Europa reikt Groenland de hand, Von der Leyen komt miljoenen brengen

• Saskia van Heijster

  redacteur Buitenland

• Rolien Créton

  correspondent Scandinavië

Voorzitter van de Europese Commissie Ursula von der Leyen begint vandaag aan een tweedaags bezoek aan de hoofdstad Nuuk. En volgens de Britse zakenkrant de Financial Times(opent in nieuw venster) komt ze niet met lege handen: de Europese Unie gaat er 200 miljoen euro investeren.

Dat geld zou gaan naar de cruciale grondstoffenindustrie, hernieuwbare energie en versterking van het bestuurlijk apparaat van Groenland. De investering komt boven op de 225 miljoen euro voor Groenland uit de Europese begroting voor 2021 tot 2027.

In de nieuwe begroting, waarover nu wordt onderhandeld, moet dat bedrag nog eens flink omhooggaan. Ook zet Von der Leyen haar handtekening onder een partnerschapsverklaring voor nauwere samenwerking.

De EU wil zo het eiland aan zich binden. De unie slaat zijn slag, nu de Amerikaanse president Trump zijn handen vol heeft aan de oorlog in het Midden-Oosten. Want die probeert al jaren om het eiland in te lijven bij de VS. In zijn eerste termijn in 2019 zei Trump al dat hij het eiland wilde ‘kopen’.

Nu hij opnieuw president is, blijft hij herhalen dat de VS Groenland nodig heeft voor zijn eigen veiligheid. Volgens Trump kan het eiland anders zomaar in Russische of Chinese handen vallen.

In januari dreigde het uit de hand te lopen toen Trump militair ingrijpen niet wilde uitsluiten. Als reactie stuurden verschillende NAVO-landen militairen naar Groenland, waarop de president, zoals wel vaker, dreigde met importheffingen voor die landen. Uiteindelijk haalde Trump bakzeil onder druk van NAVO-baas Rutte, maar de toon was gezet.

Tegelijkertijd wil de EU ook al jaren de politieke en economische banden met Groenland versterken. In 2024 opende het een kantoor in Nuuk. Daarmee hoopte Brussel te profiteren van de grote hoeveelheid aardmetalen in de bodem van het land.

Maar daar heeft Trump nou juist ook zijn oog op laten vallen. En die deelt nog steeds af en toe een speldenprik uit om te laten merken dat hij Groenland niet is vergeten. Zoals begin augustus, toen hij op zijn socialemediakanaal Truth Social een beeld postte waarbij hij dreigend boven een Groenlands dorpje uittorent.

Voor de Groenlanders, maar ook voor de Denen is het bezoek van Von der Leyen van groot belang. Nu de druk rond het Arctisch gebied wordt opgevoerd, willen beide landen dat de EU zich nadrukkelijker laat zien.

Groenland wil zoveel mogelijk de deur openhouden. “We’re not for sale, but open for business”, is het Groenlandse motto. Maar de Verenigde Staten voeren de druk op, zonder de Groenlanders erbij te betrekken.

Dat werd onlangs nog eens duidelijk toen het Amerikaanse oliebedrijf Greenland Energy opdook met boorapparatuur bij Jameson Island in Oost-Groenland. Het nieuwe Amerikaanse oliebedrijf had een deal gesloten met een Britse onderneming die daar al de rechten voor had. Zo hoopten ze snel aan de slag te kunnen.

De Amerikanen hadden al boormateriaal naar Groenland laten verschepen, maar de Groenlandse regering stak daar een stokje voor. Omdat Greenland Energy zelf nog geen toestemming had om te gaan boren, kon het bedrijf worden teruggefloten. Inmiddels is de vergunningverlening uitgesteld tot de winter van 2027.

Vanaf morgen wordt er een NAVO-oefening op het eiland gehouden – Arctic Shield – waar ook Nederland aan meedoet. Een signaal aan de VS dat het eiland ook zonder Amerikaanse hulp verdedigd kan worden. Europa is duidelijk met een charmeoffensief bezig om Groenland zoveel mogelijk bij de Europese Unie te houden.

Met medewerking van correspondent Europese Unie Kysia Hekster.