Lasergamen met de burgermeester van Zwolle
Tijdens de vorige gemeenteraadsverkiezingen ging slechts 43 procent van de 18 tot 24-jarigen naar de stembus. Dat moet anders, dacht de burgemeester van Zwolle, Peter Snijders. Hij probeert Zwolse jongeren op een bijzondere manier naar de stembus te krijgen: door met hen te gaan lasergamen.
Eerst stemmen, dan lasergamen met de burgemeester
Opkomstcijfers van 13.00 uur lopen uiteen
Anders dan bij de landelijke verkiezingen zijn er geen vaste momenten waarop actuele opkomstcijfers worden gedeeld. Sommige gemeenten delen de opkomstpercentages zelf op uiteenlopende momenten. Van andere gemeenten worden de opkomstcijfers opgevraagd en gedeeld door regionale omroepen.
In Barneveld had om 13.00 uur 24 procent van de kiesgerechtigden gestemd. In de gemeente Westerwolde zijn naar verhouding al meer mensen gaan stemmen. Om 13.00 uur was het opkomstpercentage daar 30 procent.
In de gemeente Noardeast-Fryslân had om 13.30 uur 23,5 procent van de kiesgerechtigden zijn stem uitgebracht. In Utrecht waren om 13.00 uur iets minder kiesgerechtigden gaan stemmen; dat percentage lag toen op 20,5 procent.
In de hoofdstad ligt het percentage nog iets lager. Tot 13.30 uur had 16,4 procent van de kiezers in Amsterdam zijn stem uitgebracht. In Veendam had om 13.00 uur 15,8 procent van de kiesgerechtigden gestemd.
Drie dagen stemmen
De opkomstpercentages zijn niet te vergelijken met de gemeenteraadsverkiezingen van vier jaar geleden. Toen was er corona, en kon er op drie dagen worden gestemd. Uiteindelijk stemde in 2022 51 procent van de kiesgerechtigden.
Stembureau in Bavel dicht door wateroverlast
Een stembureau in het Talentencentrum in Bavel is niet opengegaan vanwege wateroverlast. Er is een lekkage ontstaan in het gebouw, waar ook meerdere basisscholen in zitten.
Door de lekkage is het stembureau blank komen te staan. Dat werd gisterenavond al ontdekt. Omroep Brabant schrijft dat er hard is gewerkt om het probleem op te lossen. Zo zijn er onder meer warmteluchtblazers gebruikt, maar dat heeft niet voldoende geholpen.
Het is niet duidelijk of de problemen vandaag nog worden opgelost, en of het stembureau alsnog open kan gaan.
Lokale kwestie: politieke chaos in Voorne aan Zee
De eerste raadsperiode van de fusiegemeente Voorne aan Zee verliep chaotisch. Drie jaar geleden ontstond de gemeente door het samenvoegen van Brielle, Hellevoetsluis en Westvoorne. Het samenwerken tussen de politici verliep niet soepel. Een wethouder moest na drie maanden al vertrekken na een motie van wantrouwen. Een andere wethouder werd beschuldigd van het lekken van vertrouwelijke informatie, maar bleek dat niet te hebben gedaan.
Ook intern rommelde het in partijen. Zo stapte in 2023 de fractievoorzitter van BVNL op na een wederzijds gebrek aan vertrouwen. Twee politieke partijen stapten naar de rechter over de partijnamen. De landelijke partij LEF – Voor de Nieuwe Generatie vond dat de naam van de lokale Partij met Lef! er te veel op leek. In een kort geding stelde de rechter dat beide partijen met hun eigen naam aan de verkiezingen meedoen.
De regionale omroep Rijnmond sprak met de burgemeester van Voorne aan Zee over de chaotische start van de gemeente. Hij gooit alles in de strijd om kiezers niet het vertrouwen in de politiek te laten verliezen. Zo rijdt hij rond met twee grote stickers op de auto om de verkiezingen onder de aandacht te brengen.
Lokale kwestie: toerisme in Veere
Toerisme is in sommige gemeenten erg goed voor de economie, maar zet ook de leefbaarheid onder druk. Zo ook in de gemeente Veere in Zeeland met bekende badplaatsen als Zoutelande en Domburg. In de zomer verblijven er bijna vijf keer zo veel mensen in de gemeente als dat er wonen.
