NOS Nieuws•
Met nog vier dagen te gaan voor de Dag van de Overwinning, bereiden Russen zich voor op verregaande internetbeperkingen.
Volgens Bloomberg hebben Russen recordbedragen aan contant geld opgenomen. Het gaat om de grootste stijging in een maand sinds september 2022, toen president Poetin een “gedeeltelijke mobilisatie” afkondigde.
In Moskou viel het mobiele internet vanochtend uit, in Sint Petersburg gebeurde dat gisteravond al. In Moskou waren zelfs de websites op de zogeheten ‘witte lijst’, een zeer beperkt aantal websites, niet meer toegankelijk.
Halverwege de middag liet het Russische ministerie dat zich bezig houdt met digitale zaken weten dat de internetbeperkingen in Moskou weer worden opgeheven. Wel waarschuwde het ministerie dat er nieuwe beperkingen kunnen worden opgelegd. Vanuit meerdere Russische regio’s worden klachten gemeld via storingswebsites.
Dat het internet beperkt zou worden, werd gisteren aangekondigd. Die internetbeperkingen rond 9 mei zijn ook niet helemaal nieuw: vorig jaar werd het internet ook beperkt rondom de parade.
De afgelopen weken werden de beperkingen waarmee Russen te maken krijgen steeds verder uitgebreid. Al jaren zijn socialemediaplatforms als Instagram en Facebook verboden. Ook YouTube en Whatsapp zijn dit jaar op de zwarte lijst beland.
Vorige maand is ook Telegram, van oorsprong een Russisch platform, in de ban gedaan. Via een VPN (een beveiligde en versleutelde privéverbinding met het internet) wordt het platform wel nog volop gebruikt, ook al wil het Kremlin dat de bevolking overstapt op de Russische app Max en wordt het gebruik van VPN’s steeds lastiger gemaakt.
Kritiek neemt toe
Openlijk protest klinkt er in Rusland sinds het begin van de invasie in Oekraïne in 2022 nauwelijks. Voor het geringste tegengeluid zijn Russen veroordeeld tot jarenlange celstraffen. Toch begint de kritiek op de verregaande beperkingen de laatste weken aan te zwellen. Veel Russen hebben er in hun dagelijks leven last van.
Op sociale media, en zelfs op de Russische tv, worden steeds vaker kritische uitspraken gedaan over de internetbeperkingen. Uit opiniepeilingen in Rusland is af te leiden dat de populariteit van president Poetin al wekenlang daalt en op het laagste punt is beland sinds de inval in Oekraïne in februari 2022.
Poetin zelf lijkt de gevolgen van zijn afnemende populariteit te vrezen. De beveiliging voor de president is de afgelopen maanden “drastisch opgevoerd”, valt te lezen in een gelekt rapport van een Europese inlichtingendienst, wat als eerste werd gemeld door het onafhankelijke Russische nieuwsmedium Important Stories.
Uit het rapport zou blijken dat Poetin bang is voor aanslagen op zijn leven en voor een staatsgreep.
Onlangs liet Poetin zich in algemene termen uit over “verboden, beperkende maatregelen en het ontwikkelen van nieuw straffen”. Je alleen daarop richten is contraproductief, zei Poetin tijdens een bijeenkomst met parlementsleden. “Overmatige belemmeringen vertragen de ontwikkeling.”
Aangepaste parade
De overwinningsparade van 9 mei zal er in ieder geval anders uitzien dan in de vorige jaren. Op de dag waarop Rusland de Tweede Wereldoorlog herdenkt, zullen voor het eerst sinds 2007 geen militaire voertuigen getoond worden. De woordvoerder van het Kremlin zegt dat dit te maken heeft met de veiligheidssituatie.
De Oekraïense president Zelensky zei gisteren dat het Kremlin bang is dat er drones boven het Rode Plein zouden vliegen. “Dat zegt veel, we moeten de druk blijven opvoeren.”
Waar er vorig jaar nog voor het eerst in jaren tientallen staatshoofden de parade bijwoonden, lijkt het gastenboekje nu grotendeels leeg te blijven.
In hoeverre het internet de komende dagen nog verder lamgelegd wordt, is niet duidelijk. Wel hebben Russen steeds creatievere manieren gevonden om te communiceren met dierbaren. De onafhankelijke Russische nieuwssite The Insider zette ze al eens op een rijtje: van ouderwetse pagers tot bellen via de automatische kattenvoerbak met camera of het sturen van berichtjes via een gedeelde notitie-app.
De autoriteiten doen hun best om ook die creatieve opties te begrenzen. Zo meldde de onafhankelijke nieuwssite Verstka vandaag dat de bankapps de mogelijkheid om berichten te sturen bij het overmaken van geld uit hebben gezet. Ook dat leek een manier te worden waarop mensen met elkaar communiceren.
