Indiase overheid vervolgt betogers, maar Kakkerlakken-beweging is niet uitgespeeld

• Devi Boerema

  correspondent Zuid-Azië

Onder luid gejuich werd de onlangs afgetreden minister van Onderwijs Dharmendra Pradhan gisteren door zijn coalitiegenoten verwelkomd bij het Indiase parlement. “Lang leve Dharmendra Pradhan”, zongen ze. Hij moest opstappen na een van de grootste onderwijsschandalen uit de regeerperiode van premier Modi.

Indirect heeft het schandaal de levens gekost van meer dan 20 studenten die door psychische druk zelfmoord pleegden. Dagenlang gingen daarom duizenden studenten de straat op om Pradhans vertrek te eisen.

De Kakkerlakken-beweging heeft aangekondigd de straat weer op te zullen gaan als de overheid niet stopt met het vervolgen van demonstranten, zoals afgelopen weekend werd beloofd.

Waarom viert de Indiase regering het ontslag van Prandhan dan toch als een overwinning? Met zijn vertrek zijn grotere anti-overheidsprotesten op tijd in de kiem gesmoord. Hij heeft zijn positie opgeofferd om de regering in stand te houden, weten ook zijn coalitiegenoten.

Op de protestlocatie Jantar Mantar in het centrum van New Delhi werd zaterdag uitbundig feest gevierd. De leider van de kakkerlakken-beweging, Abhijeet Dipke bedankte rechter Surya Kant voor zijn bijdrage “Had u ons niet kakkerlakken genoemd, dan was deze beweging nooit ontstaan en waren duizenden jongeren nooit de straat op gegaan”, sprak Dipke trots.

Wat als een online grap begon, heeft uiteindelijk geleid tot een politieke knieval van een regering die niet graag toegeeft aan kritiek. Niet eerder trad een van Modi’s minister af onder druk van demonstranten.

Srishti Kothari(opent in nieuw venster), een jonge rechtenstudent in haar laatste jaar, deelt vrolijk snoepjes uit “We hadden nooit verwacht dat het ons zou lukken, het is de credit van deze generatie dat het wel gelukt is”, zegt ze trots.

Terwijl er nog feest werd gevierd, begonnen vrijwilligers al met het opruimen. Vuilniszakken vol afval werden gevuld en de straten werden fanatiek schoongeveegd. Aanhangers van de Kakkerlakken Partij (CJP) hadden zeker zaterdag het gevoel dat de klus geklaard was.

Terwijl de studenten richting huis vertrokken begon de politie aan haar eigen grote schoonmaak. Niet alleen de muren vol met anti-Modi-leuzen rond Jantar Mantar werden overgeverfd, ook online moest er opgeruimd worden.

Indiase media melden dat verschillende socialemediaplatformen de opdracht hebben gekregen van de overheid om kritische profielen en berichten te verwijderen.

Vandaag werd duidelijk dat studenten in verschillende deelstaten zijn opgepakt en ondervraagd over hun deelname aan de protesten. Een van de vrijwilligers bij de Jantar Mantar-protesten claimt zelfs dat zijn familie in zijn thuisstaat Uttar Pradesh is opgepakt, omdat de autoriteiten hem zochten.

De Kakkerlakken Partij zegt op X dat de Indiase overheid zich niet aan de afspraken houdt. “Honderden studenten zijn opgepakt in Bihar en West-Bengalen, daarnaast worden velen gesurveilleerd en lastiggevallen in Delhi”, schrijft de partij.

De beweging benadrukte vandaag nog eens dat de Kakkerlakken zo gedwongen worden weer de straat op te gaan.

Zo ver is het nog niet. De activisten geven de overheid tot dinsdagmiddag de tijd om zwart op wit te bevestigen dat de afspraken worden nagekomen.

Modi heeft nog niet gereageerd op de beschuldigingen. Ook de minister van gezondheidszorg die tijdens de onderhandelingen een belangrijk aanspreekpunt was, heeft geen reactie gegeven.

Ondertussen bouwt de beweging aan een online platform waar demonstranten hun beeldmateriaal en ander bewijs van overheidsgeweld kunnen verzamelen. Een team van advocaten staat klaar om demonstranten die vervolgd dreigen te worden bij te staan. Op deze manier wil de Kakkerlakken Partij voorkomen dat belangrijk bewijsmateriaal verloren gaat als de autoriteiten de telefoons of laptops van demonstranten innemen.

“We vreesden dat als het momentum van het protest zou gaan liggen, de overheid zich zou richten op het vervolgen van individuen omdat ze dat bij eerdere protesten ook hebben gedaan”, zegt woordvoerder Saurav Das. “En dat is precies wat nu weer gebeurt.”

Terwijl de Indiase overheid voormalig onderwijsminister Pradhan als held viert, zien veel studenten zijn ontslag juist als de start van een bredere beweging. Ze hebben nu gevoeld hoe het is als een jongerenbeweging zich succesvol verzet tegen een starre overheid. En ze zijn bereid opnieuw te vechten voor gerechtigheid.

De organisatoren achter de beweging zeggen: als de overheid de afspraken met ons niet nakomt, ondermijnt dat ook het vertrouwen van miljoenen jonge Indiërs.

Kort na de persconferentie van maandag maakten twee deelstaten bekend dat ze toch geen jongeren gaan vervolgen voor deelname aan protesten.