“In de zomer kom je bijna geen Domburger op straat tegen”, zegt David Wisse. Hij zit in de Stichting Leefbaarheid Kom Domburg en kijkt kritisch naar plannen die de gemeente en provincie op het gebied van toerisme willen uitvoeren. “Het wordt steeds drukker en op een gegeven moment ben je figurant in je eigen dorp.”
De gemeenteraad stemde afgelopen jaar in met een plan dat het toerisme moet afremmen. Zo mogen recreatiebedrijven niet zomaar uitbreiden en komt er een verbod op vakantiewoningen in achtertuinen. Onlangs werd bekend dat in 2025 het aantal overnachtingen in de provincie Zeeland met zo’n 5 procent is gedaald.
Ook in onder meer Amsterdam en Giethoorn zijn er strengere regels gekomen om de plaatsen leefbaar te houden voor de eigen inwoners.
Wie wil stemmen, maar niemand heeft die op de hond kan letten, kan terecht in Assen. Bij het stembureau in de middelbare school Vincent van Gogh Salland is een hondenoppas geregeld, zodat mensen in alle rust het juiste bolletje rood kunnen kleuren.
Honden mogen in principe stembureaus niet binnen, maar er zijn uitzonderingen. Hulphonden zijn altijd toegestaan.
Opkomstcijfers lopen uiteen
In Den Haag hadden om 12.00 uur iets meer 56.000 mensen hun stem uitgebracht, een opkomst van 12,8 procent. Op Schiermonnikoog was op datzelfde tijdstip 29 procent al naar de stembus gegaan. In Staphorst was de opkomst ruim 26 procent.
In Rotterdam was rond 13.30 zo’n 15 procent van alle mensen die mogen stemmen op komen dagen. De stad had vier jaar geleden het laagste opkomstpercentage van het hele land toen bijna 39 procent kwam stemmen.
Burgemeester Carola Schouten heeft ondanks haar hoogtevrees toegezegd van de Euromast te abseilen als de opkomst hoger is dan in 2022. Premier Jetten zei tegen RTL Nieuws dat hij zich bij de burgemeester voegt, als landelijk het percentage hoger ligt dan de 49,62 procent die bij de verkiezingen van vier jaar geleden werd behaald.
Lokale kwestie: wel of geen asielzoekerscentrum
De mogelijke komst van een asielzoekerscentrum is in sommige gemeenten een belangrijk punt bij deze verkiezingen. In de Ronde Venen wordt op dit moment nog geen enkele vluchteling opgevangen, maar als de gemeente zich aan de spreidingswet gaat houden, moeten dat er 264 worden.
Dat de kwestie belangrijk is, blijkt uit het feit dat de grootste partij Ronde Venen Belang het benoemt op verkiezingsposters. “Geen azc in de Ronde Venen”, is de leus. Die posters werden beklad en beschadigd, meldt RTV Utrecht.
In Nieuw-Lekkerland werd gisteravond nog gedemonstreerd tegen de komst van een azc. Daar werden tientallen rode lichtkogels afgevuurd. “Voor de verkiezingen geven we onze gemeente nog één keer een duidelijk noodsignaal af”, zeggen de actievoerders tegen regionale omroep Rijnmond. De komst van een azc houdt inwoners van de gemeente Molenlanden flink bezig. Eerder liep een protest in Bleskensgraaf uit de hand.
Vergiskiezers in Hilversum
In slechts twee gemeenten gaan mensen niet naar de stembus. Inwoners van Hilversum en Wijdemeren kiezen vanwege een fusie pas in november een nieuwe gemeenteraad. Toch was die boodschap niet bij iedereen aangekomen, schrijft de Gooi en Eemlander.
Bij het gemeentehuis in Hilversum stond vanmorgen een man aan de balie die wel wilde stemmen maar geen stempas had gekregen. Het kwartje viel pas toen de medewerker hem erop wees dat er in Hilversum geen verkiezingen zijn.
Er bleken meer Hilversummers niet te weten dat er in hun gemeente vandaag niets te kiezen valt. In het stadskantoor meldden zich volgens de krant ook enkele mensen die wilden stemmen.
‘Als je stem verloren gaat, is die altijd weg’
In het hele land wordt druk gestemd, onder meer in Zwolle, Enschede en Hoogeveen. Een man op het station van Enschede heeft zijn stem al uitgebracht. Dat vindt hij belangrijk om te doen. “Als je stem verloren gaat, is die altijd weg”, concludeert hij cruijffiaans. Een ander besluit om juist niet te gaan stemmen. “Ik denk niet dat het invloed heeft”, zegt ze.
