Hoop in Hongarije dat Magyar de corruptie van Orbáns systeem ‘verplettert’

• 

  Christiaan Paauwe

  correspondent Midden- en Oost-Europa

Na een groot feest in Boedapest zondagavond, is het nieuws van Péter Magyars overwinning langzaam neergedaald. Een nieuw tijdperk vol hervormingen in Hongarije heeft hij beloofd, met als speerpunt: de aanpak van de corruptie onder zijn voorganger.

En de verwachtingen zijn hooggespannen. Want “elke vorm van corruptie kon je wel terugvinden onder de vorige regering”, zegt student Fülöp (23). Met een zonnebril in zijn haar komt hij net de technische universiteit van Boedapest uitlopen. Hij hoopt dat mensen verantwoordelijk worden gehouden en gestraft worden. “En dat ze het geld terugvorderen.”

Maar Magyars achterban weet ook: dit gaat niet makkelijk worden. Neem het beroemde Gellért-hotel tegenover de universiteit. Een indrukwekkend art nouveau-gebouw uit 1918, een icoon van deze wijk. Het was ook een inspiratie voor de film The Grand Budapest Hotel. Werklieden zijn volop bezig met de restauratie. Het hotel ondergaat een stevige renovatie na decennia van verwaarlozing.

Als je dichterbij komt en op het informatiebord kijkt over de renovatie, springt een naam in het oog: BDPST. Het is een vastgoedbedrijf van de schoonzoon van Viktor Orbán.

Deze István Tiborcz verdiende volgens onderzoeksjournalisten omgerekend honderden miljoenen euro’s aan opdrachten van de staat. Het Gellért-hotel zou hij vanwege zijn connecties flink onder de marktprijs hebben gekocht.

Het is exemplarisch voor het systeem onder Orbán, waarin zijn vrienden en familie steenrijk werden met onder meer grote vastgoedprojecten, die ze binnenhaalden vanwege hun connectie met de premier.

En dan is er de metamorfose van het geboortedorp van de premier. Daar werd een groot voetbalstadion neergezet, een onverklaarbare treinverbinding aangelegd en bouwde de vader van Orbán een luxueus landgoed.

Het probleem is dat de corruptie zo wijdverspreid is, dat Orbán ook na zijn nederlaag het land nog in zijn grip heeft, concludeert Sándor Léderer, directeur van de anti-corruptiewaakhond K-Monitor.

“Ze hebben zoveel rijkdom en vermogen verzameld via corruptie, dat deze mensen nog steeds een hele sterke kracht zijn in de Hongaarse economie. Je kan eigenlijk niet om ze heen.”

De nieuwe regering zal moeten laten zien dat ze hun belofte nakomen, volgens Léderer, en die corruptie terugdringen. Zo belooft Magyar onder meer een kantoor op te tuigen dat vermogen gaat terugvorderen dat met gestolen geld is opgebouwd.

Al zal het een uitdaging worden om mensen verantwoordelijk te houden, zegt het onafhankelijke gemeenteraadslid Dávid Vitézy uit Boedapest. Orbán en veel van zijn mensen waren vroeger advocaat, dus ze vonden manieren om veel van dit soort corruptie op papier te laten kloppen.

“Het is niet dat je steekpenningen moest betalen om een aanbesteding te winnen”, vat Vitézy het samen. “De hele economie, de hele markt is zo heringericht met nieuwe regelgeving dat de enige spelers die mee konden doen, op wat voor manier dan ook waren verbonden aan de regering.”

Vitézy vindt het dan ook een goed uitgangspunt dat Magyar straks kan bepalen hoe publiek geld wordt uitgegeven. De tweederdemeerderheid die hij heeft gewonnen geeft hem “groen licht om het systeem te verpletteren. Niet een beetje hier en daar wat denken te veranderen”, zegt Vitézy. “Het wordt een bloedige transformatie.”

Ook het Gellért-hotel? Dat vindt het gemeenteraadslid lastig. Want de schoonzoon kocht het van een oligarch, die het eerder overnam van de staat. Op dat moment was het dus al in bezit van een particulier bedrijf.

Bovendien is de spa aan de achterkant van het hotel nog altijd in handen van de gemeente en open voor het publiek, dus ze moeten wel met de projectontwikkelaar samenwerken. “Het laat zien hoe diepgeworteld het systeem is.”

Het is een tragedie, al die corruptie, zegt de gepensioneerde Eleni. Ze loopt de metro uit tegenover het hotel. Magyars plannen om het aan te pakken waren een belangrijke reden voor haar om op de nieuwe premier te stemmen.

Er is dan ook veel opluchting te horen in Boedapest, “We hopen op verandering”, zegt een stelletje dat langsloopt. Maar ze weten ook: dit is geen kwestie van maanden, maar van jaren.