Komende dagen maartse buien: wat zijn dat?

• 

  Peter Kuipers Munneke

  presentator Weer

Na anderhalve week zon en hoge temperaturen slaat het weer vanaf morgen een paar dagen volledig om. Vooral morgen en donderdag vallen er in het hele land maartse buien. Dat zijn meestal korte, felle buien die uit van alles kunnen bestaan: regen, hagel, natte sneeuw, en heel soms kan er sneeuw vallen die even blijft liggen. Bij sommige buien kan het ook gaan onweren.

Van de 11 tot 15 graden van vandaag blijven er morgen nog 7 tot 9 graden over, en donderdag wordt het slechts 5 tot 7 graden. In de nacht naar morgen regent het, en woensdag en donderdag is het een komen en gaan van maartse buien. Maar waar komt die kou vandaan, en wat zijn maartse buien?

Maart is in Europa een overgangsmaand tussen de winter en het voorjaar. Dat betekent dat het weer in maart nogal afhangt van de windrichting. Komt de wind uit Zuid-Europa, dan kan het met gemak 15 graden worden, en onder invloed van de opwarming van het klimaat zijn er deze maand al verschillende temperatuurrecords gebroken tijdens die zuidelijke wind.

Maar morgen draait de wind naar het noorden, waar het nog heel koud is. De hoeveelheid zee-ijs in het Noordpoolgebied neemt nog steeds toe, en de Atlantische Oceaan en de Noordzee zijn deze maand op z’n koudst. Een noordenwind kan dus zorgen voor behoorlijk lage temperaturen. Maart roert zijn staart, het is een oubollige uitdrukking die aangeeft dat het weer in maart echt alle kanten op kan gaan.

Zo werken maartse buien, simpel voorgesteld:

Maar zelfs op één dag kunnen er in maart allerlei weersomstandigheden voorkomen. Dat gebeurt vooral bij maartse buien. Om te begrijpen waar die vandaan komen moet je weten dat warme lucht minder weegt dan koude lucht. Als de lucht dicht bij het aardoppervlak veel warmer is dan boven in de atmosfeer, begint die warme lucht op te stijgen, net als een luchtballon met warme lucht. Hoe groter het temperatuurverschil tussen de aarde en de bovenlucht, hoe krachtiger de lucht opstijgt. Bij het opstijgen ontstaan razendsnel buienwolken.

Er zijn twee manieren om zo’n groot verschil tussen de aarde en de bovenlucht te krijgen, namelijk als het aardoppervlak heel warm wordt, of de bovenlucht heel koud. In de zomer gebeurt meestal dat eerste, dan krijg je typisch zomeronweer. Maar in maart gebeurt meestal dat tweede. De komende dagen koelt de bovenlucht sterk af doordat er koude lucht uit het noordpoolgebied afzakt naar onze omgeving. Op ongeveer 5 kilometer hoogte is het vandaag nog -17 graden, dat wordt morgen en overmorgen -36, een daling van bijna 20 graden.

Maartse buien kunnen overigens in alle jaargetijden voorkomen, maar wat de buien in maart uniek maakt is de mix van neerslagsoorten. In de winter zou een noordenwind sneeuw opleveren, zoals afgelopen januari. In de zomer en herfst regent het hooguit bij noordenwind. In maart kun je alles krijgen, van sneeuw en natte sneeuw tot hagel en regen, en dat alles op één dag.

Een ander specifiek aspect van maartse buien zijn de felblauwe opklaringen tussen de buien door. De lucht vanaf zee is heel erg schoon en helder. Die frisse, lenteachtige aanblik van de hemel is uniek voor maart en april.

Donderdagmiddag sterven de meeste buien weer uit en klaart het op. Vanaf vrijdag wordt het dan weer minder koud. Wel regent het nog een tijdje in de loop van de middag en avond, maar in het weekend is het grotendeels droog. De temperatuur kruipt weer wat op naar een graad of 10. Dat is minder warm dan de afgelopen tijd, maar voelbaar warmer dan de komende twee dagen.