Boeren: trekkers op snelweg soms juist veiligste optie

Actievoerende boeren vinden de richtlijn van het Openbaar Ministerie om voortaan altijd op te treden tegen trekkers op de snelweg onzinnig. Volgens hen kan de snelweg juist de veiligste route zijn.

“In veel gevallen is het veiliger om in colonne onder politiebegeleiding over de snelweg te rijden, dan door binnensteden met fietsers, voetgangers en onoverzichtelijke wegen”, stelt veehouder Jeroen van Maanen. Hij treedt op als woordvoerder van landbouworganisaties die protesteren tegen het stikstofbeleid van het kabinet.

De actievoerders pleiten ervoor om in uitzonderlijke situaties toch trekkers op de snelweg te gedogen. “Als wij met grote groepen ergens heen gaan en het blijkt op dat moment via de snelweg veiliger, dan moet je daar niet voor weglopen. En dat doet het OM nu wel”, vindt Van Maanen.

Maar volgens het Openbaar Ministerie is de wet duidelijk: het mag niet. “Je kunt wel met je trekker over provinciale wegen rijden, dat is niet verboden”, reageert Frank van Dijk van het Openbaar Ministerie in Den Haag.

Omdat ook dan verkeersonveilige situaties kunnen ontstaan, kan de overheid volgens hem altijd besluiten in te grijpen. Die afweging moet steeds opnieuw lokaal gemaakt worden.

Van Dijk zegt dat de politie jaarlijks duizenden demonstraties faciliteert, maar alleen als dat veilig kan. Hij wijst daarbij ook op de verantwoordelijkheid van actievoerders zelf. “Wij roepen iedereen op om te demonstreren op een veilige manier.”

De discussie over hoe er moet worden omgegaan met protesterende boeren die met hun trekkers over de snelweg rijden, is deze week flink opgelaaid. Aanleiding is het ongeval van afgelopen vrijdag op de A59 bij Heesch, waarbij twee mensen om het leven kwamen.

Dat ongeval gebeurde in de staart van een file, die werd veroorzaakt door trekkers die onderweg waren naar een demonstratie in Den Bosch. De politie had een dag eerder aangekondigd dat tractoren niet zouden worden tegengehouden, zolang ze de snelweg niet blokkeerden.

Hoewel het dus verboden is om met een landbouwvoertuig over de snelweg te rijden, werd niet altijd ingegrepen als boeren dit toch deden. Dat had te maken met het recht op demonstreren.

Gisteren liet het Openbaar Ministerie weten dat er vanaf nu altijd strafrechtelijk opgetreden wordt tegen tractoren op de snelweg, ook als bestuurders protesteren of onderweg zijn naar een demonstratie. Alleen als een burgemeester een demonstratie met trekkers expliciet toestaat op de snelweg, geldt een uitzondering.

Maar die beslissing kun je niet aan individuele burgemeesters overlaten, meent de Nijmeegse burgemeester Bruls. Mede namens 75 collega’s in het oosten van Nederland roept hij op om ook één lijn te trekken.

“Als over een afstand van tien kilometer binnen verschillende gemeentegrenzen acties plaatsvinden, is het voor de politie ondoenlijk wanneer elke burgemeester met zijn eigen richtlijnen komt. Dat moet je echt landelijk afspreken.”

Een ander vraagstuk is hoe er dan precies opgetreden moet worden tegen trekkers die toch de snelweg op gaan. Die vraag ligt vooral op het bordje van de politie, die nog bezig is met het maken van werkinstructies voor agenten.

“Ons optreden is in eerste instantie gericht op de-escaleren”, liet de politie gisteravond weten in reactie op de richtlijn van het OM. “De aanpak die we kiezen om dat doel te bereiken, verschilt soms.”

Volgens Bruls zal het in de praktijk niet altijd lukken om tractoren van de snelweg te houden. “Maar je kunt een bestuurder dan wel bekeuren of desnoods aanhouden als hij niet wil meewerken.”

Het Openbaar Ministerie voegt daar aan toe dat handhaven ook achteraf kan, bijvoorbeeld met een boete op kenteken.

Toch lijken de actievoerende boeren niet van plan om de snelweg vanaf nu te mijden. Zij vinden dat het ongeval van afgelopen vrijdag hen ten onrechte in de schoenen wordt geschoven.

“Er zijn in dit land iedere dag files en ongevallen en dan is het onterecht om nu discussie te voeren of het door de boeren kwam”, vindt woordvoerder Van Maanen.

Op de vraag of boeren niet gewoon met de auto naar protestacties kunnen komen, antwoordt hij dat ze dat ook wel doen. “Maar trekkers zijn voor een deel het gezicht van de boerensector. Dus ik kan het goed begrijpen dat die erbij zijn.”