Al weken onrustig in Ter Apel, wie zijn de ‘veiligelanders’ op het voorterrein?

Het aanmeldcentrum in Ter Apel heeft al weken last van een groep voornamelijk jonge asielzoekers uit ‘veilige landen’, landen waarvan inwoners vrijwel nooit een verblijfsvergunning krijgen. Na een aantal steekpartijen en andere agressie stopten hulporganisaties tijdelijk met hun werk. Het terrein is aangewezen als veiligheidsrisicogebied.

Wie maken deel uit van deze groep die voor zoveel onrust zorgt, en waarom melden mensen uit ‘veilige landen’ zich hier als ze weten dat ze geen kans maken?

Sinds eind mei is de situatie rond het aanmeldcentrum grimmig. Tientallen asielzoekers brengen de dagen noodgedwongen door op het voorterrein omdat er binnen geen opvangplek is. Tijdens tropische dagen, toen de temperatuur boven de 30 graden kwam, raakten ook de gemoederen verhit. Na extra veiligheidsmaatregelen keerde het Rode Kruis deze week weer terug.

Hoe broos de rust is, blijkt tijdens gesprekken op het terrein. Op de achtergrond ontstaat plotseling ruzie op het grasveld. Een klein groepje jonge mannen krijgt ruzie om een sigaret. Er vallen klappen en twee mannen rollen worstelend over het gras.

Als een van hen woedend een fiets omhoogtrekt en ermee dreigt te gooien, komt een patrouillewagen van de douane aangesneld. Twee bewakers springen uit de auto en halen de vechtersbazen uit elkaar. De groep stuift uiteen en de rust keert net zo snel terug als de storm opstak.

Gesprekken met de jonge mannen op het terrein laten zien dat de groep heel verschillend is, al delen ze veelal een Noord-Afrikaanse achtergrond. Ze zien zichzelf niet als de overlastgevers. De 20-jarige Anis uit Algerije verblijft nu twintig dagen in de opvang (19 dagen binnen, één dag buiten).

Hij vertelt dat hij universiteit heeft gedaan en een diploma Engels heeft. Anis vluchtte naar eigen zeggen voor een celstraf van 25 jaar voor het bezit van 7 gram hasj: “Een deel van de mensen hier is niet goed. Er wordt gedronken, er zijn drugs en iedereen wil vechten”, zegt hij. Zelf raakte hij eerder ook betrokken bij een vechtpartij nadat hij had geweigerd een sigaret af te geven.

Verveling drijft velen tot drugsmisbruik. Anis gebruikt het kalmeringsmiddel Lyrica vanwege een oude schotwond in zijn been. Omdat artsen in de Nederlandse opvang het niet voorschrijven, koopt hij het op straat. “Coke, alcohol, tramadol, alles is hier op straat te krijgen.”

Anis is al drie jaar weg uit Algerije en trok door heel Europa. Zijn verblijf in Ter Apel is puur bedoeld om medische zorg te krijgen voor zijn been, zegt hij: “Ik weet dat geen enkel land in Europa mij asiel geeft. Als ik hersteld ben, vertrek ik naar mijn familie in Frankrijk.”

Opvallend is dat de jonge mannen op het veld zich bewust zijn van hun kansloze positie. Asielaanvragen van mensen uit landen als Algerije, Marokko en Tunesië worden in de meeste gevallen afgewezen. De 26-jarige Hamza uit Marokko werkte de afgelopen zes jaar illegaal als kapper in Barcelona en reisde via een omweg door Europa naar Ter Apel. “We hebben thuis geen oorlog. Er is armoede, maar dat is overal in de wereld. Je wordt om die reden hier niet geaccepteerd, dat weten we allemaal”, zegt hij nuchter. “Ik ben hier niet gekomen om te eten en te slapen, ik wil werken voor mijn familie.”

Ook de 20-jarige Yassin, die gisteren aankwam bij het aanmeldcentrum, werkte illegaal als kapper. Hij weet ook wel dat hij geen kans maakt: “Je krijgt hier toch geen papieren tenzij je trouwt of een kind krijgt.” Hij trok met de boot naar Spanje en reisde via Frankrijk en België hiernaartoe. Tijdens het wachten knipt hij alvast zijn Marokkaanse vrienden op het terrein.

Volgens Vluchtelingenwerk is de groep overlastgevers op te delen in twee categorieën: getraumatiseerde mensen met zware psychiatrische klachten die behandeling nodig hebben, en mensen die zich bewust crimineel gedragen. “Zij maken van de situatie gebruik om te stelen, dealen en hosselen”, aldus de organisatie. Zodra een afwijzing dreigt, verdwijnen ze vaak van de radar om in een ander Europees land opnieuw asiel aan te vragen.

Voor de jonge mannen op het voorterrein blijft Europa een onzekere plek waar ze voorlopig wel in rond kunnen reizen. Yassin hoopt ondanks alles nog op een stabiele toekomst als kapper: “Mijn grote droom is om ooit mijn eigen barbershop te hebben in Europa. Met Gods hulp is alles mogelijk.”