Kiezers naar stembus: ‘Als je je stem verloren laat gaan, is die altijd weg’
Geeft Barendrecht weer een partij de absolute macht?
In Barendrecht was de opkomst rond 10.00 uur 8,1 procent. De gemeente kende vier jaar geleden een opmerkelijke verkiezingsuitslag. De lokale partij Echt voor Barendrecht kreeg toen een absolute meerderheid met bijna 60 procent van de stemmen.
De partij heeft nu een kieslijst met tachtig namen erop. Daarmee wil EvB onderstrepen dat er nog veel energie zit in de partij. De lokale partij eindigt kleiner dan vier jaar geleden. Twee raadsleden stapten op bij de partij omdat ze vonden dat er te weinig interne democratie was. Toch heeft de partij nog altijd 18 van de 33 zetels. Of dat na vandaag nog steeds zo is, blijft nog even de vraag.
Lokale kwestie: Hoorn stemt over standbeeld
In Hoorn is het verplaatsen van het standbeeld van Jan Pieterszoon Coen een belangrijk verkiezingsthema. De discussie begon vijf jaar geleden en de huidige coalitie heeft er geen besluit over durven nemen. Het beeld van de gouverneur-generaal van Verenigde Oostindische Compagnie is omstreden, omdat de man ook bekend staat als de “slachter van Banda”.
Tegenstanders van het beeld willen dat het een minder prominente plek krijgt in de stad, maar voorstanders vinden dat het beeld bij de geschiedenis van Hoorn hoort. Een voorstel om meer context te geven bij het beeld haalde het vorige maand niet. De raad besloot daarom het dossier over te dragen aan de nieuwe gemeenteraad.
De gemeente Utrecht is een van de eerste gemeenten die een opkomstcijfer hebben gepubliceerd. Om 09.00 uur was daar 5,7 procent van de kiesgerechtigden naar de stembus gegaan. Dat is een stuk minder dan de 8,4 procent van de verkiezingen in 2018.
Vier jaar geleden waren vanwege de coronapandemie de verkiezingen over meerdere dagen uitgespreid.
In Rotterdam was er om 09.00 uur een opkomst van 5,5 procent.
Bekende Nederlanders op kieslijsten
In sommige gemeenten kan op bekende Nederlanders worden gestemd. Zo is tv-persoonlijkheid Johan Derksen lijstduwer voor de VVD in de Drentse gemeente Aa en Hunze. In Nuenen, in Noord-Brabant is zanger Django Wagner verkiesbaar voor Combinatie Nuenen.
Zangeres Lenny Kuhr staat op de lijst voor de lokale partij Eindhoven Voor Elkaar. Ome Willem-acteur Edwin Rutten is verkiesbaar voor D66 in Den Haag. Voor acteur Eric Corton kan een bolletje worden ingekleurd op de lijst van GroenLinks in Amsterdam.
Niet alle verkiesbare prominenten zien een plek in de gemeenteraad zitten, maar staan enkel op de lijst om wat extra aandacht voor een partij te genereren. Zo heeft Django Wagner al laten weten dat hij geen tijd heeft voor een carrière als raadslid.
Hopen op hoge(re) opkomst
De gemeenteraadsverkiezingen staan niet bekend om de hoge opkomstcijfers. Bij de laatste lokale verkiezingen, in 2022, ging 51 procent van de kiesgerechtigden naar de stembus. Bij de Tweede Kamerverkiezingen in oktober bracht ruim 78 procent een stem uit.
De opkomst bij de gemeenteraadsverkiezingen loopt steeds verder terug. In 1986 ging nog bijna driekwart naar de stembus.
Burgemeesters trekken dan ook alles uit de kast om de opkomstcijfers wat op te krikken. Zo belooft de Rotterdamse burgemeester Carola Schouten te abseilen van de Euromast als er een hogere opkomst is dan vier jaar geleden.
In Den Haag hoopt burgemeester Jan van Zanen op meer stemmers dan de opkomst van 43 procent in 2022. “Ik ben tevreden bij alles wat ruim boven de 43 procent is. Ik hoopt op 50 procent”, zegt hij tegen Omroep West. Volgens de burgemeester is er in alle stadsdelen en voor alle groepen mensen veel bedacht om het stemmen makkelijk te maken.
