NOS Nieuws
Terwijl Vladimir Poetin steeds verder escaleert met hybride aanvallen op Europese landen, haalt de EU twee oligarchen uit de omgeving van de Russische president van de sanctielijst. Dat gebeurt op initiatief van Frankrijk en Luxemburg. In Brussel wordt schande gesproken van de opstelling van de twee landen.
Om sancties tegen Moskou te verlengen, is goedkeuring van alle 27 EU-landen nodig. Maar Frankrijk en Luxemburg wilden die alleen geven als de Oezbeeks-Russische zakenman Alisher Usmanov en de Russische oligarch Michail Friedman van de lijst verdwenen.
De deadline voor het verlengen van het sanctiepakket zou komende nacht verlopen. Op het laatste moment bereikten de EU-landen na moeizame onderhandelingen een akkoord.
Vooral de Baltische Staten zijn woedend op Frankrijk en Luxemburg. “Zolang Rusland doorgaat met de oorlog, moet de Europese druk op het Kremlin groter worden in plaats van kleiner”, liet de Letse premier Kulbergs vooraf al weten. Ook de Oekraïense president Zelensky had de EU-landen met klem gevraagd beide oligarchen op de sanctielijst te houden “tot Moskou serieuze vredesonderhandelingen gaat voeren en stappen zet om de oorlog tegen Oekraïne te stoppen”.
De protesten waren vergeefs, Usmanov en Friedman gaan van de lijst. In ruil daarvoor worden sancties tegen Russen voortaan niet meer met een half jaar verlengd, maar met drie jaar. Daarmee moet voorkomen worden dat EU-landen sancties blokkeren om eigen belangen veilig te stellen, zoals Frankrijk en Luxemburg nu deden volgens EU-diplomaten.
Usmanov werd direct na de Russische grootschalige inval in Oekraïne in 2022 op de Europese sanctielijst gezet. Volgens de EU gebeurde dat omdat Usmanov een “pro-Kremlin-oligarch” is met bijzonder nauwe banden met president Poetin. Hij zou “Poetins favoriete oligarch” zijn.
Toch moest en zou Frankrijk hem van de sanctielijst halen. De reden, volgens de Financial Times: Parijs wil twee Fransen vrij krijgen die in Azerbeidzjan gevangen zitten. Frankrijk wil niets kwijt over de reden van het verzoek, behalve dat het gaat om “de nationale veiligheid”.
Azerbeidzjan wil de Fransen echter alleen vrijlaten als Usmanov van de sanctielijst afgevoerd zou worden. Onduidelijk is waarom Azerbeidzjan zich inzet voor de Oezbeeks-Russische zakenman.
Na de Franse eis meldde Luxemburg zich met een soortgelijk verzoek rondom Michail Friedman. De oligarch wil al jaren 14 miljard euro van Luxemburg voor verliezen die hij lijdt door de sancties en voert daar een juridische strijd over. Luxemburg wil Friedman daarom van de sanctielijst. De steenrijke bankier staat daar sinds 2022 op omdat hij volgens de EU een van de belangrijkste financiers is van Poetins intimi.
Het blijkt voor de EU steeds moeilijker het eens te worden over sancties tegen Rusland als die Europese landen zélf pijn doen. In juli lag met name Griekenland dwars bij een pakket nieuwe beperkingen voor Russische banken, crypto- en oliehandelaren. De Grieken vreesden dat hun scheepvaartsector te veel zou lijden onder een verbod op het doorvoeren van Russisch vloeibaar gas. De Grieken kregen hun zin, er kwam een uitzondering.
“De Europese sancties tegen Rusland mogen vooral de Europese landen zelf niet te veel pijn doen,” zegt Rusland-kenner Hubert Smeets. “Daarom werken ze ook onvoldoende. Straks wil ieder EU-land een eigen oligarch van de lijst omdat het ze in eigen land goed uitkomt.”
Het Kremlin is niet ontgaan dat de EU-landen met elkaar overhoop liggen. Poetins woordvoerder heeft laten weten alle westerse sancties tegen Russische individuen als illegaal te beschouwen.
“Het is een puinhoop geworden,” verzucht een EU-diplomaat. “Niemand is blij met dit lelijke compromis, maar het was nodig om te redden wat er nog te redden viel.” In totaal staan een kleine 3000 individuen en entiteiten op de sanctielijst.
