Lekkages gasfornuis extra risico door benzeen dat vrijkomt: ‘Onderhoud cruciaal’

Gasfornuizen kunnen gevaarlijke hoeveelheden van de kankerverwekkende stof benzeen lekken, ook als ze uitstaan. Dat stellen Amerikaanse wetenschappers die hun onderzoek vandaag publiceren in Environmental Research Letters. Volgens hen kan dat ook gebeuren zonder dat er een gaslucht te ruiken is.

Twee jaar geleden deden de Amerikanen onderzoek in Amsterdam, Leeuwarden en steden in Italië en het Verenigd Koninkrijk. Ze bepaalden de samenstelling van het aardgas bij 78 fornuizen en onderzochten in 35 huishoudens hoeveel gas er weglekte uit het fornuis, terwijl het op dat moment niet werd gebruikt.

Het is al langer bekend dat Nederlands gas uit de zogeheten kleine aardgasvelden vaak relatief veel benzeen bevat. Van de Europese steden maten de onderzoekers in Amsterdam de hoogste concentraties benzeen. In de zestien monsters lag de concentratie benzeen gemiddeld 73 keer zo hoog als bij eerdere metingen in Noord-Amerika. Bij de vier monsters in Leeuwarden lag de concentratie 39 keer zo hoog.

Hoewel de wetenschappers in Nederland maar twintig metingen deden en de locaties niet willekeurig verspreid zijn door Nederland, denken ze dat de metingen een goed beeld geven van de hoeveelheid benzeen in ons aardgas.

Benzeen in aardgas vormt een gezondheidsrisico als het aardgas onverbrand wordt ingeademd. De onderzoekers keken daarom in 35 keukens hoeveel gas er lekte. Dat gebeurde bij ongeveer 40 procent van de onderzochte fornuizen. In negen procent van de keukens lekte er zoveel gas uit het fornuis dat de Europese grenswaarde voor benzeen werd overschreden.

Te veel benzeen is niet altijd te ruiken. De geur die aan gas wordt toegevoegd, waarschuwt mensen tegen explosiegevaar, maar niet tegen giftige stoffen, zeggen de onderzoekers.

In 2013 deed het RIVM onderzoek naar de gezondheidsrisico’s van benzeen in aardgas bij regulier gebruik, zoals koken. Het rijksinstituut achtte toen gezondheidsrisico’s onwaarschijnlijk, maar stelde wel dat voor een aantal situaties onbekend is of er risico’s zijn, bijvoorbeeld bij kleine, niet-opgemerkte lekkages in huis.

Het RIVM zegt nu in een reactie dat de onderzoeksresultaten “plausibel” lijken en zegt dat de geschatte concentraties benzeen inderdaad boven de Europese grenswaarde kunnen liggen.

Maar volgens het RIVM is er ook nog “veel onzekerheid in de geschatte blootstellingsniveaus en de kans dat zulke blootstellingssituaties zich voordoen.” Ook is onduidelijk wat deze uitkomsten zeggen over de rest van Nederland.

Het onderzoek laat zien dat het cruciaal is om gaslekken uit fornuizen te voorkomen, zegt hoogleraar energietechnologie David Smeulders van de TU Eindhoven. Op verzoek van de NOS keek hij naar het Amerikaanse onderzoek. “Het is natuurlijk altijd belangrijk om je fornuis goed te onderhouden.”

Het zou goed zijn als gasfornuizen regelmatig worden gecontroleerd, zegt Smeulders. Verder raadt hij aan om elke vijf jaar de rubberen slangen te vervangen, ze regelmatig aan te draaien en met een apparaat voor gasdetectie te controleren of alles goed vastzit.

Ook zou hij het een goed idee vinden om de geur die aan het reukloze aardgas wordt toegevoegd te versterken, juist omdat er relatief veel benzeen in Nederlands gas zit.

Onderzoeksinstituut TNO stelde eerder al in het laboratorium vast dat fornuizen benzeen lekken. Wie de blootstelling aan benzeen wil voorkomen, kan volgens TNO het best elektrisch koken. En als je toch op gas kookt tipt TNO om de afzuiging vóór, tijdens en na het koken aan te hebben.

Het giftige benzeen komt van nature voor in aardgas, maar de hoeveelheid varieert. Hoeveel benzeen er momenteel in het gasnet zit, is onbekend. “Het benzeengehalte is sterk afhankelijk van het gasveld waaruit het aardgas komt”, zegt een woordvoerder van Gasunie, dat verantwoordelijk is voor de gasinfrastructuur.

Wel zeggen TNO en Gasunie dat het gemiddelde benzeengehalte in het gas dat wordt geleverd de afgelopen jaren is gedaald, omdat er meer lng aan wordt toegevoegd. In lng zit weinig tot geen benzeen.