NOS Nieuws•
Iedereen heeft gisteren gewonnen. Dat is althans de teneur in het gebouw van de Tweede Kamer vandaag, waar een aantal landelijke partijen een traditioneel ’taartmoment’ had georganiseerd met de fractie.
Zo zijn ze bij GroenLinks-PvdA “heel blij” dat ze de grootste partij zijn geworden qua stemmenaantal. Terwijl ze wel bijna 150 raadszetels zijn kwijtgeraakt. Maar daar heeft partijleider Klaver het niet over.
Hij vindt vooral dat zijn partij “de weg omhoog weer heeft gevonden” na de recente Tweede Kamerverkiezingen waar GL-PvdA vijf zetels verloor. “We hebben de rug gerecht.”
‘CDA bruist’
En ook CDA-leider Bontenbal is blij dat zijn partij als grootste uit de bus komt deze verkiezingen, wat betreft het aantal raadszetels dan. “Heel mooi”, zegt hij.
Net als vier jaar geleden mag het CDA de meeste raadsleden leveren (overigens wel negentien minder dan toen). Bontenbal ziet hierin het bewijs dat zijn partij na een aantal lastige jaren “echt terug” is. “Het CDA bruist.”
Bontenbal denkt niet dat de kiezer zijn partij hiermee heeft beloond voor kabinetsdeelname: “dit was geen referendum voor kabinetsbeleid”. Maar tegelijk erkent hij dat de kersverse coalitie maatregelen heeft aangekondigd die niet bij iedereen in goede aarde vallen. “Dus dat maakte het wel spannend.”
Loze beloften
Een van die maatregelen is het doorzetten van de spreidingswet, die bedoeld is om asielzoekers beter te verdelen over gemeenten. Op veel plekken voerden partijen campagne tegen de komst van asielzoekerscentra. Voor een groot deel gaat dat om lokale partijen – die gisteren opgeteld verreweg de meeste stemmen kregen, maar niet allemaal anti-azc zijn.
Bontenbal zegt dat die partijen beloften hebben gedaan die ze niet kunnen waarmaken. “Je gaat over waar je over gaat.” En dat is op gemeenteniveau dus niet óf er een azc komt, aldus de CDA-leider, maar bijvoorbeeld wel wáár het komt.
Premier en D66-leider Jetten sluit zich daarbij aan. “We moeten eerlijk zijn dat we op landelijk niveau bepalen hoe we vluchtelingen verdelen en lokaal kijken hoe we dat op de beste manier doen”, zei hij vanuit Brussel, waar hij is voor zijn eerste EU-top.
Omdat Jetten daar is, sneed fractievoorzitter Paternotte de taart aan voor D66. Ook hij zag dat zijn partij had gewonnen. “We zijn meer dan 100.000 stemmen gegroeid en we zijn nu in meer gemeenteraden vertegenwoordigd dan ooit.”
Anders dan Bontenbal ziet Paternotte de uitslag wel als positief voor de pasgevormde coalitie. “Ik zie dat alle drie de coalitiepartijen het behoorlijk goed doen, mooie steun in de rug.” De laatste coalitiepartij, VVD, had vandaag overigens geen feestmoment gepland.
Voet tussen de deur
De grootste winnaarvan de landelijke partijen, percentueel gezien, is FVD. De partij gaat van 55 naar 299 raadszetels. Ook daar geen openbaar taartmomentje vandaag. Maar gisteren wilde partijleider De Vos wel kwijt dat haar partij zoals het eruitziet “overal een voet tussen de deur heeft gekregen”.
Dat veel partijen samenwerking met FVD op voorhand hebben uitgesloten, vanwege extreme uitlatingen en omstreden kandidaten, doet daar volgens haar niets aan af. Volgens De Vos zochten die partijen “een excuus”. “Wij willen met iedereen samenwerken.”
Zo zag de avond van de gemeenteraadsverkiezingen eruit:
Compilatie: dit was NOS Nederland Kiest, de gemeenteraadsverkiezingen
En ook de PVV groeit flink in zetelaantal: de partij gaat van 59 naar 101 raadsleden. Op X benadrukt partijleider Wilders dat de PVV in vijf gemeenten de grootste partij is geworden. “Al met al tientallen extra zetels en een geweldig resultaat!”
Jubelstemming
In de fractiekamer van de Partij voor de Dieren, waar wel in taart was voorzien, werd juist gewaarschuwd voor FVD, PVV en lokale radicaal rechtse partijen. Het is nu niet de tijd om stil te zijn over oprukkende extreemrechtse partijen, vindt partijleider Ouwehand. “En de Partij voor de Dieren is dat ook niet van plan.”
Over het eigen resultaat was Ouwehand in jubelstemming. Haar partij haalde ten opzichte van de vorige gemeenteraadsverkiezingen vijf zetels minder, maar is wel op meer plekken vertegenwoordigd. “We gaan van 27 naar 43 gemeenten waar dieren en natuur bovenaan de agenda staan”, juichte ze.
