Frankrijk stemt voor gemeenteraadsverkiezingen, graadmeter voor presidentsrace

• 

  Saskia Houttuin

  correspondent Frankrijk

Van Parijs tot de allerkleinste plattelandsdorpen: in een kleine 35.000 Franse gemeenten trekken mensen morgen naar de stembus voor de eerste ronde van de gemeenteraadsverkiezingen.

In veel plaatsen is het een gelopen race: het merendeel van de gemeenten telt slechts één kieslijst. Maar in de steden is dat anders. Daar worden de verkiezingen beschouwd als een petite présidentielle: een presidentsverkiezing in het klein.

Dat heeft alles te maken met de timing. Het is de laatste stembusgang voordat Frankrijk volgend jaar een nieuwe president kiest en president Macron het Elysée verlaat.

Hoewel nog verre van duidelijk is wie de kandidaten zijn voor de presidentsverkiezingen, is de stembusgang van morgen voor de grote partijen hét moment om te testen welke politieke allianties wel of niet aanslaan, en om hun strategie voor volgend jaar aan te scherpen.

Het radicaal-rechtse Rassemblement National (RN) hoopt momentum te pakken door in een aantal steden te winnen. De partij is groot favoriet voor de presidentsverkiezingen volgend jaar. Bij de afgelopen parlements- en Europese verkiezingen kreeg RN een derde van de stemmen.

Toch zit de partij in maar dertien gemeenten in het bestuur. Bij eerdere verkiezingen verloren kandidaten van Rassemblement National vaak in de beslissende tweede ronde. En nog steeds doet de partij niet mee in veel gemeenten.

Dit keer hoopt RN met name in het noord- en zuidoosten van het land een slag te slaan. Zoals in Nîmes, waar Europarlementariër en vicevoorzitter van de partij Julien Sanchez zich kandidaat heeft gesteld. Hij hoopt te kunnen profiteren van de verdeeldheid tussen twee andere rechtse kandidaten, vertelt hij terwijl hij bij de markt staat te flyeren. “De enige die de communisten kan verslaan, dat ben ik.”

Daarmee doelt hij op het linkse blok Nîmes en Commun, geleid door Vincent Bouget. Volgens peilingen is dat blok favoriet om de eerste ronde te winnen. “Er is hoop”, roept Bouget door een microfoon op een campagnebijeenkomst. “Maar niets is gewonnen: we moeten mensen blijven overtuigen.”

Op landelijk niveau prijkt het thema veiligheid bovenaan de lijstjes van wat kiezers het belangrijkst vinden, vaak nog voor gezondheidszorg en stadsonderhoud. Voor Rassemblement National een vertrouwd stokpaardje. Sanchez: “Het is de taak van een burgemeester om te zorgen voor veiligheid en de bewoners gerust te stellen”, zegt hij.

Nîmes is beroemd om zijn Romeinse amfitheater. Wie door het centrum loopt, ziet een stad als een ansichtkaart. Maar daarbuiten is het straatbeeld een stuk grauwer. Wijken kampen met armoede, verval en steeds vaker ook met geweld door drugsbendes. “We willen van 163 politieagenten naar 300 gaan”, zegt Sanchez. “En we willen 200 extra surveillancecamera’s.”

Nîmes en Commun kiest voor een andere aanpak. “De politiek moet zich meer laten zien en meer betrokken zijn bij de burgers”, zegt Bouget. “We moeten de onderlinge banden versterken. Ervoor zorgen dat jongeren minder kwetsbaar zijn, zodat ze niet terechtkomen in de drugshandel.”

En de cirkel rondom president Macron? Die houdt zich wat meer gedeisd: zijn partij heeft het aantal kandidaten drastisch teruggebracht, en focust zich vooral op het ondersteunen van vaak rechtse kandidaten die veel kans maken. Het doel is om te voorkomen dat Gabriel Attal, de leider van Macrons partij Renaissance en waarschijnlijk volgend jaar presidentskandidaat, wordt afgerekend op lokale verkiezingsnederlagen.

Attal liet zich daarom de afgelopen weken vooral zien in het buitenland, waaronder Nederland. In een interview met NRC zei Attal lessen te hebben getrokken uit de verkiezingswinst van Rob Jetten.

Hoewel nationale thema’s steeds belangrijker worden, proberen kleine gemeenten de nationale politiek van onderaf te benaderen. Van oudsher zijn het vaak boeren die de communes besturen: waren dat er in de jaren 50 nog een op de twee, nu zijn dat er ongeveer een op de tien.

“Er zijn steeds minder boeren want veel van hen kunnen er niet meer van leven”, zegt Pascal Prido als hij op een vroege ochtend zijn koeien staat te melken. Behalve boer is hij burgemeester van Le Foeil, een Bretonse gemeente met iets meer dan duizend inwoners. “Het is belangrijk dat boeren zich blijven inzetten binnen de politiek. Dat biedt de kans om de crisis die boeren de afgelopen jaren doormaakten door te geven aan de hogere regionen.”

Voor hem wordt het geen spannende race dit jaar: in zijn gemeente is hij voor deze lokale verkiezing de enige burgemeesterskandidaat.