NOS Nieuws
Saudi-Arabië, Turkije en Pakistan hebben een gezamenlijke defensieovereenkomst getekend, waarin staat dat – net als bij de NAVO – een aanval op één als een aanval op ieder zal worden beschouwd.
Het pact werd aangekondigd tijdens een ontmoeting tussen de Saudische kroonprins Mohammed bin Salman, de Turkse president Recep Tayyip Erdogan en de Pakistaanse premier Shehbaz Sharif in de Saudische stad Mekka.
‘Collectieve afschrikking’
De nieuwe Gezamenlijke Defensieovereenkomst van Mekka brengt drie van ’s werelds machtigste soennitische moslimlanden samen om elkaar defensiegaranties te bieden. Het doel is om “de collectieve afschrikking tegen elke vorm van agressie te versterken”, staat in de overeenkomst.
Het akkoord komt op een moment dat de kritieke infrastructuur van Saudi-Arabië en olie-installaties geregeld onder vuur liggen van Iran en de Houthi’s uit Jemen.
Saudi-Arabië dekt zich in, is de analyse van Midden-Oostenkenner Carolien Roelants. Ze denkt dat het land geen vertrouwen meer heeft in de veiligheidsgaranties van de Verenigde Staten.
Hoewel het pact wederzijdse militaire steun belooft, bevat het geen details over de verplichtingen van elke partij. Een Turkse functionaris, geciteerd door persbureau Reuters, zei dat het pact “puur defensief van aard” was.
‘Het anti-Israëlkamp’
“Daarnaast kun je het ook als een verbond zien tegen een té machtig Israël in het Midden-Oosten”, vertelt Roelants. “Voor 7 oktober 2023 was er sprake van normalisering en diplomatieke banden tussen Israël en Saudi-Arabië, dat is nu helemaal voorbij. Turkije en Saudi-Arabië zitten nu in het anti-Israëlkamp.”
Roelants vindt het opmerkelijk dat Saudi-Arabië bijna een jaar geleden een pact met Pakistan sloot, en nu een nieuw pact maakt met Turkije erbij. “Saudi-Arabië en Pakistan hebben van oudsher een heel goede relatie. Vroeger was er zelfs sprake van Pakistaanse mankracht binnen de Saudische strijdkrachten.”
Nucleaire krachten
Het olierijke Saudi-Arabië, kernmacht Pakistan en Turkije, met het één na grootste leger binnen de NAVO en een snelgroeiende defensie-industrie, hebben ieder een eigen motivatie om zich aan te sluiten. Ook brengt ieder land eigen kwaliteiten in, al nuanceert Roelants de nucleaire capaciteiten van Pakistan. “Die zijn erg zwak en vooral gericht op India.”
Het hebben van een kernbom is geen garantie dat je niet wordt aangevallen.
Ook het idee dat je door het hebben van een nucleair wapen niet zo een-twee-drie zal worden aangevallen, gaat er bij Roelants niet in. “Het hebben van een kernbom is geen garantie. Israël beschikt over nucleaire wapens, maar is toch aangevallen door Iran. Ook India en Pakistan beschikken allebei over een nucleair wapen en voeren nog steeds oorlog met elkaar.”
Wapenindustrie
Dat Turkije lid is van de NAVO, leek voor het land geen belemmering om zich aan te sluiten bij het pact. “Kennelijk niet, anders zouden ze het niet doen”, zegt Roelants. “Het kan Turkije wapenleveranties opleveren.” NAVO-baas Mark Rutte noemde de snelle opkomst van de Turkse wapenindustrie eerder al een “industriële defensierevolutie”.
Turkije heeft jaren geleden ingezet op een strategie waarin de eigen defensie-industrie centraal staat. Inmiddels is de Turkse defensiesector uitgegroeid tot een industrie met meer dan 3500 bedrijven. Waar vorig jaar de Turkse defensie-export ongeveer 11 miljard dollar bedroeg, is dat bedrag in de eerste zes maanden van dit jaar al overtroffen.
Wat de Turkse wapenindustrie en het grote leger precies kan betekenen voor Pakistan en Saudi-Arabië, is nog niet duidelijk. “Als je naar de kaart kijkt, liggen de drie landen behoorlijk uit elkaar. De overeenkomst is nog vers en nog niet alle details zijn bekend, het kan nog alle kanten op”, besluit Roelants.
