om controle over de straat te krijgen. Meerdere hoge generaals werden recent ontslagen omdat zij daartegen waren.
Dat protest is volgens De Kruif “geheel terecht”. Amerika zou dan de Iraanse kust rond Hormuz moeten bezetten: “Dat gaat om bijna 400 kilometer kustlijn. Dan moet je minstens 100 kilometer het land ingaan en dan nog heb je niet alles veilig. Dat is niet te doen.”
De blokkade die Iran opwierp, blijft zo dus in stand. De Kruif: “De cynische conclusie is dat een militaire oplossing om de Straat van Hormuz veilig te houden er eigenlijk niet is. Je kan hem blokkeren, zoals de VS ook wil doen, maar hem vrijmaken is een heel ander verhaal.”
