Nederlandse scheepsbouwer Koninklijke IHC op Chinese exportcontrolelijst

• Gabi Verberg

  correspondent Oost-Azië

China heeft vandaag het Nederlandse scheepsbouwbedrijf Koninklijke IHC op de exportcontrolelijst geplaatst. Dat houdt in dat Chinese bedrijven geen producten of technologie meer mogen verkopen aan de Nederlandse scheepsbouwer die zowel civiel als militair gebruikt kunnen worden. Naast IHC zijn nog dertien Europese bedrijven op de lijst geplaatst.

De Chinese maatregel is een directe reactie op het meest recente Russische sanctiepakket dat de Europese Commissie gisteren publiceerde. Op die lijst, de grootste tot nu toe, werden ook veertien Chinese en Hongkongse bedrijven opgenomen als straf voor hun steun aan de Russische oorlog tegen Oekraïne.

“Schandalig”, noemt het Chinese ministerie van Handel de Europese sancties op Chinese bedrijven. Daaropvolgend kwam het ministerie met maatregelen, in de woorden van de woordvoerder “nodig om de nationale veiligheid van het land te beschermen”.

Door een plaatsing op deze lijst wordt het voor de Europese bedrijven veel moeilijker of zelfs onmogelijk om bepaalde technologie, materialen of onderdelen uit China te verkrijgen. Dat kan aanzienlijke gevolgen hebben voor hun productie of onderzoek en daarmee voor de ontwikkeling van Europese industrieën.

Het is de zoveelste maatregel die China zegt te nemen uit het oogpunt van nationale veiligheid. In de praktijk worden maatregelen als deze vaak gezien als politieke vergeldingsmaatregel.

De Europese Commissie zegt de Chinese maatregelen te analyseren en met lidstaten en bedrijven te bekijken wat de impact ervan zal zijn. IHC was vandaag voor de NOS niet bereikbaar voor commentaar.

De getroffen Europese bedrijven zijn voornamelijk actief in de defensie-, optica-, halfgeleider- en chemische industrie en verschillen aanzienlijk in grootte. Hoewel volgens de Hongkongse krant South China Morning Post het merendeel van de getroffen bedrijven kleine bedrijven zijn met beperkte handel met China, staat ook een van Europa’s belangrijkste defensiebedrijven, het Duitse Rheinmetall, op de lijst.

Met Rheinmetall en nog twee andere Duitse bedrijven op de lijst, lijkt Duitsland een van de zwaarst getroffen landen. Dat lijkt geen toeval; de kritiek uit Duitsland op China’s handelspraktijken is de afgelopen tijd sterk toegenomen.

De sancties komen op een gespannen moment in de Chinees-Europese relatie. Er klinkt in Europa steeds meer kritiek over het alsmaar groeiende handelsoverschot van China. Een deel van de goederen die China op Europese markten verkoopt, is gemaakt met te veel staatssteun, stellen critici, en ondermijnt daarmee het concurrentievermogen van Europa. Om de eigen markten beter te beschermen, werkt de EU momenteel aan een reeks beschermende maatregelen.

China verwerpt de Europese kritiek stelselmatig en verwijt Europa het beperken van vrije handel en het politiseren van economische kwesties. Europa daarentegen heeft al jaren kritiek op handelsbeperkingen die China al sinds jaar en dag heeft opgeworpen voor tal van industrieën.

Deze week klonk er toch een positief geluid uit Peking. China’s topdiplomaat Wang Yi ontving een delegatie van het Europees Parlement in de hoofdstad. Tegen de Chinese pers zei Wang dat “de belangen van beide partijen nauw met elkaar verweven zijn” en dat zowel China als Europa “de economische en handelskwesties niet moet politiseren noch het concept van veiligheid in handelsbetrekkingen te ver op moet rekken”.

Een positief bericht waarin hij zowel de Chinese als de Europese zijde opriep kwesties niet onnodig te politiseren. Die positieve boodschap lijkt niet te zijn aangekomen bij het ministerie van Handel. De allernieuwste restricties gaan per direct in.