NOS Nieuws
De nieuwe Britse premier Andy Burnham stapt vandaag de internationale politieke arena in en ontmoet meteen misschien wel de onvoorspelbaarste wereldleider van allemaal: de Amerikaanse president Donald Trump.
De ontmoeting vindt plaats in de marge van de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties in New York. Dat is een andere setting dan de beruchte sessies in Trumps Oval Office, waar Trump tijdens ontmoetingen met buitenlandse leiders gerust een half uur lang onvoorbereide vragen van de pers beantwoordt, terwijl hun politieke adviseurs achter de schermen een zenuwinzinking krijgen.
Het is in Andy Burnhams voordeel dat deze eerste ontmoeting met Trump maar kort duurt – minder kans op meningsverschillen – en dat het bovendien niet bijzonder in de schijnwerpers staat. Trump en Burnham hebben allebei een volle diplomatieke agenda in New York.
De twee leiders zullen de pers kort te woord staan voor of na een besloten gesprek van ongeveer een half uur. In tegenstelling tot zijn voorganger Keir Starmer zal Andy Burnham geen vleiende brief van koning Charles uit zijn binnenzak toveren om Trump te paaien. Burnham is minder van de ‘fluwelen handschoen-aanpak’ en stelde vooraf dat hij niet zal schromen om te “zeggen wat hij vindt”.
Tevens is de machtige positie van Trump op het wereldtoneel aan het afbrokkelen: de midterms komen eraan en de oorlog in Iran, en vooral de economische gevolgen daarvan, heeft zijn populariteit in Amerika aangetast. Ondanks dat, zal Burnham diplomatiek slim te werk moeten gaan: de VS is een belangrijke handelspartner voor het VK en de samenwerking met de Amerikanen is cruciaal voor de nucleaire vloot van de Britten.
Burnham heeft niet veel op zijn wensenlijstje staan behalve het verzoek om meer Amerikaanse Patriot-onderscheppingsraketten voor Oekraïne, om het land de winter door te helpen. Voor Burnham zou het binnenhalen van meer militaire steun uit de VS een concreet resultaat zijn van een succesvolle ontmoeting.
Maar als het gaat om militaire samenwerking, kan het zijn dat Trump nog altijd chagrijnig is over het besluit van de vorige Britse regering om de Amerikanen aan het begin van de Iran-oorlog geen gebruik te laten maken van Britse militaire bases.
Dat besluit is inmiddels wel gedeeltelijk teruggedraaid, waardoor Amerikaanse luchtaanvallen op Iran nu wel vanaf de Britse luchtmachtbasis RAF Fairford en militaire basis Diego Garcia in de Indische Oceaan kunnen worden uitgevoerd.
Een ander terugkerend thema waarvoor Burnham zich moet wapenen, is Trumps kritiek op de Europese defensie-uitgaven binnen de NAVO. De Britten hebben na de VS en Duitsland het hoogste militaire budget binnen de NAVO en zijn van plan om in 2035 3,5 procent van het bbp aan defensie te besteden. Maar de Britten staan onder druk van Trump om met een duidelijker tijdpad te komen.
Waar Burnham waarschijnlijk wél een schouderklopje voor krijgt van Trump, is zijn voornemen om nieuwe boorvergunningen voor olie en gas in de Noordzee goed te keuren.
Trump, die een emotionele band heeft met Schotland, omdat zijn moeder daar vandaan kwam en hij er meerdere golfbanen heeft, liet de afgelopen jaren geen kans voorbijgaan om zijn ongenoegen te uiten dat er uit milieuoverwegingen niet werd geboord voor de kust bij het Schotse Aberdeen.
De nieuwe premier Burnham heeft de kiezers verlichting op de energierekening beloofd en kan elk moment groen licht geven voor nieuwe boringen in de Noordzee.
Ook rond Israël en Gaza ligt het gevoelig. De Britse minister van Buitenlandse Zaken kondigde onlangs aan om Israëlische nederzettingen op de Westelijke Jordaanoever te sanctioneren – ondanks dreigementen uit het Witte Huis. De reactie van Trump bleef vooralsnog gematigd.
Burnham bracht zijn eerste twee maanden als nieuwe premier vooral door met binnenlandse politiek. Zijn reis naar New York is zijn eerste grote internationale optreden en daarmee verschuift de aandacht naar zijn buitenlandagenda, waar tot nu toe nog maar weinig over bekend is.
De verwachtingen worden door zijn team bewust laag gehouden: een korte ontmoeting met de Amerikaanse president. Handen schudden, een goede indruk maken, meer steun voor Oekraïne bepleiten en proberen zonder kleerscheuren weer naar buiten te lopen.
Eventuele missers, mits niet al te catastrofaal, zullen snel naar de achtergrond verdwijnen in de media-aandacht voor de ontmoeting later deze week tussen Trump en de Chinese president Xi Jinping.
