Door alternatieve routes is Straat van Hormuz niet meer zo onmisbaar als vroeger

Sinds de aanvallen van de Verenigde Staten en Israël op Iran eind februari heerst er onrust rond Straat van Hormuz. De langdurige blokkade van deze belangrijke zeestraat voor de doorvoer van olie en gas leidt tot het gebruik van alternatieve routes.

Dat de zeestraat nog steeds een belangrijke rol speelt in de wereldwijde oliemarkt blijkt uit de recente schommelingen in de prijs voor een vat olie. Deze zijn een direct gevolg van de aanvallen op tankers en andere doelen over en weer.

Uit de grafiek blijkt hoe de onrust zorgt voor veranderingen in de wereldwijde olieprijs:

Ondanks de recente prijsstijging lijkt het gebruik van alternatieve routes voor zowel olie- en gasbedrijven als de Golfstaten deels uitkomst te bieden. De Oost-West-pijpleiding in Saudi-Arabië verbindt de Rode Zee met de Perzische Golf. Hier kunnen per dag maximaal(opent in nieuw venster) zeven miljoen vaten olie doorheen.

Energiedeskundige Lucia van Geuns van het Haags Centrum voor Strategische Studies ziet dat er naast bestaande pijpleidingen druk wordt gekeken naar alternatieven. “Waarschijnlijk wil Saudi-Arabië deze pijpleiding wel uitbreiden.”

“De uitbreidingen kunnen in relatief korte tijd gebeuren, maar nieuwe projecten die nog aangelegd moeten worden gaan wel jaren duren”, aldus Van Geuns. Dat komt terug in een rapport van zakenbank Goldman Sachs waaruit blijkt dat het aanleggen van pijpleidingen in het Midden-Oosten, zolang dit binnen hetzelfde land gebeurt, gemiddeld in tweeënhalf jaar kan worden voltooid.

Met alle uitbreidingen en investeringen zou de regio over een jaar al genoeg olie door pijpleidingen kunnen vervoeren om bijna de helft van de oliecapaciteit van de zeestraat op te vangen. Het belang van de zeestraat zal daarmee op lange termijn een stuk minder worden, aldus de zakenbank. Daarbij speelt ook mee dat andere landen meer olie zijn gaan produceren en er minder vraag is vanuit China, jarenlang de grootste olie-importeur ter wereld.

“Het klopt zeker dat de zeestraat steeds minder belangrijk wordt”, zegt Casper Roerade van Evofenedex, de ondernemersvereniging voor handel en logistiek.

Niet alleen olie en gas maar ook containers moeten door de 54 kilometer brede zeestraat om spullen in de havens af te leveren. “Voor goederen zie je dat een groot deel nu bij Jeddah wordt afgeladen en dan over land verdergaat richting de Perzische Golf”, aldus Roerade.

Net voor de Straat van Hormuz liggen de havens Khor Fakkan, Fujairah en iets verderop die van Sohar. Ook deze havens worden veelvuldig gebruikt om containers over land op hun bestemming te krijgen. “Khor Fakkan heeft de meeste capaciteit. De haven ligt op slechts 130 kilometer van Dubai, en heeft een goed functionerende spoorverbinding. Door de blokkade moeten schepen alleen soms wel dagen wachten voordat ze kunnen aanmeren”, aldus Roerade.

Ook zuidelijker, bij de haven van Sohar, is het drukker geworden sinds de blokkade, bevestigt Emile Hoogsteden, directeur van deze haven in Oman. De haven is voor de helft in bezit van het havenbedrijf Rotterdam en wordt verder uitgebreid om in de toekomst meer containers te kunnen verwerken.

Een woordvoerder van rederij Maersk laat weten dat er voor de blokkade 47.000 containers onderweg waren naar de Golfstaten en dat daarvan inmiddels 44.000 zijn afgeleverd. Twee schepen die nog in de Perzische Golf liggen worden daar gebruikt om goederen naar andere golfstaten te vervoeren.

“Het duurt nu allemaal wel een paar dagen langer en kost aanzienlijk meer, maar het verschepen van goederen blijft gewoon doorgaan”, zegt Roerade van Evofenedex. “Als je eenmaal weet wat er is afgesloten kan je daar als exporteur gewoon op plannen.”