Hongkongse activist Joshua Wong bekent schuld: ‘Zegt meer over Hongkong dan over hem’

• Gabi Verberg

  correspondent Oost-Azië

De Hongkongse pro-democratie-activist Joshua Wong heeft voor de rechtbank bekend schuldig te zijn aan samenzwering met buitenlandse partijen. Het voormalige boegbeeld van de pro-democratiebeweging in de miljoenenstad blijft daardoor waarschijnlijk langer in de cel. Wong (29) zit nu al een gevangenisstraf uit voor een andere zaak.

Volgens de aanklagers heeft Wong in 2020 geprobeerd om buitenlandse landen en organisaties aan te zetten tot sancties en andere maatregelen tegen Hongkong en China. Dat geldt als een strafbaar feit onder de zeer omstreden nationale veiligheidswet die in datzelfde jaar onder zware druk vanuit Peking werd ingevoerd.

Mensenrechtenorganisaties spreken schande van het politiek gemotiveerde proces. Volgens hen staat dit proces symbool voor de complete uitholling van het Hongkongse rechtssysteem. Wong zou worden “geofferd” om een signaal af te geven aan de ooit zo strijdbare jeugd van Hongkong dat ze Peking niet tegen de haren in moeten strijken.

Wong werd op jonge leeftijd een van de bekendste gezichten van de Hongkongse pro-democratiebeweging. Hij richtte als scholier de studentengroep Scholarism op. Die protesteerde tegen de invoering van een door Peking beïnvloed schoolcurriculum. In 2012 kreeg de beweging zo’n honderdduizend mensen op de been. Wong was toen pas 15.

Twee jaar later groeide hij uit tot een van de gezichten van de Parapluprotesten, waarbij in 2014 wekenlang delen van Hongkong werden bezet en betogers vrije en eerlijke verkiezingen eisten.

Later richtte Wong met andere activisten de pro-democratische politieke partij Demosistō op. Zijn bekendheid reikte uiteindelijk tot ver buiten Hongkong: in 2017 verscheen op Netflix de documentaire Joshua: Teenager vs. Superpower over zijn activisme en strijd tegen de alsmaar toenemende invloed van China. Juist die internationale bekendheid kan nu tegen hem werken.

Volgens Patrick Poon, mensenrechtenonderzoeker bij Human Rights Measurement Initiative, staat er maximaal tien jaar gevangenisstraf op de overtreding die Wong bekend heeft. In het gunstigste scenario krijgt Wong 6,5 jaar cel. In Hongkong krijgen verdachten doorgaans tot een derde strafvermindering als ze bekennen.

Toch vreest Poon dat Wong die vermindering niet gegund wordt. “Het feit dat hij jong is, lijkt bijna een misdaad te zijn”, stelt Poon. “Hij was een jonge sleutelfiguur, die moedig genoeg was om zijn mening te uiten en tegen Peking in te gaan. Niet alleen lokaal, maar ook internationaal. Voor de jeugd van Hongkong is hij een boegbeeld van de vrijheid, precies wat Peking niet wil.”

Daarom is het volgens Poon goed mogelijk dat de rechtbank Wong de zwaarst mogelijke straf oplegt. Dat moet de jeugd van Hongkong waarschuwen om zich niet tegen Peking of de regering van Hongkong te verzetten.

Megan Khoo van Hong Kong Watch wijst op de omstandigheden waarin Wong zijn schuld bekend. Volgens haar zegt zijn schuldbekentenis meer over het rechtssysteem dan over zijn eigen handelen. “In zaken van nationale veiligheid ligt het veroordelingspercentage vrijwel op 100 procent. Verdachten staan daardoor voor een moeilijke keuze: de aanklacht aanvechten met weinig uitzicht op succes, of schuld bekennen in ruil voor een mogelijke strafvermindering”.

Dat Wong schuld bekent, zegt volgens Poon dan ook weinig over wat hij heeft gedaan en meer over de staat van de Hongkongse rechtstaat. “Wong voerde als belangenbehartiger van de Hongkongse democratiebeweging gesprekken met buitenlandse organisaties, journalisten en overheden.” Vanuit mensenrechtenperspectief is het absoluut niet te rechtvaardigen dat Wongs activiteiten bestempeld worden als samenzwering, aldus Poon.

De zaak-Wong staat niet op zichzelf. In de jaren sinds de invoering van de nationale veiligheidswet is de georganiseerde pro-democratische beweging in Hongkong vrijwel verdwenen uit het parlement. Vorig jaar maakte de grootste en oudste pro-democratische partij bekend zichzelf op te heffen. Andere partijen deden dat al eerder.

In het huidige parlement is geen georganiseerde pro-democratische oppositie meer. Het systeem is zo ingericht dat Peking-gezinde kandidaten een dominante positie hebben. “De pro-democratische beweging is verdwenen. Het is simpelweg niet meer mogelijk om je vrij uit te spreken zonder grote risico’s te lopen”, zegt Poon. Volgens hem begint Hongkong in dat opzicht steeds meer op het Chinese vasteland te lijken.

De verwachting is dat de rechtbank op zeer korte termijn met een veroordeling komt.