Om 07.30 uur zijn de stembureaus in het hele land open gegaan. Dan wordt in 340 gemeenten gestemd voor de gemeenteraadsverkiezingen. Vanavond om 21.00 uur sluiten de stembureaus en worden de stemmen geteld.
In Amsterdam kan gekozen worden uit 35 partijen, het hoogste aantal van het land. In Hilvarenbeek, Rozendaal en Schiermonnikoog is er met drie partijen de minste keuze.
Alleen de gemeenten Hilversum en Wijdemeren gaan niet naar de stembus. Vanwege een fusie tussen beide gemeenten wordt daar in november gestemd.
Gemeenten melden goede opkomst bij nachtstemmen
Verschillende gemeenten melden een goede opkomst bij de stembureaus die na middernacht opengingen. In Den Haag hadden om 01.00 uur bijvoorbeeld al meer mensen gestemd dan in de hele nacht in 2018, zegt een woordvoerster van de gemeente tegen persbureau ANP.
220 mensen brachten in het eerste uur hun stem uit op de Grote Markt. In 2018 werden er in totaal 140 stemmen uitgebracht. Er was daar voor de Verkiezingsnâch muziek en een debat georganiseerd, waar veel jongeren op afkwamen. Er kon tot 02.00 uur worden gestemd.
In Arnhem opende burgemeester Ahmed Marcouch de verkiezingsavond met een rap. Er kon bij Luxor Live eveneens van middernacht tot 02.00 uur al gestemd worden. Volgens een woordvoerder hebben 298 kiezers dat gedaan.
50 tot 55 mensen brachten hun stem uit in Castricum, meldt de gemeente. Maassluis organiseerde het nachtelijk stemmen voor het eerst en hoopte op 50 kiezers. Het werden er 43.
Raadslid JA21 Amsterdam mishandeld
De fractievoorzitter van JA21 in Amsterdam, Kevin Kreuger is mishandeld op het Osdorpplein in Amsterdam nadat hij een verkiezingsdebat had bezocht. Dat meldt onder meer AT5. Volgens Kreuger werd hij door vier mannen in elkaar getrapt. “Ik heb hele harde trappen op mijn hoofd gekregen”, zegt hij tegen de Amsterdamse zender.
Aanleiding was volgens het Amsterdamse raadslid een opmerking die hij had gemaakt toen hij zag dat iemand in het groepje jonge mannen een ijsje naar een vrouw gooide. Toen Kreuger zijn telefoon pakte om de mannen te filmen werd hij belaagd. Twee straatcoaches grepen in, maar vroegen Kreuger de beelden te wissen, volgens De Telegraaf om de situatie te de-escaleren.
Een politiewoordvoerder bevestigt tegen AT5 dat agenten een melding van een vechtpartij hebben gekregen en dat ze daar onderzoek naar doen. Burgemeester Halsema spreekt in een reactie van een “afschuwelijke en misdadige mishandeling”, meldt de zender.
Kreuger heeft aangifte gedaan van mishandeling, meldt de Amsterdamse JA21-fractie op X.
De Mos ontkent mensen in te huren voor flyeren
Richard de Mos van Hart voor Den Haag ontkent dat zijn partij mensen inhuurt om te flyeren. “Dat is klip-en-klare onzin”, zei hij na afloop van het NOS-slotdebat in Tilburg tegen persbureau ANP. Hij reageerde op een video van het linkse platform Left Laser. Daarin wordt gesuggereerd dat De Mos Bulgaren betaalt voor campagnewerkzaamheden.
In de video is te zien dat mensen die geen Nederlands spreken, flyeren voor Hart voor Den Haag. In het programma van de partij staat onder meer de wens om immigranten uit te sluiten van bijstand als ze weigeren Nederlands te leren.
Om middernacht zijn op een aantal plekken al stembureaus opengegaan. Dat gebeurde onder meer in Het Vliegende Paard in Zwolle, de Tuin van Kapitein Rommel in Castricum, Productiehuis FLOW in Rotterdam, Luxor Live in Arnhem en op de Grote Markt in Den Haag.
Op de Grote Markt in Den Haag maakte ook fractievoorzitter Esther Ouwehand van de Partij voor de Dieren gebruik van het nachtstemmen:
