Groot deel schrijvers ziet geen inkomsten uit boeken op luisterplatforms

• Thomas Michel

  redacteur Online

Nadat vorig jaar schrijver en dichter Lieke Marsman al uit de doeken had gedaan dat ze maar weinig verdiende aan haar luisterboek op streamingplatforms, blijkt nu uit onderzoek dat zo’n 42 procent van schrijvers en vertalers helemaal niets krijgt van hun uitgever voor luisterboeken die op commerciële platforms worden aangeboden.

De auteurs en vertalers die via hun uitgevers wel een vergoeding krijgen, zeggen vaak dat die bedragen “zeer laag zijn en dat zij daar zelf van schrikken”, staat in een onderzoek waaraan bijna 700 auteurs van de Auteursbond en stichting Lira deelnamen.

Daarbij kunnen de auteurs de exacte inkomsten vaak niet specificeren omdat ze vaak niet per streamingdienst betaald worden, maar een soort algemene vergoeding ontvangen voor alle luisterplatforms.

Bij vergoedingen van luisterboeken die digitaal zijn uitgeleend via de online Bibliotheek zijn wel cijfers. De KB nationale bibliotheek zegt dat bij de online bibliotheek vooraf duidelijk is wat schrijvers verdienen aan een geluisterd boek. De inkomsten daaruit zijn hoger dan bij commerciële platforms, maar ook die zijn vaak laag. Van de gevraagde auteurs zegt 26 procent minder dan 10 cent per uitgeleende titel te krijgen. 24 procent krijgt tussen de 10 en 25 cent per uitgeleende titel.

Dat schrijvers maar weinig betaald krijgen is opmerkelijk, want streamingdiensten voor e-boeken en luisterboeken hebben de wind in de zeilen. De omzet van de markt groeide vorig jaar met een derde en naar schatting is de Nederlandse markt goed voor zo’n 50 miljoen euro.

De inmiddels overleden Marsman kwam de geringe betaling op het spoor toen bekend werd dat ze van luisterplatform Fluister de prijs had gekregen voor het beste luisterboek van 2025. Marsman, andere schrijvers en ook de Auteursbond waren verbolgen over de iets meer dan 8,5 cent die zij kreeg per uitgeluisterd boek.

Niet alleen verdienen auteurs en vertalers weinig aan boeken op luisterplatforms, ook is dus vaak onbekend waar hun werk wordt aangeboden, en wat dat dan oplevert. De meeste schrijvers geven aan dat ze op hun royalty-afrekening wel een bedrag bij ‘luisterabonnementen’ of ‘streamingplatforms’ zien, maar waar die inkomsten vandaan komen, is vaak onduidelijk. Een van hen noemt het “totaal niet transparant”.

Al met al blijkt uit het onderzoek dat het slecht gesteld is met de inkomsten uit luisterboeken op streamingdiensten. Een woordvoerder van de Auteursbond denkt niet dat de uitgeverijen auteurs uitknijpen, maar zet wel haar vraagtekens bij het verdienmodel van de commerciële luisterplatforms. Ze vindt dat uitgeverijen transparanter moeten zijn over de afspraken die zij maken met streamingdiensten.

Martijn David van de branchevereniging van uitgeverijen legt uit dat de streamingdiensten anders werken dan fysieke boekhandels. “Aan een boek dat je in de winkel hebt gekocht en dat op je nachtkastje ligt, verdient de schrijver een vast percentage, zo rond de 2 euro”, zegt hij. “Bij streamingdiensten gaat dat niet zo. Die betalen bijvoorbeeld per aantal minuten of uren dat er naar het boek is geluisterd.”

Maar het blijft de vraag hoe een streamingdienst tot de bedragen komt die uiteindelijk worden uitgekeerd aan de uitgeverijen en vervolgens de schrijvers, erkent ook David. Een van de schrijvers die deelnamen aan het onderzoek zegt “de wereld van de luisterboeken nogal schimmig te vinden”. Een ander spreekt van “een black box”.

Streamingdiensten willen daar weinig over kwijt. Zo zei Luisterplatform Fluister, onderdeel van DPG, in januari tegen de NOS dat de vergoedingen die uitgeverijen krijgen marktconform zijn, maar wilde niet kwijt hoe die tot stand komen. En ook Kobo+ “wil inhoudelijk niets delen” over de tarieven en daaruit voortvloeiende inkomsten.

Bestsellerauteur Lex Paleaux ziet ook dat de winsten van luisterboeken niet terechtkomen bij schrijvers en uitgeverijen. Hij denkt dat die vooral bij de grote luisterplatforms zoals bijvoorbeeld Storytel, Spotify en Bookbeat belanden.

Ook hij vindt dat de inkomsten uit streamingdiensten zich niet verhouden tot die van zijn ‘fysieke boeken’. Toch vindt hij luisterplatforms wel een waardevolle toevoeging aan de markt. Volgens hem zijn ze als het ware een reclame-uiting waardoor mensen die normaal gesproken niet in aanraking komen met boeken, dat nu wel doen. “Het is een manier om ze te laten kennismaken met je werk”, zegt Paleaux.

De auteur vindt bovendien dat schrijvers zelf ook hun verantwoordelijkheid moeten nemen en scherp moeten zijn als ze een contract met een uitgeverij ondertekenen. “Daar staat ook in wat er met hun boek op luisterplatforms gebeurt. Als ze dan besluiten dat ze hun boek daar niet willen omdat de inkomsten te laag zijn, moeten ze het contract aanpassen of niet ondertekenen”, vindt hij.