NOS Nieuws•
Landen als Rusland en Iran rekruteren steeds vaker gewone burgers om te spioneren en sabotage-acties uit te voeren. Dat zegt het hoofd Operatiën van de Eenheid Landelijke Opsporing en Interventies Youssef Ait Daoud tegen de site Politico.
De eenheid, die twee jaar geleden is opgericht, probeert onder meer deze moderne spionnen op te sporen. Het zijn mensen zonder enige band met vreemde mogendheden. Ze krijgen geld aangeboden of ze doen het omdat ze het spannend vinden. En niet vanwege een ideologie, zoals de traditionele dubbelspionnen uit het verleden.
Diensten rekruteren deze wegwerpspionnen, zoals ze wel worden genoemd, vaak op internet. De buitenlandse diensten houden daarbij hun ware bedoelingen geheim. “Het is niet alsof ze een briefje schrijven met daarop ‘groeten uit Rusland’, of ‘groeten uit Iran'”, zegt Ait Daoud tegen Politico.
Vuile klusjes opknappen
Ook andere landen hebben last van dit nieuwe fenomeen. Daarom is de Duitse overheid een campagne begonnen om mensen te waarschuwen. “Ze willen ons land destabiliseren met hulp van Duitsers. Op die manier hoeven ze zelf geen vuile handen te maken. Ga niet op hun verzoeken in!”
Sinds de invasie van Oekraïne vier jaar geleden zijn veel Russische diplomaten en spionnen door Europese landen uitgewezen. Vervolgens zijn de Russen actief op zoek gegaan naar burgers in Europa om klusjes voor ze op te knappen.
Een voorbeeld daarvan is de zaak tegen drie Nederlandse jongens van 17 jaar, die volgens justitie vermoedelijk door een Russische hackersgroep werden gerekruteerd. Ze kregen de opdracht om in Den Haag wifi-netwerken in kaart te brengen.
Dat zouden ze volgens De Telegraaf hebben gedaan bij Europol, Eurojust en de Canadese ambassade in Den Haag. De drie zijn in het najaar vrijgekomen in afwachting van hun proces. Het is niet bekend welke beloning deze jongens kregen voor hun speurwerk.
In Nederland is vorig jaar de wet aangepast waardoor ook dit soort spionage strafbaar is geworden. Als iemand gevoelige informatie naar een buitenlandse overheid lekt die niet staatsgeheim is, of in het geheim handelingen uitvoert voor een buitenlandse overheid, is dat strafbaar. Er staat een gevangenisstraf van acht jaar op, of zelfs twaalf jaar als er mensen door om het leven komen.
Iran
En er is dus een eenheid opgericht om de amateurspionnen te stoppen. Hoe groot die is kan Ait Daoud om veiligheidsredenen niet zeggen, maar ze hebben in ieder geval ook een cyberteam dat zich met online opsporing bezighoudt.
Na de recente aanslagen op een synagoge in Rotterdam en een joodse school in Amsterdam wordt Iran genoemd als vermoedelijke opdrachtgever. De vier jonge verdachten van de aanslag in Rotterdam zijn waarschijnlijk geronseld, zegt minister Van Weel van Justitie en Veiligheid. Volgens hem wordt mogelijke betrokkenheid van Iran bij de antisemitische aanslag “nadrukkelijk onderzocht”.
Het interview van Politico met Ait Daoud van de Eenheid Landelijke Opsporing en Interventies is volgens de politie al afgenomen voordat joodse instellingen in Nederland werden belaagd met explosieven. De politie laat aan de NOS weten nu niet te willen reageren op het interview.
