NOS Nieuws•
Niet alleen monsters als de mosasaurus, plesiosaurus en reuzenhaai bevolkten de oerzeeën, ook een enorme octopus stond er bovenaan de voedselketen. Nieuwe onderzoeksmethoden bewijzen dat het dier zo groot kon worden als een stadsbus en opvallend agressief was, melden paleontologen in Science.
Wetenschappers hadden het belang van de zee-reus tot nu toe gemist doordat hij als weekdier nauwelijks fossiele resten achterliet. Moderne digitale technieken stelden Japanse experts in staat beter onderzoek te doen. Wat ze vonden herschrijft het beeld van de prehistorische onderwaterwereld.
“We dachten dat de afgelopen 370 miljoen jaar gewervelde roofdieren de ecosystemen in de zee domineerden: eerst vissen en haaien, daarna zee-reptielen en ten slotte walvissen”, zegt paleontoloog Yasuhiro Iba over de ontdekking. “Onze studie laat zien dat ongewervelden in de zeeën van het Krijt ook bovenaan de voedselpiramide stonden.”
Laagje voor laagje
Het team onderzocht het enige verharde deel van de octopus, de snavel die hij tussen zijn poten verstopt heeft. Het ging daarbij om in Japan en Canada gevonden exemplaren van de soort Nanaimoteuthis haggarti. Daarbij maakten de onderzoekers ook gebruik van wat ze “digitaal fossieljagen” noemen, het millimeter voor millimeter scannen van grondlagen op zoek naar resten.
De digitale vondsten die ze deden konden ze vergelijken met hedendaagse overblijfselen. Daaruit konden ze afleiden dat het dier zo’n 18 meter lang moet zijn geweest. Dat is een paar meter langer dan de mosasaurussen of haaien die de octopus 100 tot 72 miljoen jaar geleden kan zijn tegengekomen.
De details op de scans toonden ook aan dat de octopus een geducht jager moet zijn geweest. Slijtage op de bekken verraadt dat ze met veel geweld schelpen of botten zullen hebben gekraakt. Dat in sommige gevallen tot 10 procent van de kaken was afgesleten, wijst volgens de onderzoekers op een “onverwacht agressief voedingspatroon”.
Intelligent?
Het onderzoeksteam zag bovendien aanwijzingen voor intelligent gedrag: in sommige gevallen was de ene zijde van een bek meer afgesleten dan de andere. Dat wijst er volgens hen op dat het dier een voorkeurskant heeft gehad, gedrag dat ze in verband brengen met complexere hersenactiviteit.
Iba noemt deze slijtage “het meest verrassende resultaat”. Het bewijst dat het dier zich totaal anders gedroeg dan de kleinere hedendaagse varianten. Die verschalken liever relaxed een schelp dan dat ze rondwaren als de schrik van de zee.
Bij de onderzoekers drong het beeld zich op van de Kraken, het mythologische onderwatermonster dat complete schepen naar de zeebodem kon sleuren. “Met hun lange armen, krachtige kaken en geavanceerd gedrag zou je dit echt een Kraken uit het Krijt kunnen noemen.”
