Exporteurs bezorgd door geopolitieke onrust: ‘Weinig optimisme over’

Hoge importheffingen, handelsbeperkingen en sinds vorige maand de blokkade van de Straat van Hormuz: het zijn uitdagende tijden voor ondernemers. Al die geopolitieke onrust heeft invloed op het vertrouwen van Nederlandse exporteurs.

Het vertrouwen daalde afgelopen jaar naar het laagste punt sinds de financiële crisis, blijkt uit onderzoek van branchevereniging Evofenedex, dat overigens nog voor de oorlog in het Midden-Oosten werd gedaan.

Bart-Jan Koopman, directeur van Evofenedex, verwacht dat ook 2026 een uitdagend jaar wordt. “Het vertrouwen van ondernemers was al geschonden door de tarievenoorlog van vorig jaar. Door de oorlog in het Midden-Oosten gaat het alleen nog maar verder omlaag.”

Op de jaarlijkse bijeenkomst voor exporteurs gaat de stemming alle kanten op. De meeste exporteurs maken zich zorgen over de oorlog in het Midden-Oosten, maar er is ook voorzichtig ruimte voor optimisme.

Voor Barry Leuverman van koelsystemenexporteur Oxycom stonden de afgelopen weken in het teken van vaarroutes en gestrande containers. “Ongeveer 20 procent van onze producten gaat naar het Midden-Oosten. Vorige week kregen we nog een grote order binnen van een fabriek in die regio. Daar gaan we gewoon mee aan de slag, maar het wordt wel een enorme logistieke operatie om containers om de Straat van Hormuz heen te leiden.”

Ook voor het spanbandenbedrijf van Monique Ansink wordt handelen met het buitenland steeds ingewikkelder. “We begonnen best optimistisch aan dit jaar. De nasleep van de coronacrisis was net achter de rug en 2025 was een goed jaar. Van dat optimisme is niet veel meer over, nu de wereldhandel opnieuw op z’n kop staat.”

Hoewel Ansink niet naar het Midden-Oosten exporteert, zijn de gevolgen van de oorlog ook voor haar voelbaar. “Het hele scheepsverkeer is verstoord, waardoor de exportprijzen omhoog schieten. Ook de productiekosten stijgen, want de grondstoffen waar we onze spanbanden van maken worden steeds duurder.”

Tijdens de welkomstborrel gaat het, behalve over de hoge prijzen, ook veel over de omstandigheden waar handelspartners mee te maken hebben. “Onze fabriek staat in Vietnam”, zegt Ansink. “De brandstof is daar inmiddels zo duur, dat het voor ons personeel soms onmogelijk is om met de brommer de fabriek te bereiken.”

Ze overweegt daarom om de woon-werkvergoeding te verhogen, maar het is afwachten of dat verschil maakt. “Het is maar de vraag of er de komende weken überhaupt nog brandstof verkrijgbaar is”.

Andere exporteurs herkennen zich in haar verhaal. “Ik maak me hier druk om een paar containers die niet op tijd aankomen, terwijl mijn klanten in Saudi-Arabië en Iran de drones horen overvliegen”, zegt een van hen.

Ondanks alle uitdagingen blijft Koopman van Evofenedex positief. “Ondernemers zijn heel veerkrachtig en innovatief”, zegt hij terwijl hij zijn blik op de honderden exporteurs achter hem richt.

“We merken de afgelopen jaren dat steeds meer ondernemers kiezen voor nabijgelegen, stabiele markten. Vorig jaar kwam 70 procent van de exportomzet uit andere Europese landen als Duitsland, Italië en Frankrijk.”

Exporteur van koelsystemen Leuverman knikt instemmend. “De Europese markt is redelijk stabiel en voorspelbaar. En we exporteren ook steeds meer naar Zuid-Amerika en Australië. Zo spreiden we het risico.”