NOS NieuwsAangepast
Het kabinet heeft excuses gemaakt aan jongeren die in de gesloten jeugdzorg hebben gezeten. Ook vanuit de jeugdzorgbranche en gemeenten is sorry gezegd voor het leed dat jongeren is aangedaan.
De gesloten jeugdzorg is de meest ingrijpende vorm van zorg voor jongeren. Het is de enige plek waar de vrijheid van jongeren beperkt kan worden. Ze mogen niet zonder goedkeuring de instelling verlaten, kunnen vastgepakt worden door hulpverleners of worden opgesloten in een aparte ruimte. Het kabinet wil per 2030 van deze vorm van jeugdzorg af.
De afgelopen twintig jaar hebben zo’n 20.000 mensen in de gesloten jeugdzorg gezeten. Voor die tijd kwamen jongeren die niet veilig konden opgroeien, bijvoorbeeld door trauma’s of verslaving, in een jeugdgevangenis terecht. De excuses is ook aan hen gericht. Hoeveel jongeren in de gevangenis hebben gezeten, is niet duidelijk.
“Als je iets fout hebt gedaan, zeg je sorry”, reageert Anne Krijtenburg op de excuses. Ze heeft zelf maandenlang in de gesloten jeugdzorg gezeten. “Veel mensen denken dat de pijn die ons is aangedaan, onze eigen schuld is. Nu wordt eindelijk uitgesproken dat dat niet zo is.”
NOS op 3 legt in deze explainer de gesloten jeugdzorg uit:
Jongeren die de afgelopen twintig jaar in de instellingen verbleven, kwamen er vaak meer beschadigd uit, dan dat het ze heeft geholpen. Ze zaten in een onveilig omgeving en hadden te maken met geweld en soms zelfs met seksueel misbruik. Stichting Het Vergeten Kind concludeerde dat driekwart van de ondervraagde jeugdigen extra psychische klachten had opgelopen in de gesloten jeugdzorg.
Ook onderzoeken van Jason Bhugwandass, boegbeeld van jongeren in de gesloten jeugdzorg, laten zien hoe zwaar jongeren het hebben gehad. Dat was vooral voor de zwaarste vorm van gesloten jeugdzorg, de ZIKOS. Aanbieders daarvan hebben drie maanden geleden excuses aangeboden aan jongeren.
De excuses die vandaag zijn aangeboden zijn breder. Ze zijn gericht aan alle jongeren uit de gesloten jeugdzorg. Daarnaast komen ze niet alleen vanuit de zorg, maar ook vanuit het ministerie en gemeenten. Ook is er 12 miljoen euro beschikbaar gemaakt. Dat kan bijvoorbeeld gebruikt worden om het contact tussen jongeren die hebben geleden in de gesloten jeugdzorg te verbeteren.
Niet iedereen is blij met de excuses. Bhugwandass heeft verteld dat hij het niet eens is met de manier waarop de excuses tot stand zijn gekomen. Er is te weinig geluisterd naar jongeren, het geldbedrag is te laag en meer betrokken organisaties hadden excuses moeten aanbieden, is hij van mening.
“Ik snap de kritiek”, zegt Anne Krijtenburg, die vanuit Stichting ExpEx heeft meegedacht met de excuses. “Wij vinden ook dat het te lang heeft geduurd en dat we nog niet klaar zijn. Maar ik zie dit wel als goede, eerste stap.”
Af- en ombouw
Dat de situatie van jongeren niet verbetert door ze hun vrijheid te ontnemen, realiseert de politiek zich ook. Een aantal jaar geleden is besloten dat er een streep moet door deze vorm van jeugdzorg. Het streven: in 2030 geen nieuwe jongeren meer in de gesloten jeugdzorg en de locaties die er nog zijn, moeten gericht zijn op kleinere groepen.
De afgelopen tien jaar is het aantal jongeren in de gesloten jeugdzorg gedaald. Nu verblijven gedurende een jaar ruim 500 jongeren in zo’n instelling.
Tegelijkertijd zijn er geen geschikte, betaalbare alternatieven voor jongeren die eerst in de gesloten jeugdzorg terechtkomen. Honderden jongeren zitten niet op een geschikte plek, concludeerde Zembla. Soms moeten jongeren op een vakantiepark of camping verblijven, met dag en nacht hulpverleners in de buurt.
Een oplossing is er dus nog niet, een spijtbetuiging vanaf vandaag wel. “Het is een belangrijke stap”, concludeert Anne Krijtenburg. “Maar zeker nog niet een eindpunt. De strijd is nog niet gestreden.”
