NOS Nieuws
De Arabische partijen in Israël kunnen na de verkiezingen van volgende week een doorslaggevende rol spelen bij de vorming van een regering zonder premier Netanyahu. Joodse oppositieleiders moeten dan wel bereid zijn om met ze samen te werken. Zo’n samenwerking ligt sinds de terreuraanval van Hamas op 7 oktober 2023 extra gevoelig. Toch zet de Verenigde Arabische Lijst erop in.
Op een kleine parkeerplaats in het centrum van de bedoeïenenstad Lakiya in het zuiden van Israël maken de inwoners zich klaar voor een campagnebijeenkomst van de Verenigde Arabische Lijst. Er worden nog snel wat banners opgehangen aan bomen en auto’s. Partijleider Mansour Abbas kan elk moment arriveren.
De Palestijnse inwoners hier hebben heel andere zorgen dan hun Joodse landgenoten. “We hebben enorm geleden onder deze racistische regering”, vertelt Ismail Abli. “Onze woningen worden gesloopt en we hebben te maken met geweld.” Ayoub al-Baz noemt de toegenomen criminaliteit binnen de Arabische gemeenschap. “Deze regering heeft gefaald om dit aan te pakken.”
De banners hangen inmiddels en een paar auto’s zijn nog snel aan de kant gezet. Mansour Abbas komt tien minuten later aan dan gepland. Sommige van de ongeveer dertig inwoners die op de bijeenkomst zijn afgekomen gaan zitten op witte plastic stoelen. “Jullie stem op de Verenigde Arabische Lijst kan het verschil maken”, roept Abbas. De microfoon gebruikt hij niet. “Jullie stem kan deze racistische regering ten val brengen.”
Abbas hoopt dat hij straks in de coalitie terechtkomt en de situatie voor de Palestijnse inwoners in Israël kan verbeteren. Maar de meeste Joodse oppositieleiders sluiten een samenwerking met Arabische partijen uit.
“Alle politieke leiders, zowel in de coalitie als in de oppositie, zeggen het één voor de verkiezingen en doen daarna totaal iets anders”, vertelt Abbas aan de NOS. “We zijn burgers met volledige politieke rechten. We zullen niet accepteren dat wie dan ook ons uitsluit.”
Arik Rudnitzky van de denktank Israel Democracy Institute legt uit dat de Joodse oppositieleiders rekening houden met de gevoelige en gespannen situatie binnen de Joodse gemeenschap na de terreur van 7 oktober. “Een meerderheid van de bevolking leeft nog steeds met dat trauma.”
Toch kunnen de Arabische partijen een belangrijke partner zijn voor de Joodse oppositieleiders om premier Netanyahu te verslaan. De Knesset, het Israëlisch parlement, heeft 120 zetels. Voor een meerderheidscoalitie zijn dus minimaal 61 zetels nodig. Volgens recente peilingen behaalt zowel Netanyahu met zijn coalitie als het oppositieblok die meerderheid niet.
Met de zetels van de Verenigde Arabische Lijst erbij kan dat beeld veranderen. De andere Arabische partijen, verenigd in de Gezamenlijke Lijst, willen zelf geen deel uitmaken van de nieuwe regering. Maar ze sluiten niet uit dat ze een regering van buitenaf steunen, door bij bepaalde wetsvoorstellen mee te stemmen.
Rudnitzky denkt dat het uitsluiten van Arabische partijen vooral politieke campagne is. Hij wijst op 2021, toen Mansour Abbas met zijn partij toetrad tot de coalitie van Naftali Bennet en Yair Lapid. Ook toen was er veel weerstand tegen samenwerking met een Arabische partij, maar uiteindelijk kwam die coalitie er toch.
Volgens Rudnitzky speelt vooral de opkomst onder Palestijnse inwoners in Israël een belangrijke rol. “Als de Verenigde Arabische Lijst bijvoorbeeld 7 of 8 zetels haalt, dan is het lastig voor te stellen hoe Joodse partijen de optie uitsluiten om hen als potentiële coalitiepartner te beschouwen.”
De grote vraag is of het Abbas lukt om genoeg mensen naar de stembus te krijgen. Het opkomstpercentage onder Palestijnse Israëliërs was bij voorgaande verkiezingen relatief laag. Het schommelt vaak rond de 50 procent. Landelijk was de opkomst bij de vorige verkiezingen 70 procent.
Toch denkt de partijleider dat het dit keer anders zal zijn. “We zien meer enthousiasme en een sterkere wil onder inwoners om te gaan stemmen.”
De inwoners die op de bijeenkomst zijn afgekomen beamen dat. “Het discriminerende beleid van deze regering heeft maatschappelijk bewustzijn gecreëerd”, vertelt Ismail Abli. “Mensen beseffen nu dat als ze politiek onverschillig blijven, Israël uiteindelijk regeringen kan krijgen die nog extremer zijn dan deze.”
Ook Ayoub al-Baz denkt er zo over. Hij refereert aan de extreemrechtse ministers Ben-Gvir en Smotrich uit de huidige regering. “We zijn ons meer bewust van de situatie en gemotiveerder om te stemmen en hen uit hun functie te verwijderen.”
