‘Frontlijnlidstaat’ Cyprus is trots op zijn strenge asielbeleid

• 

  Kysia Hekster

  correspondent Europese Unie

De laatste hoge hekken worden neergezet bij het asielopvang- en detentiecentrum Limnes in het zuiden van Cyprus. De wipwaps voor de kinderen zijn in plastic verpakt, de ijzeren stapelbedden staan onder het bouwstof op de binnenplaatsen tussen de nog lege woonblokken.

Het kamp is grotendeels gefinancierd met EU-geld. Als het later dit jaar helemaal opengaat, is in het opvangdeel plek voor duizend asielzoekers. Het land waar de EU-staatshoofden en regeringsleiders bij elkaar zijn voor een top, is trots op zijn strenge asiel- en terugkeerbeleid.

Op Cyprus werken ze deels al met de strengere Europese regels voor asiel die in juni ingaan. Nu de strengere Nederlandse asielplannen deze week strandden in de Eerste Kamer, kijken politici met extra belangstelling naar die nieuwe EU-wetten.

De bedoeling is dat asielzoekers straks na aankomst snel verdeeld worden in twee groepen: mensen die meer of minder kans maken op bescherming. Die laatsten zijn bijvoorbeeld migranten die uit zogenoemde veilige landen komen, ze kunnen worden opgesloten terwijl ze de uitkomst van hun procedure afwachten. Ook families met kinderen komen in deze detentiecentra terecht.

In het gesloten deel van het kamp Limnes is plek voor 800 gedetineerden. Het ging al eerder dit jaar open, er zitten nu ongeveer 100 mensen vast die terug moeten. De eerste ervaringen van de Cypriotische regering met de regels die binnen twee maanden voor de hele EU gelden, zijn positief.

Hoewel er zorgen zijn dat het pact gaat uitlopen op een mislukking, biedt het volgens staatssecretaris van Migratie Nikolas Ioannides juist grote voordelen voor de hele Unie, zegt hij in een interview met de NOS. “Maar vooral Cyprus als frontlijnlidstaat, als toegangspoort tot Europa, gaat het helpen om migratie op een doeltreffende manier aan te pakken.”

Cyprus is volgens de Europese Commissie een van de vier EU-landen met “hoge migratiedruk”. Dat betekent dat ze volgens de nieuwe regels ook andere landen kunnen vragen asielzoekers over te nemen, een soort Europese spreidingswet. Nederland liet, net als veel andere landen, eerder al weten dat niet te gaan doen. In plaats daarvan betaalt ons land 20.000 euro per asielzoeker, bestemd voor de landen waar ze opgevangen worden.

Staatssecretaris Ioannides snapt dat andere landen niet staan te springen om meer asielzoekers. “Dat is niet verplicht”, zegt hij. “Maar het is wel verplicht iets te doen, zoals financiële of andere hulp geven.” In het asiel- en migratiepact heet dit “verplichte solidariteit” met landen waar asielzoekers aankomen en opvangen.

Cyprus pronkt graag met hoge terugkeercijfers voor afgewezen asielzoekers. In de hele EU gaat gemiddeld ongeveer een op de vijf terug, op het eiland met ongeveer een miljoen inwoners claimen ze dat voor iedere asielzoeker die aankomt, er vijf teruggestuurd worden.

Volgens Ioannides is dat te danken aan een mix van vrijwillige en gedwongen terugkeer. Hij heeft een presentatie over zijn beleid gegeven aan de andere Europese landen en hoopt dat het succes van Cyprus het succes van de hele Europese Unie kan worden.

Volgens Corina Drousiotou van de Cypriotische vluchtelingenorganisatie Refugee Council is er wel wat af te dingen op dat succesverhaal. “We zijn een eiland. Als je hier wordt afgewezen dan kan je nergens anders heen. Dat kan je niet zomaar vergelijken met andere landen.”

“Bovendien, de overheid heeft de procedures jarenlang laten versloffen, eindelijk zijn ze nu bezig met dat achterstallige onderhoud. Omdat tegelijkertijd inmiddels veel minder asielzoekers naar Cyprus komen, is het niet zo moeilijk meer mensen weg te sturen dan aankomen.”

Ze is ook kritisch over het uitzetten van werkkrachten. “We hebben juist veel buitenlanders nodig om onze economie draaiende te houden, we hebben te weinig mensen hier om al het werk te doen. Tussen al die uitgezette migranten zitten er veel die werkten en hun bijdrage leverden aan onze maatschappij. Die moeten we nu weer gaan vervangen, dus het is een beetje lood om oud ijzer.”

Met de nieuwe EU-regels wordt het mogelijk uitgeprocedeerde mensen terug te sturen naar ’terugkeerhubs’, in landen buiten de EU, waaraan lidstaten geld geven en waar ze afspraken mee maken. Migratieminister Van den Brink zei vorige maand in een kopgroep te zitten die daarover verkennende gesprekken voert, tot nu toe zijn voor zover bekend nog geen overeenkomsten gesloten.

Het is de bedoeling dat in het nieuwe pact ook het tempo van de verschillende onderdelen van de asielprocedure flink omhooggaat. Maar Europese vluchtelingenorganisaties hebben er een hard hoofd in dat het overheden gaat lukken de zelfopgelegde deadlines te halen.

“Die zijn zo strak”, waarschuwt Corina Drousiotou van de Cyprus Refugee Council. “Ik heb er niet veel vertrouwen in dat het gaat lukken. Zeker omdat het pact ook eisen stelt aan de kwaliteit van de procedures en de rechten van migranten.”