NOS Nieuws•
De eerste dag van de informele EU-top in Cyprus kende vele opstekers voor Oekraïne. De langverwachte Europese miljardenleningen aan het land komen alsnog vrij, nu Hongarije zijn blokkade heeft opgeheven. Daardoor kon ook het twintigste sanctiepakket tegen Rusland worden goedgekeurd.
Voorafgaand aan de top riepen EU-leiders de lidstaten op om de officiële toetredingsonderhandelingen met Oekraïne te beginnen.
“We zijn onderweg naar Cyprus met goed nieuws”, zei voorzitter van de Europese Commissie Von der Leyen. “Terwijl Rusland zijn agressie blijft opvoeren, versterken wij onze steun aan de dappere Oekraïense natie.” Ze verwacht dat de eerste betalingen dit kwartaal kunnen plaatsvinden, meldde ze na een ontmoeting met de Oekraïense president Zelensky, die ook op Cyprus is.
Opluchting
Verschillende leiders van Europese lidstaten toonden zich opgelucht nu de leningen van 90 miljard euro, bedoeld voor dit en volgend jaar, eindelijk zijn goedgekeurd. De Duitse bondskanselier Merz zei “zeer dankbaar” te zijn. Premier Jetten sprak van “een heel belangrijke stap”. “Cruciaal voor de Oekraïense strijd voor vrijheid en daarmee voor onze veiligheid”, schreef hij op sociale media.
Ook over het twintigste sanctiepakket tegen Rusland viel geen onvertogen woord. Die beperkingen rond onder meer de olie- en gashandel, scheepvaart en handel in grondstoffen moeten de Russische economie onder druk zetten. Verder zijn 120 personen en organisaties aan de sanctielijst toegevoegd, die daardoor te maken krijgen met reisverboden en bevriezing van hun Europese tegoeden. “Terecht”, oordeelde Zelensky.
Een derde aangesneden thema ligt duidelijk gevoeliger: toetreding van Oekraïne tot de Europese Unie. Voorafgaand aan de top riepen de voorzitters van de Europese Raad en Europese Commissie, Costa en Von der Leyen, EU-lidstaten al op om de officiële toetredingsonderhandelingen met Oekraïne te starten. Von der Leyen maakt zich daar al jaren hard voor, maar het is aan de EU-landen om daar de knoop over door te hakken.
Premier Jetten zei geen jaartal te willen plakken op de toetreding van het land tot de EU, dat nu met acht andere landen nog kandidaat-lidstaat is. “Onderhandelingen over toetreding tot de EU kunnen snel gaan, maar dat betekent niet dat er op hele korte termijn ook een toetredingsdatum voor Oekraïne te noemen is.” Hij zei dat Oekraïne in de Europese familie thuishoort, maar dat het land “nog echt veel werk moet verzetten”.
Jetten: ‘Oekraïne hoort in Europese familie thuis’
Ook de Belgische premier De Wever en zijn Luxemburgse collega Frieden reageerden terughoudend op de oproep van de EU-kopstukken. Een volwaardig EU-lidmaatschap op korte termijn noemde De Wever “niet realistisch”. Een model met verschillende gradaties van lidmaatschap ziet hij wel zitten. Zo zou een land lid kunnen worden zonder dat het stemrecht krijgt of zonder dat het aanspraak kan maken op landbouwsubsidies.
Ook Jetten ziet zulke “alternatieve routes” wel voor zich “voor landen als Oekraïne om onderdeel te worden van die EU-familie”. De toetreding van Oekraïne staat in juni op de agenda van de formele EU-top. Daar zal nog geen besluit vallen over zulke alternatieven, verwacht de Nederlandse premier.
In Cyprus gebeurt dat deze dagen in elk geval ook niet. Op deze informele top zullen de Europese leiders met elkaar spreken over onder meer het conflict in het Midden-Oosten en Europese veiligheid.
