NOS Nieuws
De Britse regering heeft ingestemd met gasboringen voor de Schotse kust, ondanks bezwaren van milieugroeperingen. Volgens de regering komen de boringen de energiezekerheid van het Verenigd Koninkrijk ten goede in internationaal onzekere tijden. Maar tegenstanders wijzen erop dat de boringen in strijd zijn met de klimaatdoelen.
De Britse premier Burnham wil pragmatisch zijn. De energieprijzen zijn hoog en mensen moeten deze winter hun huizen kunnen verwarmen. En omdat de internationale energiemarkten onvoorspelbaar zijn door de oorlogen in Oekraïne en het Midden-Oosten, kan het VK maar beter zelf fossiele brandstoffen winnen, uit eigen bodem, in de Noordzee, redeneert hij.
Deze politieke verantwoording klinkt misschien logisch, maar is zeer controversieel. Met zijn besluit breekt Burnham met Labours belofte uit 2023 om geen nieuwe olie- en gasvelden aan te boren in de Noordzee. De partij beloofde juist te investeren in banen in de duurzame energiesector en de afgesproken klimaatdoelen te halen.
Het Jackdaw-gasveld, waar de regering nu groen licht voor heeft gegeven, ligt op zo’n 240 kilometer van de Schotse stad Aberdeen. Volgens de industrie kan het gasveld 1,4 miljoen huizen verwarmen en helpen de boringen om honderden banen in de fossiele industrie te behouden. Het veld zou in zo’n 6 procent van de Britse gasvraag kunnen voorzien.
Naast Jackdaw buigt de Britse regering zich ook over de goedkeuring van een ander project in de Noordzee: het Rosebank-olieveld, zo’n 130 kilometer ten westen van de Shetlandeilanden. Dat is het grootste nog ongebruikte olieveld van het Verenigd Koninkrijk en zou veel meer kunnen opleveren. Een besluit over dit omstreden project is nu nog niet genomen, maar wordt wel op korte termijn verwacht.
De vergunning voor deze twee gas- en olievelden, Jackdaw en Rosebank, leidt al jaren tot discussie. De projecten kregen in 2022 groen licht van de toenmalige conservatieve regering, maar een rechter floot de regering terug. Reden: er was niet genoeg rekening gehouden met de klimaatgevolgen van het aanspreken van nieuwe fossiele bronnen. Nu zou er nieuw milieuonderzoek zijn gedaan en zijn meegewogen.
Volgens gas- en olieproducent Adura, die het gas en de olie wil gaan oppompen, is de klimaatschade van dit project beperkt. Maar Greenpeace en andere milieuorganisaties zijn het daar niet mee eens. Het aanboren van nieuwe velden staat haaks op het Klimaatverdrag van Parijs. Om de doelen die daar zijn afgesproken moet de wereld snel minder olie en gas gebruiken.
Het Verenigd Koninkrijk was in 2019 de eerste grote economie ter wereld die wettelijk liet vastleggen in 2050 klimaatneutraal te zijn. Tot die tijd geldt er een overgangsperiode waarin olie en gas geleidelijk wordt uitgefaseerd. Maar over hoe dat dan moet gebeuren, zijn de meningen verdeeld.
Momenteel wordt nog zo’n 63 procent van het Britse gas geïmporteerd. Daardoor hebben internationale conflicten, zoals rond de Straat van Hormuz, en de ban op Russisch gas, direct invloed op de Britse energieprijzen. De Britse gasprijs ligt nu al twee keer zo hoog als vorig jaar, en de verwachting is dat de prijs deze winter verder stijgt.
Om de kritiek op de nieuwe boringen wat te verzachten, wil de Britse regering de belastinginkomsten uit het gasveld investeren in duurzame energie. De Britse minister van Financiën wil volgende week een nieuw Energy Wealth Fund aankondigingen – geïnspireerd op het Noorse staatsfonds.
Noorwegen stopt zijn opbrengsten uit olie en gas al decennialang in een nationaal fonds, dat inmiddels zo’n 2,4 biljoen dollar waard is en daarmee het grootste staatsfonds ter wereld is.
Het Britse fonds begint met 2 miljard pond, zo’n 2,4 miljard euro, aan overheidsgeld en moet worden aangevuld met belastinginkomsten uit de gaswinning bij Jackdaw. Daarmee moeten groene energieprojecten worden betaald. Op die manier hoopt de regering ook de klimaatzorgen binnen de Labourpartij te ondervangen.
Premier Burnham weet dat de hoge energieprijzen mensen bezig houden. Volgens peilingen staan de hoge kosten van levensonderhoud bovenaan de lijst van zorgen van de Britten. Als Burnham wordt gezien als de premier die niets doet aan de hoge energieprijzen, kan hij naar zijn herverkiezing fluiten.
Tegelijkertijd staat het klimaat steeds lager op dat lijstje. Ook het politieke debat over klimaatneutraal zijn als koninkrijk verandert: rechtse oppositiepartijen als de Conservatieven en Reform zetten steeds openlijker vraagtekens bij de hoge kosten van de energietransitie voor de gewone Brit.
Burnham verdedigt het boren naar fossiele brandstoffen dan ook als pragmatisch: mensen hebben moeite om hun rekeningen te betalen, dus moeten we op een verantwoorde manier onze eigen energiebronnen maximaal benutten.
Olie en gas zullen we de komende decennia nog nodig hebben, voordat we volledig op duurzame energie kunnen vertrouwen, schrijft hij in een persbericht. Burnham benadrukt dat zijn regering vasthoudt aan het doel om in 2050 nul uitstoot te bereiken.
