Meer vergiftigingen gemeld door afslankmiddelen, zorgen om krachtige variant

Het aantal vergiftigingsmeldingen van injecteerbare afslankmiddelen is in een jaar tijd bijna verdubbeld. In 2024 trokken 76 hulpverleners aan de bel bij speciaal kenniscentrum om patiënten die injecteerbare afslankmiddelen hadden gebruikt. Vorig jaar werden er 149 meldingen gedaan.

Dat blijkt uit een jaaroverzicht(opent in nieuw venster) van het Nationaal Vergiftigingen Informatie Centrum (NVIC), van UMC Utrecht. Bij een groot deel van de meldingen ging het om niet-voorgeschreven medicatie.

Volgens het NVIC ligt het werkelijke aantal van vergiftigingen door afslankmedicijnen hoger, want het gaat niet altijd dusdanig mis dat gebruikers het melden bij hun arts. En een arts raadpleegt niet altijd het kenniscentrum.

Steeds meer mensen gebruiken afslankmedicatie. Naar schatting gebruiken nu ruim 80.000 mensen middelen om af te vallen. Veel middelen zijn goedgekeurd en werken effectief, zoals Ozempic. Naast gereguleerd gebruik via een arts, kopen en gebruiken mensen ook zelf afslankmiddelen.

Van de hulpverleners die melding maakten bij het NVIC van vergiftiging, ging het bij 40 procent om een patiënt die een niet-voorgeschreven middel had gebruikt. “Een zorgelijke trend”, zegt verouderingsbioloog Peter de Keizer van het UMC Utrecht. Hij legt uit dat afslankmiddelen als Ozempic er in eerste instantie waren voor mensen met diabetes of obesitas. “Maar toen wilde Hollywood het ook. Daar hebben ze geld en gebeurt het onder begeleiding van artsen. Wij zien het vervolgens bij de mensen in Hollywood, maar hier gebeurt het niet onder begeleiding.”

“Mensen hebben meer vertrouwen in influencers en mensen uit hun vertrouwelijke cirkel, in plaats van in de medische wetenschap”, meent De Keizer. “Je staat op een gegeven moment buitenspel als beroepsgroep.”

In 2025 kreeg het NVIC ook zes meldingen van vergiftiging door het middel retatrutide, in de volksmond ‘Triple G’ genoemd. Het middel is in Nederland nog niet geregistreerd als geneesmiddel en kan niet worden voorgeschreven door een arts. In de eerste vijf maanden van dit jaar werd al twaalf keer melding gemaakt van vergiftiging.

“Triple G is een krachtige variant, daar maken we ons zorgen over. Als je dat niet onder begeleiding gebruikt, kun je gemakkelijk overdoseren”, zegt De Keizer.

Overdoseren kan vergiftiging betekenen, op de korte of lange termijn. Bij acute vergiftiging komen mensen vaak op de spoedeisende hulp terecht. Ook op lange termijn kan schade optreden, bijvoorbeeld aan je lever, nieren of zenuwbaan.

Volgens intensivist-toxicoloog en hoofd van het NVIC Dylan de Lange is de lijst met acute en chronische risico’s voor de gezondheid van online bestelde middelen eindeloos. “Mensen moeten zich daar echt meer van bewust worden.”

Veel injecteerbare afslankmiddelen stimuleren de insulineproductie en remmen de eetlust. Ook gaat voeding minder snel van de maag naar de dunne darm. Door de medicatie dalen de bloedsuikerspiegel en het lichaamsgewicht. De Keizer legt het gevaar uit. “Iemand met obesitas heeft veel vet, en dus veel cellen in het lichaam die aangepakt kunnen worden. Iemand die al dun is, en nog dunner wil worden, heeft minder van die doelwitcellen. Dan kom je eerder richting overdosering.”

Voordat afslankmedicatie goedgekeurd wordt, en legaal op de markt verschijnt, is veel onderzoek nodig. De effectiviteit en veiligheid moeten worden onderzocht. “Om een zuivere stof te ontwikkelen is veel geld nodig”, zegt De Keizer, betrokken bij zulk onderzoek. “Andere mensen kunnen de stoffen, onzuivere varianten ervan, makkelijk maken en goedkoop verkopen op het internet. Dat doet gewoon iemand vanuit zijn huiskamer.”

“Er zijn ook legale sites die middelen verkopen voor onderzoeksdoeleinden. Dat is een grijs gebied, het doet denken aan de zaak Funcaps.” Als je eigenhandig middelen koopt op dat soort sites zijn ze niet zuiver en niet getest op giftige afbraak producten, aldus de bioloog.

“Ik ben niet naïef, ik snap dat mensen het interessant vinden”, zegt De Keizer. “Daarom moeten we in gesprek met influencers. We kunnen niet alleen met de vinger wijzen.”

De bioloog wil voorkomen dat het ooit echt misgaat. “Misschien moeten we nadenken over ander beleid. Het is een lastige discussie.”

En als je dan toch aan de afslankmediactie wil, doe het dan onder begeleiding, stelt De Keizer. “En doe het niet als het je wordt afgeraden. Ga gewoon sporten en zorg dat je niet te veel eet. Want dit soort middelen zijn echt zware medicijnen.”