Veel boosheid over nieuwe box 3-belasting, waar gaat de heisa over?

• Leen Kraniotis

  redacteur Economie

De Tweede Kamer heeft al voor gestemd, de Eerste Kamer nog niet: Het nieuwe systeem van vermogensbelasting dat in 2028 moet ingaan. Op sociale media regent het klachten. Sommige vermogenden vrezen meer belasting te gaan betalen. Vooral beleggers, in bijvoorbeeld aandelen, roeren zich. Hoe zit het?

Nu int de Belastingdienst nog op basis van een zogeheten fictief rendement dat je maakt op je spaargeld en beleggingen. Bij de belastingaangifte dit jaar gaan ze voor spaargeld ervan uit dat je 1,37 procent rente krijgt. Voor beleggingen is dat hoger, ze gaan uit van 5,88 procent rendement.

Over je rendement moet je 36 procent belasting betalen. Maar alleen over vermogen boven 57.684 euro voor een alleenstaande of het dubbele, 115.368, voor een koppel.

En als je in werkelijkheid minder rendement maakt dan dat fictieve rendement, dan kun je dat doorgeven en hoef je minder belasting te betalen.

Maar als je nu meer rendement maakt, dan heb je nu nog geluk. Dan hoef je niet meer belasting te betalen. En dat gaat veranderen.

Vanaf 2028 betaal je namelijk op basis van het werkelijke rendement. Er is dan geen minimumvermogen meer waarboven je pas belasting gaat betalen.

Je gaat dan belasting betalen als je jaarrendement meer dan 1800 euro is voor een alleenstaande of 3600 euro voor een koppel. Over het rendement daarboven betaal je 36 procent belasting.

Sommige beleggers vinden het oneerlijk dat je over die waardestijging zoveel belasting moet betalen. Ook omdat je ook moet betalen als je ze nog bezit. In andere landen betaal je pas belasting over de waardestijging van aandelen op het moment dat je ze verkoopt.

Als een belegger al zijn geld in aandelen heeft zitten, en verder weinig of geen spaargeld heeft, dan zal die een deel van die aandelen moeten verkopen om de belasting te kunnen betalen. Beleggers vinden dat problematisch.

Maar universitair hoofddocent Aart Gerritsen aan de Erasmus School of Economics is dat niet met ze eens. “Je hebt zelf de keuze hoe de belasting te betalen. Veel vermogenden zullen ook spaargeld hebben waaruit ze dit kunnen betalen. En het is ook geen enkel probleem om aandelen te verkopen, zolang het beursgenoteerde aandelen zijn die makkelijk verhandelbaar zijn.”

Volgens hem kan er wel een klein aantal gevallen zijn waarbij het moeilijk wordt om de belasting te betalen. Bijvoorbeeld als iemand al zijn vermogen heeft zitten in aandelen in een bedrijf dat niet beursgenoteerd is.

“Die aandelen zijn moeilijker te verkopen. Mogelijk moet iemand dan een koper zoeken die ze alleen met korting wil kopen. In de praktijk zal dit maar voor een handjevol mensen een probleem zijn. En dan zal je ook een betalingsregeling met de Belastingdienst kunnen afspreken.”

Een ander kritiekpunt gaat om de jaren rond de invoering van dit nieuwe stelsel. Als in 2027, het jaar voor invoering, beleggingen in waarde dalen en ze daarna in 2028 in waarde herstellen, dan moet je over dat waardeherstel belasting betalen.

In het nieuwe systeem kun je als je aandelen in een jaar in waarde dalen, in de jaren daarna waardewinsten wegstrepen tegen dat verlies. Waardoor je dus minder of geen belasting betaalt. Maar dit geldt niet voor verlies uit jaren vóór invoering.

“Je moet nou eenmaal een startdatum instellen”, zegt belastingeconoom Gerritsen daarover. “Je kan dan inderdaad pech, maar ook geluk hebben. Bijvoorbeeld als 2027 juist je aandelen hard stijgen en ze in 2028 dalen.”

Hij zegt dat het in principe mogelijk was geweest om bij de invoering ‘cadeautjes’ aan belastingbetalers te geven. Bijvoorbeeld door beleggers zelf te laten kiezen of ze betalen op basis van de koersontwikkeling vanaf 2027 of 2028.

“Maar ik denk dat er in de politiek weinig animo is om daar geld voor vrij te maken. Box 3-belastingbetalers hebben al veel meevallers gehad. Nu hoeven ze bijvoorbeeld minder belasting te betalen als hun werkelijk rendement onder het fictief rendement ligt. Maar hoeven ze niet meer te betalen als hun rendement er juist boven ligt. Dat is nooit de bedoeling geweest achter box 3. Het lijkt dan ook niet redelijk om aan de box 3-belegger nog meer cadeautjes uit te delen.”

Dit nieuwe stelsel wordt mede ingevoerd omdat de schatkist jaarlijks 2,4 miljard misloopt door hoe er nu box 3-belasting wordt geïnd. De nieuwe coalitie is van plan het uiteindelijk ‘door te ontwikkelen’, naar een systeem waarbij je pas belasting betaalt als je aandelen met winst verkoopt.