Alle kinderen in Friesland moeten Fries gaan leren

Alle kinderen die in Friesland op school zitten, moeten Fries gaan leren, hebben Provinciale Staten unaniem besloten.

Vanaf 1 augustus dit jaar moeten alle leerlingen op basisscholen en in het voortgezet onderwijs leren om de Friese taal “actief te gebruiken”, meldt Omrop Fryslân. Ook moeten leerlingen zichzelf ontwikkelen als “bewuste deelnemer aan de Friese cultuur”.

Het besluit komt niet uit de lucht vallen. In 2016 stelde een onderzoeker uit Nijmegen dat de Friese taal aan het verdwijnen was. Vooral in stedelijke gebieden rukte het Nederlands op, omdat veel Friezen daar relaties aangingen met partners ‘van buiten’ die vaak geen Fries spraken.

Het aantal kinderen dat binnenshuis Fries sprak kwam in 2016 uit op ruim 30 procent, buitenshuis was dat 22 procent.

Voor veel Friezen was het onderzoek een slap yn it gesicht (klap in het gezicht), concludeerde het tv-programma Nieuwsuur toen. Voor de provincie, die zich al langer zorgen maakte over het afnemende gebruik van het Fries, was het een extra reden om in actie te komen.

Friesland had daarbij als voordeel dat het de enige provincie in Nederland is die zélf mag bepalen wat de kerndoelen van het onderwijs moeten zijn. “Ze hebben voor Friesland een uitzondering gemaakt. Dat is uniek, historisch en komt in de boeken”, stelde Gerben van der Mei, Statenlid voor de Fryske Nasjonale Partij (FNP).

Uiteindelijk zijn er in overleg met onderwijskoepels en scholen vijf kerndoelen bepaald voor het onderwijs in Friesland. Zo moet elke school zorgen voor “een rijke Friestalige taal- en leeromgeving”, moeten leerlingen de Friese taal gebruiken en ervaring opdoen met de “Friese taalexpressie”.

Dat klinkt misschien wat abstract, maar is goed te realiseren, stelt de provincie. “Na een fase van proberen is gebleken dat de scholen positief zijn over de nieuwe kerndoelen en er goed mee kunnen werken.”

In principe gelden de nieuwe doelen vanaf komend schooljaar, maar de provincie geeft de scholen tot het schooljaar 2030-2031 de tijd om de nieuwe kerndoelen echt een plek te geven in hun programma.

BBB-Statenlid Froukje de Jong kan niet wachten. “Ik vind het heel jammer dat ik vroeger nooit Fries op school heb gehad”, zei ze bij de stemming over de kerndoelen.

De Jong hoopt dat er bij de nieuwe kerndoelen ook ruimte is voor onderwijs in de verschillende streektalen binnen het Fries, zoals het Stellingwerfs of het Bilts. Zelf komt ze uit Het Bildt aan de Waddenzee. En de streektaal daar verschilt behoorlijk van het Stadsfries (in de steden) of het Woudfries dat vooral in het zuidoosten van de provincie wordt gesproken.